Page 22 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

บทที่ 2 ทรัพยำกรดินและกำรใช้ประโยชน์ที่ดิน รวม 67,863,529 84,469,300 16,359,806 49,828,820 99,876,685 2,478,810 320,696,950

2.1 กำรใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อกำรเกษตร 160,642 640,300
ประเทศไทยได้มีการจ าแนกความเหมาะสมของที่ดินต่อการเกษตร มาตั้งแต่แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 1 ภาคใต้ 7,057,075 14,696,933 4,933,812 18,707,570 44,196,332
โดยรัฐบาลในสมัยนั้นได้ประกาศใช้นโยบายการใช้ที่ดินและกรรมสิทธิ์ที่ดิน ในปี 2504 และได้มีการจ าแนก

ประเภทที่ดินอย่างกว้างขวาง โดยแบ่งพื้นที่ทั้งหมด 320.69 ล้านไร่ ของประเทศออกเป็น 2 เขต คือ เขตที่
1 พื้นที่ท าการเกษตร ที่อยู่อาศัย และอื่นๆ ประมาณ 160.35 ล้านไร่ หรือร้อยละ 50 ของพื้นที่ทั้งหมด เป็น 83,802
พื้นที่ถือครองโดยเอกชนประมาณ 125 ล้านไร่ ที่เหลืออีกประมาณ 35.35 ล้านไร่ นั้น เป็นพื้นที่สาธารณ ภาคตะวันออก 5,308,758 5,583,579 960,385 5,565,188 3,988,102 21,487,714
สมบัติของแผ่นดิน ที่ดินของรัฐวิสาหกิจ ที่ดินขององค์กรศาสนา ที่ดินราชพัสดุ และที่ดินที่ใช้ในราชการ

ทหาร เขตที่ 2 พื้นที่ป่าไม้เนื้อที่ประมาณ 160.35 ล้านไร่ หรือร้อยละ 50 ของพื้นที่ทั้งหมด โดยกรมป่าไม้ได้
ประกาศเป็นเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ เขตอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและอื่นๆไปแล้ว 702,428 156,838
ประมาณ 128 ล้านไร่ และยังมีพื้นที่ป่าไม้ที่ยังไม่ได้ประกาศเป็นป่าสงวนแห่งชาติ หรือที่เรียกว่าป่า ภาคกลาง 11,485,471 14,873,477 3,355,121 12,647,168 43,450,503
เตรียมการสงวนอีกประมาณ 30 ล้านไร่ (ตารางที่ 2.1) แต่เมื่อจ าแนกการใช้ประโยชน์ของที่ดินใหม่ตาม

แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 9 พบว่า มีเนื้อที่ถือครองทางการเกษตร 130.29 ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ 40.63 เนื้อที่
ป่าไม้ 99.16 ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ 30.92 ที่เหลือเป็นที่รกร้างว่างเปล่าและที่อยู่อาศัย อย่างไรก็ตามในช่วง
แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 10 มีการปรับสเกลการวัดพื้นที่ที่ละเอียดกว่าเดิม ท าให้เนื้อที่ถือครองทางการเกษตร ภาคตะวันออก เฉียงเหนือ 30,894,340 40,520,843 21,250,255 12,092,402 796,323 105,533,963

เพิ่มขึ้นเป็น 131.60 ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ 41.03 เนื้อที่ป่าไม้ 107.24 ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ 33.44 โดย -
พื้นที่ถือครองการเกษตรจ าแนกเป็น ที่นา 66.08 ล้านไร่ ที่ดินเพื่อปลูกไม้ผลไม้ยืนต้น 27.4 ล้านไร่ พืชไร่
27.32 ล้านไร่ การถือครองที่ดินเพื่อการเกษตรเฉลี่ย 22.44 ไร่ต่อครัวเรือน ข้อเท็จจริงในปัจจุบันจากข้อมูล
ล่าสุดของส านักงานเศรษฐกิจการเกษตร (2556) การใช้ที่ดินเพื่อการเกษตรของประเทศไทย พบว่า เนื้อที่ 20,036,318 16,434,526 14,724,446 54,241,443 590,947 106,027,680
ประเทศไทย 320.69 ล้านไร่ เป็นเนื้อที่ถือครองทางการเกษตร 152.33 ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ 47.50 ภาคเหนือ -

รองลงมา คือ เนื้อที่ป่าไม้ 107.24 ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ 33.44 และเนื้อที่นอกการเกษตร 61.12 ล้านไร่
คิดเป็นร้อยละ 19.06 ในเนื้อที่ถือครองทางการเกษตร 152.33 ล้านไร่ พบว่าเป็นที่นา 71.88 ล้านไร่ ที่พืช
ไร่ 32.06 ล้านไร่ ที่ไม้ผลและไม้ยืนต้น 33.21 ล้านไร่ สวนผัก ไม้ดอก และทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ รวม 2.49 ล้าน

ไร่ ที่ท าการเกษตรอื่นๆ 5.53 ล้านไร่ ที่รกร้าง 2.88 ล้านไร่ และที่อาศัย 4.28 ล้านไร่ (ตารางที่ 2.2)
โดยสรุป จากการติดตามและเปรียบเทียบข้อมูลการใช้ที่ดินของประเทศไทย ตั้งแต่ปี 2549-2556
โดยใช้มาตราส่วนเดียวกัน คือ 1: 25,000 พบว่า พื้นที่ชุมชน เกษตร น้ า และเบ็ดเตล็ด มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ตำรำงที่ 2.1 ความเหมาะสมของที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมของประเทศไทย
ป่าไม้มีแนวโน้มลดลงเรื่อยๆ พื้นที่เกษตรกรรมเพิ่มขึ้นเกือบทุกประเภท ยกเว้นนาข้าว และพื้นที่ปลูกไม้ผลที่

ลดลง (ตารางที่ 2.3) ประเภทของความเหมาะสม ของที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม 3.พื้นที่ที่เหมาะสมส าหรับไม้ยืนต้นในเขตฝนตกชุก 4. พื้นที่ที่โดยทั่วๆ ไปไม่เหมาะส าหรับการปลูกพืช เศรษฐกิจต่างๆ แต่อาจน ามาใช้ได้ส าหรับการปลูกพืช บางอย่างได้ ถ้ามีมาตรการที่เหมาะสมแต่โดยทั่วๆ ไป แนะน าให้ใช้ท าทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์หรือสงวนไว้เป็นป่า ถ้าจ าเป็นต้องน ามาใช้ปลูกพืชค
1.พื้นที่เหมาะสมส าหรับพืชไร่ทั่วๆ ไป
2.พื้นที่ที่เหมาะสมส าหรับการท านา ที่มา: กรมพัฒนาที่ดิน (2540)
ระบบนิเวศที่เหมาะสม 6. พื้นที่น้ า

10 สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน