Page 72 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม เป็นต้น อาจขาดแคลนหรือถูกตรึงจนไม่เป็นประโยชน์กับพืช ในขณะที่ธาตุ

บางชนิด เช่น อะลูมินัม แมงกานีส และเหล็ก เป็นต้น อาจมีอยู่ในดินมากจนเป็นพิษต่อพืชที่ปลูก นอกจากนั้น
การที่เนื้อดินเป็นดินเหนียวทำให้มีน้ำแช่ขังนาน การระบายน้ำไม่ดี และน้ำมักจะสภาพเป็นกรด ทำให้พืชที่ปลูก

ไม่เจริญเติบโตหรือให้ผลผลิตต่ำมาก ซึ่งการตรวจสอบค่าพีเอชของดินทำได้หลายวิธี เกษตรกรสามารถปฏิบัติ

ได้ด้วยตนเอง โดยการใช้น้ำยาตรวจสอบ ใช้กระดาษเทียบสี หรือเก็บตัวอย่างดินไปวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ
ของกรมพัฒนาที่ดิน

ภาพแสดงการเจริญเติบโตของข้าวในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด

ที่มา: กรมพัฒนาที่ดิน

แนวทางการแก้ไขปัญหาดินเปรี้ยวจัด
1) แนวทางการแก้ไขปัญหาเรื่องดิน

(1) ใช้วัสดุปูน เช่น ปูนมาร์ล หินปูนฝุ่น โดโลไมท์ ปูนขาว และปูนแคลไซต์ เป็นต้น เพื่อลด

ความรุนแรงของกรดในดิน รวมถึงเพิ่มความเป็นประโยชน์ของธาตุอาหารในดินบางชนิด เช่น ไนโตรเจน

ฟอสฟอรัส และลดความเป็นพิษของธาตุบางชนิด เช่น อะลูมินัม และเหล็ก ที่อาจมีในดินในปริมาณที่มาก

เกินไป โดยทั่วไป การที่เกษตรกรจะเลือกใช้วัสดุปูนชนิดใดและใช้ในปริมาณเท่าใดนั้น มีแนวทางในการ
พิจารณาดังนี้

ก. ระดับความรุนแรงของกรดในดินและคุณสมบัติของดินมีผลทำให้ดินในแต่ละแห่ง

มีความต้องการปูนที่แตกต่างกัน โดยทั่วไป ดินที่มีพีเอชเท่ากัน ปริมาณความต้องการปูนที่จะมายกระดับพีเอช

ของดินนั้นไม่จำเป็นต้องเท่ากันเสมอไป เช่น ดินที่มีเนื้อดินเป็นดินเหนียวหรือมีอินทรียวัตถุสูง ต้องใส่ปูนใน

ปริมาณที่มากกว่าดินเนื้อหยาบ เช่น ดินร่วนทราย เป็นต้น

ข. สภาพการใช้ประโยชน์พื้นที่ เช่น การทำนา หากดินที่มีระดับความเป็นกรดปาน

กลาง พีเอชมากกว่า 4.5 ไม่จำเป็นต้องใส่ปูน แต่เมื่อพีเอชของดินลดลง มีค่าพีเอช 4.1-4.4 แนะนำให้ใช้ปูนใน
อัตราประมาณ 0.5-1.0 ตันต่อไร่ และหากดินมีพีเอชต่ำกว่า 4.0 (มักเป็นดินเปรี้ยวจัด) แนะนำให้ใช้ปูนใน

อัตราประมาณ 1.0-2.0 ตันต่อไร่ ในขณะที่การปลูกพืชแบบยกร่อง พืชที่ปลูก ได้แก่ พืชผัก พืชไร่ การปรับปรุง

44 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน