Page 249 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ป 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสูความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

ผลสัมฤทธิ์ของการจัดระบบอนุรักษดินและน้ํา โครงการพัฒนาชุมชนบนพื้นที่สูง

กรณีศึกษา “นางสมบัติ มีเพชร”

สถานีพัฒนาที่ดินพิษณุโลก สํานักงานพัฒนาที่ดินเขต 8 กรมพัฒนาที่ดิน

บทคัดยอ

พื้นที่ดําเนินการพัฒนาที่ดินของสํานักงานพัฒนาที่ดินเขต 8 มีพื้นที่ที่เปนภูเขามีความลาดชันสูง
มีปญหาการชะลางพังทลายของดินรุนแรงมากเมื่อเปรียบเทียบกับพื้นที่ราบ และปญหาการชะลางพังทลายของ

ดินยิ่งทวีความรุนแรงมากขึ้น ในกรณีที่มีการใชประโยชนที่ดินเพื่อทําการเกษตรกรรมโดยไมมีมาตรการอนุรักษ
ดินและน้ํา จะกอใหเกิดความสูญเสียทรัพยากรธรรมชาติ และมีผลกระทบตอการผลิตทางการเกษตรและ
สิ่งแวดลอมเปนอยางยิ่ง นับตั้งแตการสูญเสียหนาดินที่มีธาตุอาหารและอินทรียวัตถุในดิน โครงสรางของดินจน
มีผลทําใหความอุดมสมบูรณและผลิตภาพของดินลดลง ถึงระดับที่ไมสามารถทําการเกษตรไดอยางมี

ประสิทธิภาพ สงผลใหผลผลิตและรายไดของเกษตรกรลดลง สถานีพัฒนาที่ดินพิษณุโลก ไดดําเนินงาน
จัดระบบอนุรักษดินและน้ํา โครงการพัฒนาชุมชนบนพื้นที่สูง ดําเนินงานป พ.ศ. 2557-2560 ในพื้นที่
การเกษตรของนางสมบัติ มีเพชร บานรักชาติ หมู 13 ตําบลบอภาค อําเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก
พื้นที่ดําเนินการ จํานวน 15 ไร วัตถุประสงคเพื่อลดการชะลางพังทลายของหนาดินจากการใชประโยชนที่ดิน

บนพื้นที่เกษตรกรรมบนที่สูง สนับสนุนการปลูกไมผลหรือไมยืนตนและใหความรูแกเกษตรกรบนพื้นที่สูงในการ
ทําการเกษตรที่เหมาะสม เพื่อใหเกิดความสมดุลของการใชประโยชนที่ดิน ลดการบุกรุกพื้นที่ปา เพื่อการทํา
การเกษตรแบบยั่งยืน อนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม เปนที่ยอมรับของผูเกี่ยวของในพื้นที่ และ
เพื่อเปนแปลงตัวอยางการพัฒนาที่ดินบนพื้นที่สูง ผลการดําเนินการไดมีการจัดทําคันดินเบนน้ํา คันคูรับน้ําขอบ

เขาแบบที่ 6 ขั้นบันไดดินแบบตอเนื่อง บอดักตะกอนดิน อาคารชะลอความเร็วของน้ํา ทางลําเลียงในไรนา
และโรงเก็บพัสดุ หลังจากไดดําเนินงานจัดระบบฯ เรียบรอยแลว สถานีพัฒนาที่ดินไดมาสงเสริมและสนับสนุน
ในการดําเนินกิจกรรมตางๆ เพื่อพัฒนาที่ดิน ไดแก การปลูกหญาแฝก การใชน้ําหมักชีวภาพ การปรับปรุงดิน

โดยใชโดโลไมทและพืชปุยสด นอกจากนี้ไดมีการบูรณาการในพื้นที่รวมกับศูนยอํานวยการประสานงาน
โครงการพัฒนาเพื่อความมั่นคงพื้นที่ภูขัดภูเมี่ยง ภูสอยดาว กรมสงเสริมการเกษตรและสถาบันที่สูง (องคกร
มหาชน) ปจจุบันเกษตรกรไดรับประโยชนจากกิจกรรมการพัฒนาที่ดินตางๆ จนสามารถมีผลผลิตและรายได
เพิ่มมากขึ้น ผลจากการดําเนินงาน เดิมนางสมบัติ มีเพชร ปลูกพืชแบบเชิงเดี่ยวคือขาวโพดเพียงอยางเดียว ดิน
มีการชะลางพังทลายสูง ดินเสื่อมโทรม มีการทําเขตกรรมแบบไมถูกตอง ผลผลิตต่ํา มีรายไดนอย หลังจาก

สถานีพัฒนาที่ดินและสํานักงานพัฒนาที่ดินเขต 8 เขาไปดําเนินกิจกรรมตางๆ ทําใหการชะลางพังทลายของดิน
ลดลง ดินมีความอุดมสมบูรณขึ้น ปจจุบันสามารถเปลี่ยนจากปลูกพืชเชิงเดี่ยวเปนพืชผสมผสาน ไดแก องุน
สตรอเบอรี่ ผักกะหล่ําปลี ฟกทอง อโวคาโด มะนาว เงาะ กลวยหอม มะยงชิด เสาวรส มะละกอ และเลี้ยงปลา

ทําใหมีรายไดเพิ่มขึ้น โดยจากเดิมมีรายไดจากการปลูกขาวโพดอยางเดียว คือ 32,500 บาทตอป ในปจจุบันมี
รายไดเพิ่มขึ้นเปน 231,200 บาทตอป นอกจากนี้พื้นที่นี้ยังเปนแหลงทองเที่ยวเชิงการเกษตรดวย

221
207