Page 62 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ตัวอย่างการคำนวณปุ๋ยใช้เอง

(1) สูตรปุ๋ยที่ต้องการ 15-15-15 หมายความว่า ต้องการธาตุไนโตรเจน 15 กิโลกรัม ฟอสฟอรัส

15 กิโลกรัม และโพแทสเซียม 15 กิโลกรัม
(2) แม่ปุ๋ย ใช้แม่ปุ๋ยสูตร 18-46-0, 46-0-0 และ 0-0-60

(3) ธาตุฟอสฟอรัส ถ้าต้องการธาตุฟอสฟอรัส 15 กิโลกรัม โดยใช้แม่ปุ๋ยสูตร 18-46-0 จะต้องใช้แม่

ปุ๋ยสูตร 18-46-0 จำนวน (100/46) x 15 = 32.609 กิโลกรัม
(4) ธาตุไนโตรเจน ถ้าต้องการธาตุไนโตรเจน 15 กิโลกรัม โดยใช้แม่ปุ๋ยสูตร 46-0-0 ในแม่ปุ๋ยสูตร

18-46-0 หนัก 32.609 กิโลกรัม มีธาตุไนโตรเจน (100/18) x 32.609 = 5.870 กิโลกรัม ต้องการธาตุ
ไนโตรเจน 15 กิโลกรัม ต้องเพิ่มธาตุไนโตรเจนอีก 9.130 กิโลกรัม โดยใช้แม่ปุ๋ย 46-0-0 ใช้แม่ปุ๋ยสูตร 46-0-0

จำนวน (100/46) x 9.130 = 19.848 กิโลกรัม

(5) ธาตุโพแทสเซียม ต้องการธาตุโพแทสเซียม 15 กิโลกรัม โดยใช้แม่ปุ๋ย 0-0-60 ใช้แม่ปุ๋ยสูตร
0-0-60 จำนวน (100/60) x 15 = 25.000 กิโลกรัม

(6) สูตรปุ๋ย 15-15-15 จากแม่ปุ๋ยทั้งสามสูตรให้มีปริมาณธาตุไนโตรเจน 15 กิโลกรัม ฟอสฟอรัส
15 กิโลกรัม และโพแทสเซียม 15 กิโลกรัม

ดังนั้นจึงใช้แม่ปุ๋ยทั้งหมดรวมกันคือ (18-46-0) 32.609 + (46-0-0) 19.848 + (0-0-60)

25.000 = 77.457 กิโลกรัม และหาวัสดุอื่นมาผสมอีก 22.543 กิโลกรัม เพื่อให้ได้น้ำหนักปุ๋ย 100 กิโลกรัม
จึงจะได้ปุ๋ยผสมเอง สูตร 15-15-15

4.6 วัสดุปรับปรุงดิน
สารปรับปรุงดิน หมายถึง สารใดๆที่ใส่ลงไปในดิน เพื่อปรับปรุงสมบัติทางด้านกายภาพ เคมีและ

ชีวภาพของดิน ให้เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช แต่มิได้ใช้เพื่อแทนปุ๋ยหรือเป็นปุ๋ย แม้ว่าสารปรับปรุง

ดินบางชนิดอาจมีธาตุอาหารพืชเป็นองค์ประกอบ ประเภทของสารปรับปรุงดินตามเกณฑ์การใช้ประโยชน์
แบ่งได้ 3 กลุ่ม ดังนี้

4.6.1 สารปรับปรุงดินทางด้านกายภาพ

เป็นสารที่ช่วยทำให้ดินที่มีปัญหาทางด้านกายภาพ เช่น ดินเนื้อละเอียด ผิวดินแน่นทึบ
การระบายน้ำไม่ดี ดินเนื้อหยาบและกักเก็บน้ำไม่อยู่ ซึ่งเป็นปัญหาต่อการปลูกพืชให้มีสมบัติทางกายภาพดีขึ้น

สามารถปลูกพืชได้ผลดี การใช้สารปรับปรุงดินทางด้านกายภาพ เช่น แกลบ ขี้เลื่อย ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก

ปุ๋ยพืชสด เศษซากพืช และวัสดุสังเคราะห์ปรับสภาพดินประเภทสารโพลิเมอร์ต่างๆ (ตัวดูดซับน้ำ) ช่วยให้ดิน
เนื้อละเอียด มีการระบายน้ำและอากาศดีขึ้น และช่วยให้ดินเนื้อหยาบเก็บกักน้ำได้มากขึ้น เพิ่มอินทรียวัตถุใน

ดิน ทำให้ดินเกาะเป็นเม็ดดินที่คงทน ไม่แน่นทึบ และมีโครงสร้างของดินดี ร่วนซุยขึ้น โดยอัตราที่ใช้ทั่วไปของ
ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก แกลบสด ประมาณ 1-2 ตันต่อไร่

34 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน