Page 38 - สถานภาพการชะล้างพังทลายของดินในประเทศไทย Status of Soil Erosion in Thailand
P. 38
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
28
วิธีการประเมินการสูญเสียดินสามารถท าได้ทั้งวิธีในภาคสนาม (field measurement) และการใช้
แบบจ าลอง (modeling) ซึ่งการศึกษาและประเมินค่าการสูญเสียดิน เริ่มต้นจากการสังเกตการเปลี่ยนแปลง
ระดับผิวดินอย่างง่าย และการประเมินโดยใช้สมการทางคณิตศาสตร์ วิธีการที่น ามาใช้ควรมีความเหมาะสม
ตามบริบทของการประเมิน โดยมีแนวทางในเบื้องต้น ดังนี้
การประเมินโดยตรงในภาคสนามสามารถท าได้ 2 วิธี คือ 1) การสังเกตจากปัจจัยสิ่งแวดล้อม
โดยการสังเกตการชะล้างพังทลายบนหน้าดิน การสังเกตเห็นปริมาณตะกอนที่ไหลมาทับรวมกัน และ 2) การวัด
แบบหยาบ การประเมินการชะล้างพังทลายของดินในสนามที่เกิดจากตัวเร่งน้ าสามารถบันทึกและตรวจวัด
สิ่งที่ปรากฏได้ชัดเจนทั้งรูปแบบของการชะล้าง เช่น การชะล้างแบบริ้ว (rill erosion) การชะล้างแบบร่อง (gully
erosion) ซึ่งสามารถท าได้หลายวิธีโดยการวัดขนาดร่องน้ าที่ขยายขึ้น (gully) จากการถูกกัดเซาะ โดยปริมาณดิน
ที่สูญเสียค านวณได้จากความลึก ความกว้าง และความยาวของร่องน า นอกจากนี้ ยังประเมินได้จากการที่
รากต้นไม้ที่โผล่พ้นผิวดิน โครงสร้างดินที่เปลี่ยนแปลงไป ตลอดจนการวัดปริมาณตะกอนทับถมในพื้นที่ส่วนต่ า
(Stocking and Murnaghan, 2001) หรือการใช้อุปกรณ์ฝังลงดินเพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงระดับผิวหน้าดิน
และวัดระดับของหน้าดินที่สูญเสียไปจากการถูกกัดเซาะหรือถูกชะล้างพังทลายได้ ซึ่งวิธีการนี้ง่ายต่อการตรวจวัด
ส าหรับเกษตรกรในพื้นที่เมื่อเทียบกับการท าแปลงทดลองเก็บตะกอนซึ่งต้องมีค่าใช้จ่ายในการประเมินและ
ติดตาม และสามารถประเมินการชะล้างพังทลายของดินที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่ได้ (Evans, 2013)
