Page 223 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

การศึกษาศักยภาพการกักเก็บน้ าในดินและแหล่งน้ าในไร่นานอกเขตชลประทานเพื่อการผลิตทาง
การเกษตร ผลตอบแทนและความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของเกษตรกร

กรณีศึกษา จังหวัดเชียงใหม่ และจังหวัดล าปาง

Study on the Potential of Soil Water Retention and Stored Water in Farm Pond for
Utilization in Efficient Agricultural Production and the Economic Returns and Value

จันทนา สงวนสิทธิ์ และนิลภัทร คงพ่วง

Chantana Sanguansit and Ninlaphat Khongphaung
ส านักงานพัฒนาที่ดินเขต 6 กรมพัฒนาที่ดิน จังหวัดเชียงใหม่

Land Development Regional Office 6, Land Development Department, Chiang Mai Province

บทคัดย่อ

การศึกษาภาวะเศรษฐกิจและสังคมของเกษตรกรโครงการวิจัย “การศึกษาศักยภาพการกักเก็บน้ าใน
ดินและแหล่งน้ าในไร่นานอกเขตชลประทานเพื่อการผลิตทางการเกษตร ผลตอบแทนและความคุ้มค่าทาง

เศรษฐกิจของเกษตรกร” จากการศึกษา พบว่า เกษตรกรได้รับประโยชน์ภายหลังจากการได้รับการสนับสนุน

แหล่งน้ า ดังนี้คือ สามารถช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ าช่วงดดูแล้ง สามารถใช้ประโยชน์จากบริเวณขอบบ่อ
มีรายได้เพิ่มมากขึ้นจากการเลี้ยงปลา และปลูกพืชขาย และช่วยลดค่าใช้จ่ายในการอุปโภคบริโภคในครัวเรือน

โดยแบ่งสามารถแสดงรายได้จากการปลูกพืชเศรษฐกิจในท้องถิ่นที่ใช้ประโยชน์จากสระน้ าฯ หลังหักค่าใช้จ่าย

ได้ ดังนี้
จังหวัดเชียงใหม่ (สระน้ าในพื้นที่ลุ่ม) เกษตรกรปลูกพืชเศรษฐกิจหลักคือ ข้าวเหนียวพันธุ์ กข6 และ

พุทรานมสด นอกจากนั้นเกษตรกรมีการใช้ประโยชน์จากบ่อน้ าในการเลี้ยงปลาหมอเทศและปลาทับทิมเพื่อ

การค้า เมื่อเปรียบเทียบรายได้หลังการมีสระน้ ากับปีการผลิตที่ผ่านมา ท าให้เกษตรกรมีรายได้ครัวเรือน
เพิ่มขึ้นร้อยละ 9.46 คิดเป็นรายได้ในภาคการเกษตรเพิ่มขึ้นร้อยละ 11.11

จังหวัดเชียงใหม่ (สระน้ าในพื้นที่ดอน) เกษตรกรปลูกพืชเศรษฐกิจหลักคือ ข้าวเหนียวพันธุ์ กข6 ลิ้นจี่
ล าไย มะม่วง และผักสวนครัว (เช่น พริกขี้หนู โหระพา ผักชี มะเขือเปราะ) นอกจากนั้นเกษตรกรมีการใช้

ประโยชน์จากบ่อน้ าในการเลี้ยงปลานิลและปลาตะเพียนเพื่อการค้า เมื่อเปรียบเทียบรายได้หลังการมีบ่อน้ ากับ
ปีการผลิตที่ผ่านมา ท าให้เกษตรกรมีรายได้ครัวเรือนเพิ่มขึ้นร้อยละ 9.43 คิดเป็นรายได้ในภาคการเกษตร

เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.22

จังหวัดล าปาง (สระน้ าในพื้นที่ลุ่ม) เกษตรกรปลูกพืชเศรษฐกิจหลัก คือ ข้าวเหนียวพันธุ์ กข6 ผักสวน
ครัว (เช่น ตะไคร้ ชะอม มะเขือเจ้าพระยา พริกชี้ฟ้า) และหญ้าเนเปียร์ (ใช้เลี้ยงโคเนื้อ) นอกจากนั้นเกษตรกรมี

การใช้ประโยชน์จากบ่อน้ าในการเลี้ยงปลาทับทิมเพื่อการค้า เมื่อเปรียบเทียบรายได้หลังการมีบ่อน้ ากับปีการ

ผลิตที่ผ่านมา ท าให้เกษตรกรมีรายได้ครัวเรือนเพิ่มขึ้นร้อยละ 15.35 คิดเป็นรายได้ในภาคการเกษตรเพิ่มขึ้น
ร้อยละ 14.28

196