Page 26 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

3. กระบวนการหยุดนิ่ง (Deposition) เป็นกระบวนการสุดท้ายของการชะล้างพังทลายของดิน
เกิดขึ้นเมื่ออัตราความเร็วของน้ าไหลบ่าหน้าดินลดลงจนไม่สามารถท าให้อนุภาคดินเคลื่อนย้ายได้และ

ตกตะกอนด้วยแรงโน้มถ่วงของโลก (อรทัย, 2549)

การไหลในทางน้ าเปิด (Open Channel Flow) คือการไหลของของไหลไปตามทางน้ าโดยมีผิวอิสระ
สัมผัสกับอากาศด้านบนการไหลจะอยู่ภายใต้อิทธิพลของความดันบรรยากาศโดยรอบ (Atmospheric

pressure) และแรงโน้มถ่วงของโลก (Gravity) ซึ่งการไหลในลักษณะนี้สามารถพบเห็นได้ทั่วไป เช่น การไหลใน
แม่น้ าล าคลอง การไหลในคลองส่งน้ า การไหลในท่อหรือรางระบายน้ า เป็นต้น (ธัญดร, 2553)

ในการศึกษาเกี่ยวกับการไหลในทางน้ าเปิดนั้น มีการประยุกต์ใช้กฎทางฟิสิกส์และทางคณิตศาสตร์

หลายเรื่องเพื่ออธิบายปรากฎการณ์ที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็น กฎในเรื่องของสถิตยศาสตร์ของน้ า สมการพลังงาน
กฎการเคลื่อนที่ ฯลฯ ซึ่งในการทดสอบเพื่อหาค่าสัมประสิทธิ์ความขรุขระแมนนิ่ง (Manning’s Roughness

Coefficient) ในสภาพพื้นผิวจ าลองในครั้งนี้มีสมการที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

การหาค่าอัตราการไหลของน้ า (water discharge) เป็นวิธีการที่ใช้หลักของสมการต่อเนื่อง
(Continuity equation) โดย Rod flow คือ ปริมาณการไหลของน้ าเท่ากับผลคูณของความเร็วเฉลี่ยของน้ า

กับพื้นที่หน้าตัดที่น้ าไหลผ่าน

Q = Av
เมื่อ Q = อัตราการไหลของน้ า (ปริมาตรต่อหนึ่งหน่วยเวลา)

A = พื้นที่หน้าตัดการไหล (ตารางเมตร)
v = ความเร็วเฉลี่ยของน้ า (เมตร/วินาที)

ในปี ค.ศ. 1773 Antoni Chezy ได้ท าการศึกษาและค้นพบสมการที่เรียกว่า สมการของ Chezy
(Chezy’s Equation)

หรือ

เมื่อ เรียกว่า สัมประสิทธิ์ของ Chezy (Chezy’s Coefficient)

จากสมการของ Chezy พบว่าค่าของ C ไม่ได้ขึ้นอยู่กับความขรุขระของผิวทางน้ าเปิดเพียงอย่างเดียว

เท่านั้น แต่ยังสัมพันธ์กับตัวแปรอื่นๆ อีก เช่น (1) ความลึก y หรือ Hydraulic Radius, R และ (2) ความหนืด

ของน้ า เป็นต้น ดังนั้นจึงไม่ได้มีการท าตารางหรือกราฟออกมาเพื่อหาค่าของ C เอาไว้ เพื่อน าไปใช้งานแต่
อย่างใด มีวิศวกรชลศาสตร์หลายคนพยายามศึกษาหาความสัมพันธ์ระหว่าง C กับตัวแปรอื่นที่เกี่ยวข้องแล้ว

สร้างออกมาในรูปของ Empirical Equation ผลงานที่ได้รับความนิยมและเป็นที่เชื่อถือได้ตราบจนเป็นปัจจุบัน
เป็นของ Robert Manning ในปี ค.ศ. 1890 (ประดิษฐ์, 2559)

สูตรแมนนิ่ง (Manning’s formula) เป็นวิธีการใช้หลักพลังงาน (Principle of energy) ในการ

ประมวลหาค่าความเร็วเฉลี่ยของล าน้ าการค านวณจะต้องใช้ข้อมูลหรือวัดความลาดเทของผิวน้ าตามแนวล าน้ า
เพื่อใช้เป็นค่าประมาณของความลาดชันของพลังงานหรือ Energy gradient เป็นสูตรที่นิยมใช้ค านวณค่า

ความเร็วเฉลี่ย

5