Page 116 - การกักเก็บคาร์บอนในดินตัวแทนหลักภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
104

(2) ดินที่มีปริมาณขนาดอนุภาคขนาดทรายสูงที่พบในสภาพพื้นที่ดอน คือ ชุดดินบ้านไผ่

มีปริมาณและการกระจายตัวในเม็ดดินขนาดเล็ก (ร้อยละ 50.36) มากกว่าเม็ดดินขนาดใหญ่ (ร้อยละ
8.78) มีค่าเฉลี่ยของขนาดเม็ดดินอยู่ในช่วง 0.3 มิลลิเมตร ผลนี้สอดคล้องกับ Puttaso (2011);
Samhadthai et al. (2010) พบว่า ค่าเฉลี่ยของขนาดเม็ดดินที่ศึกษาในดินทรายส่วนใหญ่ในภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือมีค่าอยู่ในช่วง 0.2 – 0.5 มิลลิเมตร โดยการเกิดเม็ดดินในดินทรายอาจมีความ

เสถียรภาพต่ าส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากเม็ดดินมีปริมาณขนาดอนุภาคดินเหนียวเป็นองค์ประกอบต่ า อนุภาค
ขนาดดินเหนียวที่มีอยู่สูงมีบทบาทต่อการสร้างเม็ดดินได้ดีกว่าอนุภาคขนาดทราย (Zinn et al., 2007)
โดยเม็ดดินที่มีปริมาณอนุภาคขนาดทรายสามารถแตกหักได้ง่ายเมื่อมีแรงกระทบจากภายนอก (Tisdall
and Oades, 1982; Elliot et al., 1991)

อย่างไรก็ตาม นอกจากการเกิดและความเสถียรภาพของเม็ดดินขึ้นอยู่กับปริมาณอนุภาค
ขนาดดินเหนียวและขนาดทรายแล้ว ยังขึ้นอยู่กับปริมาณของอินทรียวัตถุหรือปริมาณอินทรีย์คาร์บอนใน
ดินนั้นๆ โดยการเกิดเม็ดดินเป็นกระบวนการเกิดขึ้นโดยการเชื่อมยึดระหว่างปริมาณอนุภาคดินเหนียวและ
ส่วนของอินทรีย์คาร์บอนท าให้มีการสร้างเม็ดดินจากอนุภาคเป็นเม็ดดินขนาดเล็กและเม็ดดินขนาดเล็ก

รวมตัวเกิดเป็นเม็ดดินขนาดใหญ่ (Tisdall and Oades, 1982, Bronnick and Lal, 2005) โดย คาร์บอน
ทั้งในส่วนที่เปลี่ยนแปลงได้ง่ายได้แก่ จุลินทรีย์ในดิน เศษซากพืชสด และส่วนที่เปลี่ยนแปลงได้ยาก คือ
สารฮิวมิก ซึ่งส่งผลท าให้เกิดความคงทนของเม็ดดินแตกต่างกัน (ปัทมา และคณะ, 2554; Plante and
MacGill, 2002; Goh, 2004)

5.3.2 ปริมำณอินทรีย์คำร์บอนในเม็ดดิน

จากการประเมินแหล่งกักเก็บอินทรีย์คาร์บอนในดินซึ่งพิจารณาจากการป้องกันอินทรีย์

คาร์บอนภายในโครงสร้างเม็ดดินของ 3 ชุดดิน ได้แก่ ชุดดินสูงเนิน ชุดดินจัตุรัส และชุดดินบ้านไผ่ โดย
ปริมาณและการกระจายตัวของเม็ดดินที่ได้นั้นถูกน ามาโดยวิเคราะห์ปริมาณอินทรีย์คาร์บอนในเม็ดดินแต่
ละขนาด โดยแบ่งตามกลุ่มของเม็ดดิน ได้แก่ 1) เม็ดดินขนาดใหญ่ที่มีขนาด 2 - 8 มิลลิเมตร 2) เม็ดดิน
ขนาดใหญ่ที่มีขนาด 0.25 - 2 มิลลิเมตร และ 3) เม็ดดินขนาดเล็ก (0.106 - 0.25 มิลลิเมตร) ในแต่ละ

พื้นที่จ านวน 3 จุดศึกษา ผลการศึกษาแสดงดังรายละเอียดในแต่ละชุดดิน ดังนี้

1) ชุดดินสูงเนิน

จากปริมาณอินทรีย์คาร์บอนทั้งหมดในดินของชุดดินสูงเนินที่ระดับความลึก
0 - 25 เซนติเมตร ทั้ง 3 จุดศึกษามีค่าอยู่ในช่วงร้อยละ 0.79 - 1.28 (ตารางที่ 5.25) โดยจุดศึกษาที่ 3 มี
ปริมาณอินทรีย์คาร์บอนทั้งหมดต่ ากว่าจุดศึกษาอื่นๆ และเมื่อท าการวิเคราะห์ปริมาณอินทรีย์คาร์บอนใน
เม็ดดินทั้ง 3 กลุ่มขนาดเม็ดดิน พบว่า มีปริมาณอินทรีย์คาร์บอนโดยเฉลี่ยสูงสุดในเม็ดดินขนาดใหญ่ที่มี

ขนาด 0.25 - 2 มิลลิเมตร เท่ากับร้อยละ 0.30 รองลงมา คือ เม็ดดินขนาดใหญ่ที่มีขนาด 2 - 8 มิลลิเมตร
เท่ากับร้อยละ 0.19 ส่วนเม็ดดินขนาดเล็ก (0.106 - 0.25 มิลลิเมตร) มีปริมาณอินทรีย์คาร์บอนโดยเฉลี่ย
ต่ าสุดเท่ากับร้อยละ 0.15 ดังแสดงในตารางที่ 5.25 เมื่อพิจารณาถึงสัดส่วนของปริมาณอินทรีย์คาร์บอนที่

ถูกสะสมในเม็ดดินแต่ละขนาดโดยเทียบจากปริมาณอินทรีย์คาร์บอนทั้งหมดในดิน จะเห็นว่า สัดส่วนของ
ปริมาณอินทรีย์คาร์บอนมีความสอดคล้องกับปริมาณและการกระจายตัวของเม็ดดิน โดยอินทรีย์คาร์บอน