Page 35 - โครงการอนุรักษ์ดินและน้ำ : บริบทแห่งการพัฒนาพื้นที่สูงที่ยั่งยืน

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
6-3

(3) ตะกอนจากการชะล้างพังทลายของดินที่ไหลมาทับถมในแหล่งน้ าต่างๆ อาจปนเปื้อน
สารพิษต่างๆ จากสารฆ่าแมลงและสารปราบวัชพืชต่างๆ อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพของผู้อาศัยใน

พื้นที่ตอนล่าง
(4) ผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคม เนื่องจากการชะล้างพังทลายท าให้หน้าดินซึ่งเป็นส่วน
ที่อุดมสมบูรณ์ส าหรับการเพาะปลูกเนื่องจากเป็นแหล่งอาหารส าหรับการเจริญเติบโตของพืชสูญเสียไป
ซึ่งกรมพัฒนาที่ดิน (2563: 103) ได้ประเมินมูลค่าการสูญเสียหน้าดิน ปริมาณการสูญเสียธาตุอาหารหลักจาก

การชะล้างพังทลายของดิน และมูลค่าการสูญเสียธาตุอาหารหลักจากการชะล้างพังทลายของดินไว้ดัง
รายละเอียดต่อไปนี้

6.1.4 มูลค่าการสูญเสียหน้าดิน
จากการประเมินในเบื้องต้นของมูลค่าการสูญเสียหน้าดิน โดยค านวณจากปริมาณการสูญเสียดินโดย

เฉลี่ยที่ได้จากการประเมินด้วยสมการสูญเสียดินสากล แล้วเปรียบเทียบกับราคาซื้อขายหน้าดินในท้องตลาด
ซึ่งน าไปใช้เพื่อการเพาะปลูกทางการเกษตร และน าไปปรับแต่งพื้นที่หรือก่อสร้าง แล้วน าราคามาตีมูลค่า
ปริมาณดินที่สูญเสียไป โดยเลือกใช้การซื้อขายหน้าดินเพื่อการก่อสร้าง พิจารณาจากหน่วยราคาต่อรถบรรทุก

โดยมีราคาซื้อขายเท่ากับ 212.86 บาทต่อลูกบาศก์เมตร
จากผลการประเมินมูลค่าการสูญเสียหน้าดินในภาพรวมของประเทศ (ตารางที่ 6-2) ซึ่งแบ่งตาม
ระดับความรุนแรงของการสูญเสียดินพบว่า ภาพรวมของปริมาณการสูญเสียดินทั้งประเทศประมาณ
60.6 ตันต่อไร่ต่อปี หรือ 40.41 ลูกบาศก์เมตรต่อไร่ต่อปี คิดเป็นมูลค่าการสูญสียดินเทียบกับเนื้อที่ทั้งหมด

ประมาณ 102,201.58 ล้านบาท ซึ่งมูลค่าสูงสุดที่ระดับความรุนแรงของการสูญเสียดินระดับรุนแรงมากที่สุด
รองลงมาคือ ระดับปานกลางและระดับรุนแรง สาหรับปริมาณการสูญเสียดินในแต่ละภาค มีมูลค่าการ
สูญเสียแตกต่างกันตามปริมาณดินที่สูญเสียในแต่ละระดับความรุนแรง

ตารางที่ 6-2 มูลค่าการสูญเสียดินในประเทศไทย

ชั้นความรุนแรง เนื้อที่ ปริมาณสูญเสียดิน มูลค่าการสูญเสีย
ของการสูญเสียดิน (ไร่) ตัน/ไร่/ปี ลบ.ม./ไร่/ปี ล้านบาท บาท/ไร่ %
น้อย 242,522,477 0.15 0.10 5,162.33 21.29 5.05
ปานกลาง 46,047,597 3.31 2.21 21,629.07 469.71 21.17
รุนแรง 18,689,342 7.77 5.18 20,607.15 1,102.61 20.16
รุนแรงมาก 3,182,944 16.98 11.33 7,669.54 2,409.58 7.50
รุนแรงมากที่สุด 10,254,533 32.39 21.59 47,133.49 4,596.36 46.12
รวม 320,696,893 60.60 40.41 102,201.58 8,599.55 100.00

ที่มา : กรมพัฒนาที่ดิน (2563: 103)

6.1.5 การสูญเสียธาตุอาหารหลักจากการชะล้างพังทลายของดิน
จากผลการประเมินการสูญเสียธาตุอาหารหลัก ประกอบด้วย ไนโตรเจนทั้งหมด ฟอสฟอรัสที่เป็น
ประโยชน์ และโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ในดิน โดยวิเคราะห์ข้อมูลสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ชั้นข้อมูลจุด
เก็บตัวอย่างและผลการวิเคราะห์ดิน ที่ระดับความลึก 0-25 เซนติเมตร จ้านวน 72,302 จุดตัวอย่าง

พบว่าปริมาณการสูญเสียธาตุอาหารหลักในดินภาพรวมทั้งประเทศ มีการสูญเสียไนโตรเจนทั้งหมด
ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ และโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ในดินเท่ากับ 57.216 0.949 และ 6.172
กิโลกรัมต่อไร่ ตามล้าดับ (ตารางที่ 6-3) ซึ่งปริมาณการสูญเสียดังกล่าวเพิ่มขึ้นตามชั้นความรุนแรงของการ