Page 25 - การประเมินคุณภาพดินและสมรรถนะความอุดมสมบูรณ์เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางของประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

บทที่ 3

ขอมูลทั่วไป

3.1 ที่ตั้งอาณาเขตและสภาพภูมิประเทศ

พื้นที่ลุมน้ำภาคกลางของประเทศไทย สวนใหญมีสภาพพื้นที่เปนที่ราบลุมน้ำทวมถึงและที่ราบ
ตะกอนน้ำพา และมีลักษณะเปนพื้นที่ลูกคลื่นลอนลาดเล็กนอยถึงลูกคลื่นลอนชัน เนินเขา และที่ลาดเชิงเขา
รวมทั้งพื้นที่ภูเขาสูงบริเวณทางดานทิศตะวันตก มีความลาดชันรอยละ 2-35 ประกอบไปดวย 6 ลุมน้ำหลัก

ไดแก 1) ลุมน้ำเจาพระยา 2) ลุมน้ำสะแกกรัง 3) ลุมน้ำปาสัก 4) ลุมน้ำทาจีน 5) ลุมน้ำแมกลอง และ 6) ลุมน้ำ
เพชรบุรี-ประจวบคีรีขันธ มีเนื้อที่รวมทั้งหมดประมาณ 98,002.94 ตารางกิโลเมตร หรือ 61,251,450 ไร
โดยมีรายละเอียดของลักษณะภูมิประเทศของแตละลุมน้ำ ดังนี้

1) ลุมน้ำเจาพระยา มีพื้นที่บางสวนตอนบนของลุมน้ำอยูในเขตภาคเหนือ แบงเปน 2 ลุมน้ำสาขา
คือ ลุมน้ำบึงบอระเพ็ด และลุมน้ำที่ราบแมน้ำเจาพระยา มีเนื้อที่รวม 20,441.94 ตารางกิโลเมตร หรือ

12,776,212 ไร ลักษณะพื้นที่ของลุมน้ำวางตัวตามแนวเหนือ-ใต สภาพลุมน้ำทางฝงตะวันออกเปนที่ราบสูงมี
เนินเขาเตี้ยๆ เปนสันปนน้ำกั้นระหวางลุมน้ำเจาพระยาและลุมน้ำปาสัก สวนทางตอนลางลงมาจะเปนที่ราบ
ลาดเขาลงสูแมน้ำเจาพระยา และเปนที่ราบชายฝงทะเล สภาพลุมน้ำทางฝงตะวันตกของลุมน้ำเจาพระยา
ตอนบนเปนที่ราบและตอนลางเปนที่ราบลุม ลำน้ำสาขาที่สำคัญของแมน้ำเจาพระยา ไดแก แมน้ำนอย แมน้ำ

สุพรรณบุรี แมน้ำสุพรรณบุรี แมน้ำนครชัยศรี และแมน้ำทาจีน

2) ลุมน้ำสะแกกรัง แบงเปน 6 ลุมน้ำสาขา ไดแก ลุมน้ำแมวงก แมน้ำสะแกกรังตอนลางสวนที่ 1
คลองโพธิ์ หวยทับเสลา แมน้ำสะแกกรังตอนลางสวนที่ 2 และแมน้ำสะแกกรังตอนลางสวนที่ 3 มีเนื้อที่รวม
4,911.48 ตารางกิโลเมตร หรือ 3,069,675 ลักษณะพื้นที่ของลุมน้ำวางตัวตามแนวตะวันตก-ตะวันออก
ทางตอนบนของลุมน้ำจะมีความลาดชันคอนขางมากและคอยลาดเทลงจนไหลออกสูที่ราบของแมน้ำเจาพระยา

ทางดานตะวันออกของลุมน้ำ มีแมน้ำสะแกกรังเปนแมน้ำสายหลัก ตนกำเนิดจากเทือกเขาโมโกจูในเขตอุทยาน
แหงชาติแมวงก ไหลไปบรรจบกับแมน้ำเจาพระยา ความยาวรวมทั้งสิ้น 229 กิโลเมตร ลุมน้ำสะแกกรังมีบริเวณ
ทิศตะวันตกของสุมน้ำเปนเทือกเขาสูง และเปนตนน้ำของลำน้ำสาขาที่สำคัญหลายสาย ไดแก หวยแมวงก

หวยคลองโพธิ์ และหวยทับเสลา ลำน้ำสาขาซึ่งเปนตนกำเนิดของลำน้ำสะแกกรัง คือ หวยแมวงก ไหลมา
บรรจบกับหวยคลองโพธิ์ ซึ่งไหลมาจากเทือกเขาแนวแบงเขตระหวางจังหวัดนครสวรรคและจังหวัดอุทัยธานี
กลายเปนลำน้ำตากแดด แลวไหลลงมาบรรจบกับหวยทับเสลา เลียบผานภูเขาสะแกรังจึงไดชื่อวา
แมน้ำสะแกกรังกอนจะลงสูแมน้ำเจาพระยาทางตอนเหนือของเขื่อนเจาพระยา