Page 330 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

การศึกษาศักยภาพการกักเก็บน้ําในดินและแหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทานเพื่อการผลิต

ทางการเกษตร ผลตอบแทนและความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของเกษตรกร
Study on the potential of soil water retention and stored water in farmpond for
utilization in efficient agricultural production and the economic returns and value

นิลภัทร คงพ่วง จันทนา สงวนสิทธิ์ และ กันต์กมล ยะกันโท
สํานักงานพัฒนาที่ดินเขต 6 กรมพัฒนาที่ดิน

บทคัดย่อ

การศึกษาศักยภาพการกักเก็บน้ําในดินและแหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทานเพื่อการผลิต
ทางการเกษตร ผลตอบแทนและความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของเกษตรกร เป็นการศึกษาข้อมูลพื้นฐาน
ด้านทรัพยากรดิน ทรัพยากรน้ํา การใช้ประโยชน์ที่ดิน ตลอดจนการจัดการปริมาณน้ําเพื่อการเพาะปลูกของ
เกษตรกร เพื่อประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจภายใต้การใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ําในไร่นานอกเขต

ชลประทาน โดยแบ่งพื้นที่ศึกษาออกเป็นพื้นที่สระน้ําในที่ลุ่ม จํานวน 4 บ่อ และสระน้ําในพื้นที่ดอนจํานวน
4 บ่อ บริเวณพื้นที่อําเภอฝาง อําเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่ และพื้นที่อําเภอแม่ทะ จังหวัดลําปาง
จากการศึกษาในเบื้องต้นพบว่า ลักษณะของดินที่ใช้ขุดสระน้ํามีความแตกต่างกันเล็กน้อย โดยในพื้นที่
จังหวัดเชียงใหม่ ดินบนจะเป็นดินร่วนปนทรายถึงดินร่วนปนดินเหนียว ดินล่างจะเป็นดินร่วนปนทราย ดินร่วน

ปนดินเหนียวถึงดินเหนียว ปริมาณน้ําในสระน้ํามีแนวโน้มลดลงตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์จนถึงเดือนเมษายน และ
ปริมาณความชื้นในดินมีแนวโน้มลดลงตามความลึก ส่วนพื้นที่จังหวัดลําปาง ดินบนจะเป็นดินร่วนเหนียวปน
ทรายถึงดินร่วนปนดินเหนียว ดินล่างจะเป็นดินเหนียวทั้งหมด ปริมาณน้ําในสระน้ํามีแนวโน้มลดลงตั้งแต่
เดือนมีนาคมจนถึงเดือนเมษายน และปริมาณความชื้นในดินมีแนวโน้มลดลงตามความลึก สําหรับผลตอบแทน

และความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของเกษตรกร พบว่าเกษตรกรได้รับประโยชน์ภายหลังจากการได้รับการสนับสนุน
แหล่งน้ํา สามารถช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ําช่วงฤดูแล้งสําหรบพืชหลัก และใช้ประโยชน์จากการปลูกพืช
เสริมบริเวณขอบบ่อ มีรายได้เพิ่มมากขึ้นจากการเลี้ยงปลา และปลูกพืชขาย โดยในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่

เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นหลังจากมีสระน้ําประมาณ 7-10 เปอร์เซ็นต์ และจังหวัดลําปาง เกษตรกรมีรายได้
เพิ่มขึ้นหลังจากมีสระน้ําประมาณ 10-12 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้การมีข้อมูลระดับน้ําในแต่ละเดือนในรอบปีที่
ผ่านมา ทําให้เกษตรกรสามารถทราบถึงปริมาณน้ําที่อยู่ในสระน้ํา ทําให้ในรอบการผลิตพืชครั้งต่อไปสามารถ
วางแผนการผลิตพืช ตลอดจนมาตรการการจัดการน้ําให้เหมาะสมกับช่วงระยะเวลาต่างๆในรอบปีได้

295