Page 61 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

4.4.3 ปุ๋ยเคมีเสื่อมคุณภาพ

ปุ๋ยเคมีเสื่อมคุณภาพ หมายความว่า ปุ๋ยเคมีที่ล่วงอายุ หรือถูกกระทบกระเทือนด้วยปัจจัยใดๆ อันทำให้
เสื่อมคุณภาพ โดยธาตุอาหารลดน้อยลงหรือเปลี่ยนสภาพไป

4.4.4 ปุ๋ยอินทรีย์

เป็นสารประกอบที่ได้มาจากสิ่งที่มีชีวิตที่ผ่านกระบวนการผลิตตามธรรมชาติ ได้แก่ ปุ๋ยคอก
ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยพืชสด และวัสดุเหลือใช้จากโรงงานอุตสาหกรรม มีปริมาณธาตุอาหารพืชมากน้อยแตกต่างกันไป

ตามวัสดุที่ใช้ทำปุ๋ย โดยปกติปุ๋ยอินทรีย์จะมีธาตุอาหารน้อยเมื่อเปรียบเทียบกับปุ๋ยเคมี แต่มีคุณสมบัติที่ช่วย
ให้ดินโปร่งและร่วนซุย ทำให้ดินมีการระบายน้ำดี การถ่ายเทอากาศดี ช่วยในการดูดซับน้ำและธาตุอาหาร

ได้มากขึ้น มีกิจกรรมของจุลินทรีย์และสัตว์ในดินมาก เมื่ออินทรียวัตถุย่อยสลายตัวจะให้ธาตุอาหารพืช

4.4.5 ปุ๋ยชีวภาพ
เป็นปุ๋ยจุลินทรีย์ที่ยังมีชีวิตอยู่ สามารถสังเคราะห์ธาตุอาหารพืชได้ เช่น ไรโซเบียม หรือ

ปลดปล่อยธาตุอาหารพืชที่อยู่ในรูปไม่เป็นประโยชน์ให้อยู่ในรูปที่เป็นประโยชน์ต่อพืชที่ปลูก เช่น ไมคอร์ไรซา

4.4.6 ปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ
เป็นปุ๋ยอินทรีย์ที่ผ่านกระบวนการความร้อนเพื่อฆ่าสิ่งที่มีชีวิตก่อน แล้วนำเชื้อจุลินทรีย์ที่เป็นปุ๋ย

ชีวภาพมาผสม และทำการหมักต่อไปจนกระทั่งจุลินทรีย์เจริญเติบโตเต็มที่ก่อนนำไปใช้

4.5 สูตรปุ๋ยหมักและการคำนวณปุ๋ยใช้เอง
4.5.1 สูตรปุ๋ย หมายถึง ปริมาณธาตุอาหารแต่ละชนิดที่มีอยู่ในปุ๋ย มีน้ำหนัก 100 กิโลกรัม เช่น ปุ๋ย

สูตร 20-10-10 หมายความว่า มีธาตุอาหารพืชอยู่ 40 กิโลกรัม ประกอบด้วย ไนโตรเจนทั้งหมด 20 กิโลกรัม

ฟอสฟอรัสที่เกิดประโยชน์ 10 กิโลกรัม และโพแทสเซียมที่ละลายน้ำ 10 กิโลกรัม และมีส่วนผสมอื่นๆ อีกใน
น้ำหนักปุ๋ย 100 กิโลกรัม

4.5.2 อัตราส่วนหรือเรโชปุ๋ย หมายถึง สัดส่วนอย่างต่ำของปริมาณธาตุอาหาร ไนโตรเจน :
ฟอสฟอรัส : โพแทสเซียม (N : P : K) ที่ มีอยู่ในปุ๋ยนั้น เช่น สัดส่วนปุ๋ย 1 : 1 : 1 หมายความว่า ในปุ๋ยนั้นมี

ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม ในสัดส่วน 1 : 1 : 1

4.5.3 หลักการคำนวณการใช้ปุ๋ยเคมี
หลักการใส่ปุ๋ยที่ควรยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ คือ เลือกชนิดปุ๋ยเคมีที่ถูกต้อง ใช้ในปริมาณ

ที่ เหมาะสม ใส่ในช่วงระยะเวลาที่พืชต้องการ และใส่ตรงบริเวณที่พืชนำไปใช้ได้ง่ายและเร็วที่สุด เนื่องจากพืช

ต้องการธาตุอาหารที่แตกต่างกันตามช่วงเวลาของการเจริญเติบโต การออกดอก การติดผล และคุณภาพของ
ผลผลิต หากให้ปุ๋ยไม่เพียงพอและไม่ถูกต้องตามช่วงเวลา รวมทั้งชนิดธาตุอาหาร ที่พืชต้องการแล้ว ก็จะจำกัด

การเจริญเติบโต การให้ผลผลิตและคุณภาพ การใส่ปุ๋ยควรใส่ตามสมบัติของดินและความต้องการธาตุอาหาร
ของพืช โดยใช้แม่ปุ๋ยมาผสมตามปริมาณธาตุอาหารพืชที่ต้องการ

คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร 33

กรมพัฒนาที่ดิน