Page 53 - การกักเก็บคาร์บอนในดินตัวแทนหลักภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
41

3.8 ทรัพยำกรดิน

ทรัพยากรดินในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วย ดินในพื้นที่ราบลุ่ม ดินในพื้นที่ดอน
และดินบริเวณพื้นที่ภูเขาสูง ซึ่งมีลักษณะและสมบัติแตกต่างกัน จากผลการส ารวจ จ าแนก และท าแผน
ที่ดินในระดับชุดดิน มาตราส่วน 1:25,000 (สถิระ และคณะ, 2558) พบว่า หน่วยจ าแนกประกอบด้วย 98

ชุดดิน 118 ดินคล้าย 7 หน่วยสัมพันธ์ 43 หน่วยเชิงซ้อน และ 6 หน่วยศักย์เสมอ หน่วยไม่จ าแนก มี 2
หน่วย ได้แก่ ที่ลาดชันเชิงซ้อนและเขตทหาร และพื้นที่เบ็ดเตล็ด รวม 9 หน่วย ได้แก่ สนามบิน พื้นที่เลี้ยง
สัตว์น้ า ผาชัน ที่ลุ่มชื้นแฉะ ที่ดินดัดแปลง ที่ดินหินพื้นโผล่ พื้นที่ท านาเกลือ พื้นที่ชุมชน และพื้นที่น้ า รวม
431 หน่วยแผนที่ โดยชุดดินที่พบในภาคนี้ จ านวน 98 ชุดดิน ดังแสดงในตารางที่ 3.3
นอกจากนี้ ชุดดินตัวแทนจ านวน 20 ชุดดินที่เลือกในการศึกษาครั้งนี้สามารถแบ่งแยกตามความ

สัมพันธ์กับลักษณะทางธรณีวิทยา และภูมิสัณฐาน ซึ่งน าไปสู่การคาดคะเนชนิดของวัตถุต้นก าเนิดดิน จึง
ได้แบ่งชนิดของสภาพพื้นที่ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ออกเป็น 4 ส่วน (สถิระ และคณะ, 2558) ตาม
ลักษณะภูมิสัณฐานและสภาพพื้นที่ที่พบร่วมกับลักษณะทางธรณีวิทยา ดังนี้

3.8.1 ที่รำบน้ ำท่วมถึง (Flood plain)

พบบริเวณหน่วยทางธรณีวิทยาแบบ Qa (Alluvial deposit quaternary) เป็นที่ได้รับ
อิทธิพลของแม่น้ า/ล าน้ าสาขา วัตถุต้นก าเนิดดินเป็นตะกอนน้ าพา (alluvium) สภาพพื้นที่ค่อนข้าง

ราบเรียบถึงราบเรียบ ในหน้าฝนหรือหน้าน้ าหลากมักมีน้ าท่วมและมีการทับถมของตะกอนเพิ่มมากขึ้น
หลังน้ าท่วม ได้แก่ พื้นที่ที่ลุ่มหลังสันดิน (back swamp, basin) เป็นบริเวณพื้นที่ต่ า มีการระบายน้ า
ค่อนข้างเลวถึงเลว ดินมีพัฒนาการไม่มากนัก ตัวอย่างเช่น ชุดดินศรีสงคราม (Ss) ชุดดินกันทรลักษณ์วิชัย (Ka)

3.8.2 ตะพักล ำน้ ำ (Alluvial terrace)

พบบริเวณหน่วยทางธรณีวิทยาแบบ Qa และ Qt (Terrace deposit quaternary) เป็น
บริเวณที่ได้รับอิทธิพลของแม่น้ า/ล าน้ าสาขา วัตถุต้นก าเนิดดินเป็นตะกอนน้ าพา มีสภาพพื้นที่เป็นที่ราบ

เป็นขั้นๆ ข้างตลิ่ง เกิดจากทางน้ าที่ตะกอนตกจมทับถมกลายเป็นที่ราบลุ่มน้ า แล้วต่อมาเมื่อมีการ
เปลี่ยนแปลงระดับฐาน กระแสน้ าไหลแรงและสามารถกัดเซาะที่ราบลุ่มน้ าจนต่ าลง จึงท าให้ที่ราบลุ่มน้ า
ส่วนที่เหลืออยู่สูงกว่าท้องน้ าใหม่ นานๆ เข้าท้องน้ าก็จะยิ่งกว้างออกไปและอาจเกิดที่ราบลุ่มน้ าตรงท้องน้ า
ที่กว้างออกไปขึ้นอีก วนเวียนกันไปเรื่อยๆ จนเกิดที่ราบเป็นขั้นๆ ในบริเวณนั้น โดยตลิ่งแต่ละข้างอาจมี

ตะพักได้หลายระดับ ได้แก่ ตะพักล าน้ าระดับต่ า (low alluvial terrace) ตะพักล าน้ าระดับกลาง
(middle alluvial terrace) ตะพักล าน้ าระดับสูง (high alluvial terrace)
ลักษณะดินบริเวณตะพักล าน้ าจะเป็นดินที่มีพัฒนาการ และมีความแตกต่างกันออกไป
บริเวณตะพักล าน้ าระดับต่ ามีสภาพพื้นที่ค่อนข้างราบเรียบ ดินมีการระบายน้ าค่อนข้างเลว สีดินเป็นสี

น้ าตาลปนเทา น้ าตาล มีจุดประสีต่างๆ เนื้อดินอาจเป็นดินร่วน ร่วนเหนียว หรือร่วนเหนียวปนทราย
ขึ้นอยู่กับชนิดของวัตถุต้นก าเนิดดิน ตัวอย่างเช่น ชุดดินนครพนม (Nn) ชุดดินท่าตูม (Tt) บริเวณตะพักล า
น้ าระดับกลางและระดับสูง (middle-high terrace) มีสภาพพื้นที่ค่อนข้างราบเรียบถึงเป็นเนินเขา ดินมี

การระบายน้ าดี ดินมีสีน้ าตาล เหลือง จนถึงแดง เนื้อดินค่อนข้างเป็นทรายหรือทรายแป้ง และมักจะพบ
ก้อนกรวดท้องน้ าลักษณะกลมมนหรือตะกอนทรายหยาบในตอนล่างลึกๆ ของหน้าตัดดิน ที่บ่งบอกถึงการ