Page 94 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

presented. The quantities of IAA and GA production by spectrophotometer, were in the range of
3
12.28 - 47.29 and 25.80 – 159.13 ppm, respectively. The isolates T4, KP6/1, KP6/2, CN4/1 and

CN4/2 were produced siderophore in the range of 11.57 - 87.50 %, investigated by chrome azurol

sulfonate (CAS) assay. All 10 isolate affected to shoot height, num. of tillers/pot, root length, dry
weight of shoot and root/pot, were not significantly difference with N fertilizer usage.

ค าน า

อะโซสไปริลลัม (Azospirillum) เป็นแบคทีเรียที่มักอาศัยอยู่บริเวณเขตอิทธิพลรากพืช (rhizosphere)

ของพืชตระกูลหญ้าหลายชนิด สามารถตรึงไนโตรเจนได้ในสภาพที่มีออกซิเจนน้อย เป็นปุ๋ยชีวภาพที่ส าคัญ
โดยเฉพาะบทบาทหลักการตรึงไนโตรเจนส าหรับการส่งเสริมการเจริญเติบโตและเพิ่มผลผลิตพืช ซึ่งมีความ

สัมพันธ์แบบร่วมอาศัยกับ ข้าว ข้าวโพด ข้าวฟ่าง และข้าวสาลี (Sivasakthivelan and Saranraj, 2013)
นอกจากนี้ยังสามารถผลิตฮอร์โมนพืช ละลายฟอสเฟต สร้างสารไซเดอโรฟอร์ควบคุมโรคพืช ปกป้องพืชต่อ

สภาพดินเค็ม และสารพิษตกค้างในดินได้ (Cassán and Diaz-Zorita, 2016) มีรายงานวิจัยการใช้ปุ๋ย

ชีวภาพอะโซสไปริลลัมในการปลูกข้าว พบว่า ช่วยเพิ่มผลผลิตข้าวได้ถึง 5-24 เปอร์เซ็นต์ (Banayo et al.,
2012) เพิ่มมวลชีวภาพของข้าวในระยะการแตกกอ การสร้างเมล็ดเติม และการสะสมไนโตรเจนในใบข้าว

16-60 กิโลกรัมไนโตรเจนต่อเฮกตาร์ (García de Salamone et al.,2010) ดังนั้นการแยกและคัดเลือก

อะโซสไปริลลัมที่มีประสิทธิภาพสูงในการตรึงไนโตรเจนสร้างฮอร์โมนและสารไซเดอโรฟอร์ เพื่อส่งเสริมการ
เจริญเติบโตของข้าวจึงเป็นที่น่าสนใจที่จะท าการศึกษา ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อแยกและคัดเลือก

อะโซสไปริลลัมที่มีประสิทธิภาพในการตรึงไนโตรเจน ผลิตฮอร์โมนพืช และสารไซเดอโรฟอร์จากรากข้าว และ

ศึกษาประสิทธิภาพต่อการส่งเสริมการเจริญเติบโตข้าวเพื่อคัดเลือกเชื้อดังกล่าวที่มีประสิทธิภาพสูงมาใช้
ประโยชน์ทางการเกษตร โดยน าไปต่อยอดพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ปุ๋ยชีวภาพส าหรับส่งเสริมการเจริญเติบโตและ

เพิ่มผลผลิตข้าว ลดปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมีไนโตรเจน และลดต้นทุนการผลิตส าหรับการปลูกข้าวของเกษตรกร
ซึ่งน่าจะเป็นทางเลือกที่ดีทางหนึ่งให้กับเกษตรกรในการผลิตข้าวให้มีผลผลิตเพิ่มขึ้นโดยใช้ต้นทุนต่ าและยังเป็น

การลดอัตราการน าเข้าปุ๋ยเคมีจากต่างประเทศอีกด้วย

อุปกรณ์และวิธีการ

1. การเก็บตัวอย่าง และการแยกอะโซสไปริลลัมจากรากข้าว
เก็บตัวอย่างรากข้าวจากพื้นที่นาข้าว จังหวัดตาก ก าแพงเพชร สุโขทัย นครสวรรค์ ชัยนาท

พระนครศรีอยุธยา อ่างทอง และสระบุรี แยกอะโซสไปริลลัมจากรากข้าวตามวิธีการของ Akbari et al.

(2007) ในอาหาร N-free semi-solid malate medium บ่มที่อุณหภูมิ 30 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 3-5 วัน
น าตัวอย่างที่เกิดฝ้าสีขาวมาแยกเชื้อให้บริสุทธิ์โดยการ streak บนอาหาร congo red agar (CRA) medium

คัดเลือกโคโลนีสีแดง มาเลี้ยงในอาหาร N-free semi-solid medium อีกครั้ง เพื่อทดสอบการเกิดฝ้า จากนั้น
แยกเชื้อให้บริสุทธิ์ แล้วย้ายลงอาหาร nutrient agar เพื่อเก็บไว้ท าการทดลองต่อไป

71