Page 13 - การจัดการชุดดินแกลง (กลุ่มชุดดินที่ 6) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการปลูกข้าวของเกษตรกรใน อำเภอศรีมโหสถ จังหวัดปราจีนบุรี

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
6

ต่างกัน ต้องเก็บแยกกันเป็นคนละตัวอย่าง หลังจากขุดดินครบทุกหลุมตามที่ต้องการแล้ว น าดิน
เหล่านี้มาทุบให้เป็นก้อนเล็ก ๆ (หากดินเปียกให้ผึ่งไว้ในที่ร่มจนแห้ง) คลุกเคล้าให้ทั่วสม ่าเสมอ แล้ว
แบ่งดินประมาณ 1 กิโลกรัม ใส่ถุงพลาสติกที่สะอาด เขียนรายละเอียด ได้แก่ ชื่อ ที่อยู่ พืชที่ปลูก
สถานที่เก็บตัวอย่าง ส่งดินตรวจวิเคราะห์ที่ส านักงานพัฒนาที่ดินเขต 1-12 หรือสถานีพัฒนาที่ดิน

จังหวัดต่าง ๆ (กรมพัฒนาที่ดิน, 2555)
การผสมปุ๋ยเคมีสูตรต่าง ๆ ใช้เอง คือการน าแม่ปุ๋ยสูตร 18-46-0 สูตร 46-0-0 และสูตร
0-0-60 มาผสมให้เข้ากันตามตารางผสมปุ๋ยที่กรมวิชาการเกษตรจัดท าขึ้นและสามารถผสมได้ทุกสูตร
ที่มีขายในท้องตลาด (กรมวิชาการเกษตร, 2558)

ขั้นตอนการผสมปุ๋ยเคมี คือ เลือกสูตรและอัตราการใช้กับพืชจากค าแนะน า ค านวณหา
ปริมาณและชั่งแม่ปุ๋ยแต่ละชนิดจากตารางหนังสือคู่มือการผสมปุ๋ยเคมีสูตรต่าง ๆ ใช้เอง น าแม่ปุ๋ยที่ชั่ง
ได้เทลงบนพื้นเรียบและแห้ง ใช้จอบหรือพลั่วผสมคลุกเคล้าปุ๋ยในกองให้เข้ากัน น าบรรจุกระสอบเพื่อ
ขนย้ายไปไร่นา การหว่านหรือใส่ต้องใส่ปริมาณน้อยกว่าเดิมเพราะไม่มีสารตัวเติม มีข้อดีคือ ตัดปัญหา

เรื่องปุ๋ยปลอมหรือปุ๋ยไม่ได้มาตรฐาน ใช้ปุ๋ยราคายุติธรรม มีทางเลือกเพิ่มขึ้น สูญเสียน้อยกว่า เพราะ
ลงทุนถูกกว่า แต่มีข้อเสีย คือ เสียเวลาผสม โดย 10 กระสอบ ใช้เวลาประมาณ 30 นาที หลังจากผสม
แล้วควรใช้ให้หมดใน 30 วัน แม่ปุ๋ยมีขายไม่ครบทั้ง 3 ชนิด แหล่งขายแม่ปุ๋ยมีน้อย และต้องอ่านเข้าใจ

จึงท าได้
สุนีย์รัตน์ และบุญเดี่ยว (2557) ศึกษาผลของการใช้ปุ๋ยอัตราต่าง ๆ ตามค่าวิเคราะห์ดินและ
ความต้องการของธาตุอาหารหลักของข้าวต่อผลผลิตและต้นทุนการผลิตด้านปุ๋ยของเกษตรกรใน
จังหวัดน่านและแพร่ พบว่า อัตราการใส่ปุ๋ยตามค าแนะน าของกรมการข้าว เสียค่าใช้จ่ายด้านปุ๋ย
ประมาณ 23-39 เปอร์เซ็นต์ ต่ ากว่าอัตราเกษตรกร โดยผลผลิตไม่ลดลงหรือเพิ่มขึ้น และอัตราการใส่

ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินโดยเกณฑ์ของ mobile unit ของกรมพัฒนาที่ดิน เสียค่าใช้จ่ายด้านปุ๋ย
ประมาณ 31 เปอร์เซ็นต์ ของอัตราเกษตรกร
อดุลย์ และคณะ (2553) ศึกษาการใช้ปุ๋ยเคมีตามค่าเคราะห์ดินในนาดินเปรี้ยวจัด ภายใน

ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี ปี 2551 – 2552 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการใช้ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์
ดินให้สามารถใช้ปุ๋ยได้อย่างเหมาะสม และเป็นการลดต้นทุนการผลิตข้าว ผลการทดลองพบว่า การใส่
ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินตามการวิเคราะห์ของโปรแกรมร่วมกับปูนมาร์ลและหินฟอสเฟต ท าให้ผลผลิต
ข้าวเพิ่มขึ้น และให้ผลตอบแทนสุทธิสูงกว่าการใช้ปุ๋ยเคมีแบบเกษตรกร 369 บาทต่อไร่ การใส่ปุ๋ยตาม

ค าแนะน าของทางราชการ (ตามเนื้อดิน) มีต้นทุนด้านปุ๋ยต่ ากว่า
กรมพัฒนาที่ดิน (2558ข) ได้พัฒนาโปรแกรมสารสนเทศที่สามารถให้ค าแนะน าการจัดการ
ดินและปุ๋ยรายแปลง ขึ้นโดยการบูรณการข้อมูลการจัดการดินของกรมพัฒนาที่ดิน ร่วมกับค าแนะน า
การจัดการปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินของกรมวิชาการเกษตร และผลงานวิจัยการจัดการธาตุอาหาร

เฉพาะพื้นที่ แล้วจึงจัดท าระบบติดต่อผู้ใช้ให้สามารถคัดกรองข้อมูลได้ตรงตามความต้องการของผู้ใช้
โดยโปรแกรมนี้มีชื่อเรียกว่า โปรแกรมค าแนะน าการจัดการดินและปุ๋ยรายแปลง
ประโยชน์ที่ได้รับจากโปรแกรมค าแนะน าการจัดการดินและปุ๋ยรายแปลง คือ เกษตรกร
สามารถรับค าแนะน าการใช้ปุ๋ยได้แม้ไม่ส่งตัวอย่างดินวิเคราะห์ เนื่องจากโปรแกรมมีผลวิเคราะห์ดิน

พื้นฐานประจ าชุดดินอยู่แล้ว แต่ในกรณีที่เกษตรกรส่งดินมาตรวจวิเคราะห์กับกรมพัฒนาที่ดิน