Page 76 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
P. 76
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
การสังเกตดินกรด ดินกรดไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยสายตาเหมือนดินปัญหาอื่น ๆ ส่วนใหญ่เป็นดิน
เนื้อหยาบ ดินร่วนหยาบ ดินร่วนละเอียด ทั้งที่ลุ่มและในที่ดอน พื้นที่ที่มีการชะล้างหน้าดินสูง มีการใช้ปุ๋ยเคมี
ต่อเนื่องกันเป็นเวลานานและขาดการปรับปรุงบำรุงดิน ซึ่งอาจพบอาการผิดปกติของพืช เช่น รากสั้น บวม
หรือปลายรากถูกทำลายจากความเป็นพิษของอะลูมิเนียม อาการผิดปกติจากการขาดธาตุอาหารพวก
ฟอสฟอรัส แมกนีเซียม และแคลเซียมที่แสดงออกร่วมกัน คือ ใบเล็ก สีใบเขียวเข้มจนคล้ำ และอาจพบอาการ
ทีเกิดจากแมงกานีสเป็นพิษ คือ ใบจะซีดเหลือง พืชตระกูลถั่วรากจะมีปมน้อยลง ปมที่เปิดจะเป็นสีเขียว
ไม่เป็นสีชมพู มีการระบาดของเชื้อโรคพืชทางเดิน เช่นโรครากเน่าโคนเน่า และพืชแสดงอาการเหี่ยวจากการ
ขาดน้ำได้ง่ายผิดปกติ เพราะรากไม่สามารถแผ่ขยายลงไปในดินลึก ๆ ได้ การตรวจสอบค่าความเป็นกรดเป็น
ด่างของดินทำได้หลายวิธี เกษตรกรสามารถปฏิบัติได้ด้วยตนเอง โดยการใช้น้ำยาตรวจสอบ ใช้กระดาษเทียบสี
หรือเก็บตัวอย่างดินไปวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการของกรมพัฒนาที่ดิน
ปัญหาของดินกรด
คือขาดธาตุอาหารพืชที่เป็นประโยชน์ในดิน เช่น ฟอสฟอรัสถูกตรึง ทำให้พืชดูดไปใช้ไม่ได้ และมีธาตุ
บางธาตุ ได้แก่ อะลูมิเนียม เหล็ก และแมงกานีส ละลายออกมามากจนเป็นพิษต่อพืชที่ปลูก ผลกระทบของ
ปัญหาดินกรดต่อการปลูกพืช เช่น ระบบรากพืชถูกทำลาย เนื่องจากมีอะลูมิเนียมและเหล็กละลายออกมามาก
จนเป็นพิษต่อพืช พืชแสดงอาการขาดธาตุอาหาร รวมทั้งอาจเกิดการระบาดของเชื้อโรคพืชหลายชนิด เช่น
เชื้อราโรครากเน่าโคนเน่าในพืช เป็นต้น ทำให้พืชที่ปลูกเกิดความเสียหาย ไม่สามารถเจริญเติบโตได้ดีเหมือน
ปกติ และท้ายที่สุดผลผลิตตกต่ำ
แนวทางการแก้ไขดินกรด
1) การใช้วัสดุปูนทางการเกษตร ลดความรุนแรงของกรดในดิน โดยวัสดุปูนที่นิยมใช้ ได้แก่
ปูนโดโลไมท์ ซึ่งมีทั้งแคลเซียมและแมกนีเซียมเป็นองค์ประกอบ อัตราปูนที่ใช้ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของกรดใน
ดิน โดยทั่วไปใช้ปูนโดโลไมท์ อัตรา 300-500 กิโลกรัมต่อไร่
2) การใส่อินทรียวัตถุ ได้แก่ ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก ปุ๋ยพืชสด ช่วยเพิ่มการดูดซับธาตุอาหารพืชในดิน
ลดการสูญเสียธาตุอาหารจากการถูกชะล้าง และเพิ่มอินทรียวัตถุให้แก่ดิน ซึ่งนอกจากจะช่วยเพิ่มความอุดม
สมบูรณ์ของดินแล้ว ยังช่วยลดความเป็นพิษของเหล็กและอะลูมิเนียมในดินด้วย
3) เพิ่มธาตุอาหาร การใส่ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก ปุ๋ยพืชสด ร่วมกับปุ๋ยเคมี ทั้งปุ๋ยไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และ
โพแทสเซียม ตามชนิดและปริมาณที่เหมาะสมกับพืชที่ปลูก และฉีดพ่นด้วยฮอร์โมนหรือน้ำหมักชีวภาพ
(จากสารเร่งซุปเปอร์ พด.2)
4) การคลุมดิน ใช้วัสดุคลุมดิน เศษพืชหรือปลูกพืชตระกูลถั่วคลุมดิน เป็นการรักษาหน้าดิน ป้องกัน
การการชะละลายหน้าดิน รักษาความชื้นในดิน และเพิ่มอินทรียวัตถุให้กับดิน
48 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน
