Page 20 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

และกลไกการด าเนินงานตามพันธกรณีของอนุสัญญาฯ การขยายผลแนวคิดไปสู่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องและการ
ติดตามผลการด าเนินงาน โดยตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องกับความเสื่อมโทรมของที่ดิน จะถูกน ามาใช้ในการจัดท า

ข้อมูลพื้นฐาน และติดตามความเปลี่ยนแปลงของการด าเนินงานอย่างต่อเนื่องจากปี 2558 ถึง 2573 ได้แก่
ตัวชี้วัดการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน ตัวชี้วัดผลิตภาพของที่ดิน และตัวชี้วัดคาร์บอนอินทรีย์ในดิน ซึ่งใน
ปัจจุบันประเทศไทย โดยกรมพัฒนาที่ดินเป็นหน่วยงานในการประสานการด าเนินงานตามอนุสัญญาว่าด้วย
การต่อต้านการแปรสภาพเป็นทะเลทราย (UNCCD) ได้จัดท าตัวชี้วัดพื้นฐานทั้ง 3 ตัวชี้วัด (Baseline)
ซึ่งตัวชี้วัดการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน จะใช้ฐานข้อมูลในระดับประเทศ (National- Tier 2) ส าหรับตัวชี้วัด

การเปลี่ยนแปลงความสามารถในการให้ผลผลิตของที่ดินหรือผลิตภาพของที่ดิน และการเปลี่ยนแปลง
ปริมาณคาร์บอนอินทรีย์สะสมในดิน ใช้ฐานข้อมูลในระดับโลก (Global – Tier 1) ซึ่งการใช้ข้อมูลในระดับ
ที่หยาบ อาจท าให้ผลการประเมินความเสื่อมโทรมในภาพรวมของประเทศมีความคลาดเคลื่อน ซึ่งจะส่งผล

กระทบต่อการก าหนดเป้าหมายการจัดการทรัพยากรดิน และการติดตามผลสถานะความเสื่อมโทรมของ
ที่ดินในอนาคต อย่างไรก็ตาม การจัดท า LDN ในระดับประเทศยังจ าเป็นต้องใช้ข้อมูลในระดับโลกหรือ Tier
1 ส าหรับตัวชี้วัด 2 ตัวชี้วัด จาก 3 ตัวชี้วัด ได้แก่ ผลิตภาพของที่ดิน และคาร์บอนอินทรีย์สะสมในดิน
วิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลสิ่งปกคลุมดินซึ่งเป็นตัวชี้วัดเดียวที่ใช้ข้อมูลระดับประเทศ ท าให้การประเมิน LDN ใน

ระดับประเทศยังไม่สามารถสะท้อนบริบทปัญหาในระดับพื้นที่ได้อย่างถูกต้อง ดังนั้น การประเมินตัวชี้วัด
ความสมดุลของการจัดการทรัพยากรที่ดินในระดับพื้นที่จะเป็นแนวทางหนึ่งในการพัฒนาข้อมูลตัวชี้วัด LDN
ให้มีความถูกต้องในระดับ Tier 2 โดยใช้ปัญหาทรัพยากรดินที่กรมพัฒนาที่ดินมีฐานข้อมูล งานวิจัย
และมาตรการในการจัดการทรัพยากรดิน นอกจากนี้การน าหลักการ LDN มาประยุกต์ใช้ในระดับพื้นที่ จะ

สร้างความร่วมมือและสนับสนุนจากภาครัฐ ภาคเอกชน และเกษตรกรผู้ใช้ที่ดินในการดูแลทรัพยากรดินเพื่อ
ด าเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหาทรัพยากรดิน ดังกล่าว อาทิ การวางแผนใช้ที่ดิน การอนุรักษ์ดินและน้ า
การฟื้นฟูปรับปรุงบ ารุงดิน และจัดการที่ดินให้ใช้ประโยชน์อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน เป็นต้น โดย
โครงการจัดท าเป้าหมาย และตัวชี้วัดความสมดุลของการจัดการทรัพยากรที่ดิน เพื่อก าหนดมาตรการการ

จัดการดินเสื่อมโทรมในระดับพื้นที่ กรณีศึกษา: พื้นที่จังหวัดนครราชสีมา เป็นการประเมินตัวชี้วัดความ
สมดุลของจัดการทรัพยากรที่ดิน (LDN) ในระดับพื้นที่ เพื่อประเมินตัวชี้วัดตามกรอบของ UNCCD
(Progress indicators) ในระดับพื้นที่ ได้แก่ (1) ผลิตภาพของที่ดิน (Land productivity: LUP) (2) การกัก ภำพที่ 1.4 คู่มือการจัดท าเป้าหมายและตัวชี้วัดความสมดุลของการจัดการทรัพยากรที่ดิน (Land

เก็บคาร์บอนอินทรีย์ในดิน (Soil Carbon Stock: SOC) และ (3) พืชปกคลุมดินและการเปลี่ยนแปลงพืชปก Degradation Neutrality: LDN) เพื่อก าหนดมาตรการการจัดการดินเสื่อมโทรมในระดับพื้นที่
คลุมดิน (Land cover / land cover change: LUC) เพื่อน าผลจากการศึกษามาวิเคราะห์แนวโน้มความ ที่มา : กรมพัฒนาที่ดิน (2565)
เสื่อมโทรมของทรัพยากรที่ดิน และสรุปจัดท าเป็นคู่มือแนวทางการจัดการด้านความสมดุลของการใช้ที่ดิน
ในระดับพื้นที่เพื่อการอนุรักษ์และป้องกันไม่ให้เกิดความเสื่อมโทรมของที่ดิน และขยายผลไปยังพื้นที่อื่นๆ
ได้ อีกทั้งยังใช้เป็นฐานข้อมูลที่ส าคัญในการวิเคราะห์ในระดับที่สูงขึ้น (Scalling up) ส าหรับจัดท าแผน

ความสมดุลของการจัดการที่ดิน และก าหนดนโยบายในระดับประเทศ (National LDN) เพื่อการพัฒนา
ประเทศอย่างยั่งยืนต่อไป

8 สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย

กรมพัฒนาที่ดิน