Page 337 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

การประเมินธาตุไนโตรเจนในดินกรด ดินด่าง และดินเค็ม ด้วยชุดตรวจสอบดินอย่างง่าย

ของกรมพัฒนาที่ดิน
The evaluation of nitrogen in acid soils, alkaline soils and saline soils by LDD Test Kit

สุรเชษฐ์ นาราภัทร์ ชัยสิทธิ์ วัฒนาวังจงสุข และ สุทธิ์เดชา ขุนทอง
สํานักวิทยาศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ดิน กรมพัฒนาที่ดิน

บทคัดย่อ

การพัฒนาชุดตรวจสอบดินอย่างง่ายเพื่อตรวจวิเคราะห์ปริมาณไนโตรเจน (N) ในดิน เป็นการหา

ความสัมพันธ์ระหว่างการหาปริมาณอินทรียวัตถุ (OM) ในดินโดยวิธีห้องปฏิบัติการ ซึ่งประยุกต์ใช้วิธีของ
Walkley and Black แล้วแปลงค่าเป็นปริมาณไนโตรเจน โดยคูณด้วยแฟกเตอร์ 0.05 เปรียบเทียบระหว่างวิธี
ห้องปฏิบัติการกับการใช้ชุดตรวจสอบดินอย่างง่าย (LDD Test Kit) โดยการสุ่มเก็บตัวอย่างดินในพื้นที่
รับผิดชอบ สํานักงานพัฒนาที่ดินเขต 1, 3, 4, 5 และ 9 จํานวน 597 ตัวอย่าง วิเคราะห์ค่าความเป็นกรด

เป็นด่าง (pH) และค่าการนําไฟฟ้า (EC e) เพื่อแยกประเภทของตัวอย่างดิน เป็นตัวอย่างดินกรดจํานวน 251
ตัวอย่าง ตัวอย่างดินด่างจํานวน 98 ตัวอย่าง ตัวอย่างดินเค็มจํานวน 172 ตัวอย่าง และตัวอย่างดินทั่วไป
จํานวน 76 ตัวอย่าง จากนั้นนําตัวอย่างดินทั้งหมดไปวิเคราะห์หาปริมาณไนโตรเจน ทั้งสองวิธีการ กําหนด
เกณฑ์ของระดับไนโตรเจน: 1 = ต่ํามาก (< 0.05%) 2 = ต่ํา (0.05-0.09%) 3 = ปานกลาง (0.10-0.14%) และ

4 = สูง (> 0.15%) เพื่อประเมินผลทางสถิติ
ผลการศึกษาพบว่า ตัวอย่างดินทั้งหมดจํานวน 597 ตัวอย่าง มีระดับไนโตรเจนเท่ากันทั้งสองวิธี
จํานวน 516 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 86.43 การทดสอบค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (The coefficiency of
correlation: r) และการทดสอบนัยสําคัญทางสถิติ (t-test) ที่ระดับ 0.05 โดยตัวอย่างดินกรด ดินด่าง ดินเค็ม

และดินทั่วไป มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เท่ากับ 0.71, 0.85, 0.82 และ 0.87 ตามลําดับ ซึ่งตัวอย่างดินทุก
ประเภทมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์อยู่ในช่วง 0.7-0.9 แสดงว่าผลวิเคราะห์ปริมาณไนโตรเจนในตัวอย่างดินทั้ง
สองวิธีการไม่แตกต่างกัน และมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 การหาค่าความถูกต้อง

(Accuracy) ตัวอย่างดินทุกประเภทจํานวน 597 ตัวอย่าง มีค่าความแม่นยําเฉลี่ย (%A) ร้อยละ 97.86 มี
ค่าความคลาดเคลื่อนสัมพัทธ์เฉลี่ย (%E) ร้อยละ 2.14 และการหาค่าความเที่ยง (Precision) จากการใช้ชุด
ตรวจสอบดินอย่างง่าย ตัวอย่างดินที่มีระดับไนโตรเจนต่ําและต่ํามาก การตรวจวิเคราะห์ดินได้ผลวิเคราะห์
เท่ากันทุกครั้งหรือมีความเที่ยงสูง ส่วนตัวอย่างดินที่มีระดับไนโตรเจนปานกลางและสูง มีค่าส่วนเบี่ยงเบน
มาตรฐานสัมพัทธ์โดยเฉลี่ย (%RSD) ร้อยละ 10.11 ซึ่งยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานของการทดสอบ ดังนั้น

ชุดตรวจสอบดินอย่างง่ายนี้ สามารถนําไปใช้ปฏิบัติงานในภาคสนามสําหรับการตรวจวิเคราะห์หาปริมาณ
ไนโตรเจนในตัวอย่างดินได้ในเบื้องต้น

301