Page 24 - การประเมินคุณภาพดินและสมรรถนะความอุดมสมบูรณ์เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางของประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

1) พื้นที่ลุมน้ำชั้นที่ 1 เปนพื้นที่มีสภาพเปนตนน้ำลำธารเปนแหลงน้ำฝนและใหน้ำกับพื้นที่
ตอนลาง พื้นที่ตอนบนมักมีความชันมาก ลักษณะดินที่งายตอการพังทลาย เปนพื้นที่ซึ่งควรรักษาไวเพื่อเปน
ตนน้ำลำธารโดยเฉพาะ อาจรักษาในรูปของเขตรักษาพันธุสัตวปา อุทยานแหงชาติ ซึ่งในสวนของพื้นที่ลุมน้ำ

ชั้น 1 ยังมีการแบงออกเปน 2 ระดับชั้นยอย โดยใช “สภาพปา” เปนตัวกำหนด คือ (1) พื้นที่ลุมน้ำชั้นที่ 1A
ไดแก พื้นที่มีสภาพปาที่ยังอุดมสมบูรณตามที่ปรากฎอยูในป พ.ศ. 2525 และเปนพื้นที่ที่จะตองสงวนรักษาไว
เปนพื้นที่ตนน้ำลำธาร และเปนทรัพยากรปาไมของประเทศ (2) พื้นที่ลุมน้ำชั้นที่ 1B เปนพื้นที่ที่สภาพปา
สวนใหญไดถูกทำลาย ดัดแปลง หรือเปลี่ยนแปลงเพื่อการพัฒนาหรือการใชที่ดินรูปแบบอื่นกอนหนาป พ.ศ. 2525

และการใชที่ดินรูปแบบตางๆ ที่ดำเนินการไปแลวจะตองมีมาตรการควบคุมเปนพิเศษ

2) พื้นที่ลุมน้ำชั้นที่ 2 เปนพื้นที่ลุมน้ำที่มีสภาพเปนพื้นที่ปา ปองกันปาเพื่อการคาหรือปา
เศรษฐกิจ ปกติเปนพื้นที่บนที่สูง มีความลาดชันสูงมาก ดินมีประสิทธิภาพในการยึดเกาะกันสูงกวาพื้นที่ลุมน้ำ
ชั้นคุณภาพที่ 1 ลักษณะทั่วไปเหมาะสมตอการเปนตนน้ำลำธารในระดับรองลงมา ควรสงวนเก็บไวเปนพื้นที่
แหลงตนน้ำ ลำธาร รักษาไวในรูปแบบของเขตรักษาพันธุสัตวปา อุทยานแหงชาติ และอาจจะสามารถอนุญาต

ใหใชประโยชนเพื่อทำกิจการสำคัญบางอยางได เชน การทำเหมืองแร เปนตน

3) พื้นที่ลุมน้ำชั้นที่ 3 เปนพื้นที่ที่มีสภาพเปนเชิงเขา ความลาดชันสูง ดินมีลักษณะการพังทลาย
ปานกลาง พื้นที่เหมาะสมเปนปาเศรษฐกิจ ทุงหญาเลี้ยงสัตว ปลูกไมผลยืนตน พืชเกษตรยืนตนหรือการทำ
เหมืองแร แตตองมีมาตรการดานการอนุรักษดินและน้ำควบคูกันไปอยางเขมงวด

4) พื้นที่ลุมน้ำชั้นที่ 4 เปนพื้นที่ที่มีสภาพพื้นที่เนินราบ มีความลาดชันปานกลาง สภาพปาสวนใหญ

ถูกแผวถางเพื่อใชเปนพื้นที่ปลูกพืชไร กำหนดใหมีการปลูกพืชไร ไมผล และทำทุงหญาเลี้ยงสัตวได สภาพพื้นที่
คอนขางราบ บางแหงอาจจะมีความลาดชันแตคอนขางนอย การพังทลายของหนาดินคอนขางควบคุมไดงาย
โดยมีพืชคลุมดิน

5) พื้นที่ลุมน้ำชั้นที่ 5 เปนพื้นที่มีสภาพเปนที่ราบหรือที่ราบลุม หรือบางแหงอาจจะเปนเนิน
ลาดเอียงเล็กนอย สวนใหญปาจะถูกแผวถางไปจนหมดแลว แปรสภาพที่ดินเปนพื้นที่สำหรับทำเกษตรกรรม

โดยเฉพาะการทำนา และกิจกรรมอื่นๆ ไมจำเปนตองมีมาตรการปองกันการชะลางพังทลายของหนาดิน