Page 325 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
P. 325
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560
การประยุกต์เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเพื่อการจัดทําแผนที่แสดงความลาดชันของพื้นที่จังหวัดแพร่
Application of Geo-informatics Technology to produce the slope map of
Phrae province
ปวีณา เปรมเจริญ
สํานักเทคโนโลยีการสํารวจและทําแผนที่ กรมพัฒนาที่ดิน
บทนํา
ความลาดชัน (Slope) ของพื้นที่ เป็นข้อมูลพื้นฐานทางกายภาพที่สําคัญและจําเป็นอย่างยิ่งสําหรับ
นําไปใช้ในการวางแผนเพื่อการตัดสินใจด้านการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทั้งใน
ส่วนของทรัพยากรดินและที่ดิน ทรัพยากรน้ํา ทรัพยากรป่าไม้ การวางแผนป้องกันและบรรเทาภัยพิบัติทาง
ธรรมชาติ ได้แก่ ภัยแล้ง อุทกภัย ดินโคลนถล่ม การบริหารจัดการน้ําอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะการดําเนิน
แผนงานและโครงการต่าง ๆ ของกรมพัฒนาที่ดิน ทั้งในด้านการสํารวจและจัดทําแผนที่ดิน การสํารวจออกแบบ
งานจัดระบบอนุรักษ์ดินและน้ํา การพัฒนาแหล่งน้ํา การปรับปรุงบํารุงดิน การวางแผนการใช้ที่ดิน
การประเมินความสามารถในการกักเก็บน้ํา อัตราน้ําไหลบ่าและอัตราการชะล้างพังทลายของดิน รวมทั้ง
การสํารวจออกแบบระบบโครงสร้างพื้นฐานเพื่อการพัฒนาประเทศในด้านต่างๆ
ในห้วงระยะเวลาที่ผ่านมานั้น กรมพัฒนาที่ดินและหน่วยงานภายนอกทั้งภาครัฐและเอกชน
ได้ดําเนินการจัดทําแผนที่และ/หรือชั้นข้อมูลความชันของพื้นที่เฉพาะบริเวณที่ต้องการใช้งานตามแผนงานหรือ
โครงการ โดยดําเนินการวิเคราะห์และจําแนกชั้นความลาดชันตามรูปแบบ วิธีการ เงื่อนไข และข้อกําหนด
ทางเทคนิคของหน่วยงานหรือโครงการเท่านั้น ซึ่งเป็นผลทําให้ในปัจจุบันยังไม่มีแผนที่ความชันของพื้นที่
ที่จัดทําขึ้นจากข้อมูลที่มีความละเอียดถูกต้องในมาตรฐานเดียวกัน ภายใต้ ข้อกําหนดหลักเกณฑ์ เงื่อนไข
รูปแบบ และกรรมวิธีที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน ครอบคลุมพื้นที่ของแต่ละจังหวัด
ผู้จัดทํา ได้ตระหนักถึงความจําเป็นและความสําคัญในเรื่องดังกล่าว จึงได้ดําเนินโครงการจัดทําแผนที่
แสดงความลาดชันของพื้นที่แต่ละจังหวัด โดยพิจารณาคัดเลือกจังหวัดแพร่ เป็นพื้นที่นําร่อง เนื่องจาก
มีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงชัน ที่ลอนลาด และที่ราบลุ่ม โดยสภาพพื้นที่ดังกล่าวเป็นตัวแทนของ
ความลาดชันครบถ้วนทุกชั้นความลาดชัน อีกทั้งยังเป็นพื้นที่ต้นน้ําซึ่งประสบปัญหาด้านการใช้ประโยชน์ที่ดิน
และ ภัยพิบัติทางธรรมชาติอยู่ในขั้นรุนแรงเป็นประจําทุกปี ซึ่งในการดําเนินการในครั้งนี้ ผู้จัดทําได้นํา
เทคโนโลยี ภูมิสารสนเทศ ซึ่งประกอบด้วยระบบกําหนดตําแหน่งบนโลกด้วยดาวเทียม (Global Navigation
Satellite System : GNSS) การสํารวจข้อมูลจากระยะไกล (Remote Sensing: RS )และระบบสารสนเทศ
ภูมิศาสตร์ (Geographic Information System : GIS ) มาประยุกต์ใช้ในการวิเคราะห์และจําแนกความลาดชัน
ของพื้นที่จากแบบจําลองระดับสูงเชิงเลข (Digital Elevation Model: DEM) ตามหลักแนวคิดการวิเคราะห์
ความลาดชันทางอุทกวิทยา (Hydrologic Slope) โดยพิจารณาตามทิศทางการไหลของน้ํา แล้วนําผลที่ได้มาทํา
การจัดกลุ่มข้อมูลใหม่ (Reclassify) ตามเงื่อนไขและหลักเกณฑ์การจําแนกชั้นความลาดชันเพื่อการ
พัฒนาที่ดินและการอนุรักษ์ดินและน้ํา ร่วมกับการสํารวจ รังวัด ตรวจสอบสภาพความลาดชันในภูมิประเทศ
สําหรับนํามาใช้เป็นข้อมูลในการจัดทําและปรับปรุงแผนที่แสดงความลาดชันของพื้นที่ให้มีความถูกต้อง
สอดคล้องกับ สภาพความเป็นจริงของพื้นที่ เพื่อให้หน่วยงานของกรมพัฒนาที่ดินและหน่วยงานอื่น ๆ
นําไปใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งประเทศ ต่อไป
290
