Page 329 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
P. 329
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560
การใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทานของเกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
วนิดา พานิกร
สํานักงานพัฒนาที่ดินเขต 5
บทคัดย่อ
การใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทานของเกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ศึกษาค้นคว้าจาก ข้อมูลปฐมภูมิ ข้อมูลทุติยภูมิ จากเอกสาร ตํารา รายงานผลการติดตามการดําเนินงาน
โครงการ รายงานผลงานประจําปี รายงานการประชุม ผลการวิจัย และวิทยานิพนธ์ที่เกี่ยวข้อง มีวัตถุประสงค์
เพื่อทราบภารกิจของกรมพัฒนาที่ดินและขั้นตอนในการจัดหาแหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทาน ทราบถึง
ประโยชน์จากแหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทานของเกษตรกร และทราบการประเมินโครงการแหล่งน้ําใน
ไร่นานอกเขตชลประทานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยรวบรวมข้อมูลความเหมาะสมของดินเพื่อการขุด
แหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทาน ซึ่งแบ่งได้ 6 ระดับ คือ 1. เหมาะสมดี 2. เหมาะสมดีถึงไม่เหมาะสม
3. เหมาะสมปานกลางถึงเหมาะสมดี 4. เหมาะสมปานกลาง 5. เหมาะสมปานกลางถึงไม่เหมาะสม
6. ไม่เหมาะสม ขั้นตอนการขอรับการสนับสนุนแหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทาน และขั้นตอนการวางแผน
การใช้ประโยชน์จากน้ําในแหล่งน้ําฯ ผลจากการวิเคราะห์ข้อมูล รูปแบบการใช้ประโยชน์แหล่งน้ําฯ ใน
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มี 3 แบบ คือ 1. ใช้ประโยชน์เพื่อการปลูกพืช 2. ใช้ประโยชน์เพื่อการเลี้ยงปลา
3. ใช้ประโยชน์เพื่อการเลี้ยงสัตว์ กําหนดปฏิทินแผนการจัดการปลูกผัก หรือเลี้ยงปลา ได้โดยอาศัยช่วงราคา
ผลผลิตผักในรอบหนึ่งปี เลือกชนิดผักให้เหมาะสมกับฤดูกาลและได้ราคาสูง จากการประเมินโครงการแหล่งน้ํา
ในไร่นานอกเขตชลประทานพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่ได้รับประโยชน์จากโครงการแหล่งน้ําในไร่นานอกเขต
ชลประทาน เกษตรกรจะใช้น้ําจากแหล่งน้ําของโครงการแหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทาน ในช่วงขาดแคลน
น้ําฝน เกษตรกรใช้น้ําเพื่อปลูกพืช เลี้ยงปลา หรือ เลี้ยงสัตว์เพื่อจําหน่าย จะมีรายได้เพิ่มขึ้น แต่เกษตรกรที่ไม่มี
จุดประสงค์เพื่อการจําหน่ายจะใช้บริโภคในครัวเรือน เมื่อเหลือจากการบริโภคในครัวเรือนจะจําหน่ายเป็น
การสร้างรายได้และลดรายจ่าย แหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทานสามารถกักเก็บน้ําได้ ร้อยละ 86.6 แต่
กักเก็บน้ําได้ตลอดปีคิดเป็นร้อยละ 64.9 เนื่องจากปัญหาดินไม่มีประสิทธิภาพในการกักเก็บน้ํา การเลือกสภาพ
พื้นที่ขุดไม่เหมาะสม และเกษตรกรไม่ดูแลรักษาแหล่งน้ําในไร่นานอกเขตชลประทาน ทําให้เกิดการตื้นเขิน
294
