Page 7 - รายงานฉบับสมบูรณ์ แนวปฏิบัติการที่ดี (good practices) บริเวณพื้นที่ดินเค็มในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

พื้นที่ดินที่ได้รับอิทธิพลจากเกลือ นอกจากนี้การปรับพื้นที่ด้วยการปลูกต้นไม้ทนเค็มตามคันนาก็เป็นการ

จัดการพื้นที่ดินที่ได้รับอิทธิพลจากเกลือระดับปานกลางที่ประสบความส าเร็จ

แนวทางปฏิบัติการป้องกันและฟื้นสภาพที่ดินที่ใช้ในดินเค็มจัด ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งเป็น

พื้นที่ดินที่ได้รับอิทธิพลจากเกลือมาก การควบคุมทางชีวภาพด้วยการฟื้นฟูสภาพป่าไม้โดยใช้พืชทนเค็มที่

เหมาะสมและหลากหลาย มีระบบรากลึก และต้องการใช้น ้ามาก ถูกแนะน าในการใช้ป้องกันการกระจาย

ความเค็มในดิน พืชเหล่านี้เจริญเติบโตในพื้นที่ดินเค็มเพื่อลดปริมาณน ้าส่วนเกินที่ไหลไปถึงเส้นระดับน ้าใต้
ดิน น ้าเค็มที่ต ่ากว่าบริเวณเหนือเส้นระดับน ้าใต้ดินจะไม่ไหลขึ้นไปสู่ผิวดิน ตัวอย่างพืชทนเค็มเหล่านี้ เช่น

ต้นกระถินออสเตรเลีย (Acacia ampliceps) ต้น Casuarina glauca และต้น Melaleuca acaciodes ซึ่ง

สามารถเติบโตได้ในพื้นที่ดินได้รับอิทธิพลจากเกลืออย่างรุนแรง ในขณะที่พืชท้องถิ่นบางชนิด เช่น สะเดา

ขี้เหล็ก มะขาม และมะขามเทศก็เป็นพืชทนเค็มจัดได้เช่นกัน

พื้นที่ดินได้รับอิทธิพลจากเกลือชายฝั่งทะเลพบได้กระจายอยู่ทั่วไปตามบริเวณแนวชายฝั่งภาคใต้

และภาคตะวันออก พื้นที่เหล่านี้เกิดจากอิทธิพลน ้าขึ้นน ้าลงและจากน ้ากร่อยหรือจากการรุกล ้าของน ้าทะเล

ดินในพื้นที่เป็นดินเหนียวหรือดินเหนียวปนทรายแป้ง บริเวณพื้นที่มีความเค็มมากและส่วนใหญ่จะท่วม
ในช่วงน ้าเกิดเท่านั้น ปัจจัยเหล่านี้จ ากัดการเจริญเติบโตของพืชซึ่งไม่เพียงแต่ความเค็ม แต่ยังรวมถึงความ

เป็นกรดและระดับการแปรสภาพของดิน ดังนั้น ประตูกั้นน ้าจึงที่เป็นที่แนะน าในการป้องกันการรุกล ้าของ

น ้าทะเลและเกลือในบริเวณรากจะถูกกรองออกไปโดยน ้าฝนหรือน ้าจืดที่มีความเค็มน้อยกว่า

การจัดการดินที่ได้รับอิทธิพลจากเกลือในชายฝั่งจ าเป็นต้องจัดการกับลักษณะดินที่เฉพาะ พืชผล
และระบบน ้า โดยทั่วไปพื้นที่บริเวณเหล่านี้จะท าการเพาะปลูกข้าว นอกจากนี้ยังมีการท าการเพาะปลูกพืช

เศรษฐกิจที่ทนเค็มเช่นมะเขือเทศ กะหล ่าปลี มันหวาน ข้าวโพด แคนตาลูป และเผือก ซึ่งถูกแนะน าให้ใช้

ร่วมกับสารอินทรีย์ปรับปรุงดิน และปุ๋ ยเคมี นอกจากนี้ การท าชลประทานที่เหมาะสมพร้อมกับการคลุมดิน

และการใช้ปุ๋ ยคอกร่วมกับปุ๋ ยเคมีได้ให้ผลผลิตที่สูงขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น การก าจัดโซเดียมที่ละลายน ้าได้และ

แลกเปลี่ยนได้ในดินจากบริเวณรากก็จ าเป็น คันดินถูกสร้างไว้เพื่อใช้ป้องกันพื้นที่ถูกน ้าท่วมเมื่อน ้าขึ้น โดย
มีประตูระบายน ้าควบคุมการไหลของน ้าเค็มและน ้าจืด และเกษตรกรยังใช้เทคโนโลยีท้องถิ่นในการ

ปรับปรุงดินในพื้นที่ของพวกเขาอีกด้วย

ในช่วงไม่กี่สิบปีที่ผ่านมานี้ การเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของการท านากุ้งและนาเกลือท าให้พื้นที่ป่าชาย

เลนและพื้นที่การเกษตรลดหายไป ถึงแม้ว่าการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างไม่เหมาะสมนี้จะให้ผลก าไรที่สูงแก่

เกษตรกร แต่กิจกรรมการใช้ประโยชน์ที่ดินเหล่านี้เป็นสาเหตุให้ดินเสื่อมโทรมลงอย่างรุนแรงและเกิดปัญหา

สิ่งแวดล้อมในด้านดินที่ได้รับอิทธิพลจากเกลือ ซึ่งจะน าไปสู่ปัญหามูลค่าทางเศรษฐกิจ ด้านการลงทุนที่

เพิ่มขึ้น ปัญหาการจัดการดินและน ้าในระยะยาว หน่วยงานภาครัฐและหน่วยงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องหลาย

จ