Page 68 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

บทที่ 5

ดินปัญหาและการปรับปรุงแก้ไข

5.1 ความหมาย

ดินปัญหา หมายถึง ดินที่มีสมบัติไม่เหมาะสมหรือเหมาะสมน้อยสำหรับการเพาะปลูกพืช ถ้านำดินนั้น

มาใช้ประโยชน์จะไม่สามารถให้ผลผลิตหรือให้ผลผลิตต่ำ นอกจากนี้ยังรวมไปถึงที่ดินที่มีข้อจำกัดต่อการใช้
ประโยชน์ ซึ่งเมื่อนำไปใช้แล้วจะเกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศอย่างรุนแรง
ดินปัญหาหลักของประเทศไทย ได้แก่ ปัญหาดินเปรี้ยวจัด ดินอินทรีย์ ดินเค็ม ดินทราย ดินตื้น และ
พื้นที่สูงชันหรือพื้นที่ภูเขา นอกจากนี้ยังมีปัญหาดินกรด ซึ่งเป็นปัญหาดินเล็กน้อยที่จะต้องปรับปรุงแก้ไข เพื่อ

เพิ่มประสิทธิภาพของการใช้ที่ดิน นอกจากนี้ในพื้นที่หนึ่งๆ อาจมีปัญหาดินมากกว่าหนึ่งประเภท เช่น ปัญหา
ดินทรายหรือปัญหาดินตื้น อาจมีปัญหาดินกรดร่วมด้วย ดังนั้นการแก้ไขปัญหาดินจำเป็นต้องแก้ไขร่วมกันทุก

ปัญหา จึงจะทำให้การใช้ที่ดินเกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล
ดินปัญหาหลักของประเทศไทย มีเนื้อที่ 171,595,474 ไร่ ประกอบด้วย ปัญหาดินเปรี้ยวจัด มีเนื้อที่
5,423,641 ไร่ ปัญหาดินอินทรีย์ มีเนื้อที่ 345,444 ไร่ ดินกรด 99,385,779 ไร่ ปัญหาดินเค็ม มีเนื้อที่
5,250,477 ไร่ ปัญหาดินทราย มีเนื้อที่ 12,769,833 ไร่ ปัญหาดินตื้น มีเนื้อที่ 43,365,620 ไร่ และปัญหาพื้นที่

สูงชันหรือพื้นที่ภูเขา มีเนื้อที่ 94,955,118 ไร่

5.2.1 ดินเปรี้ยวจัด
ดินเปรี้ยวจัด (acid sulfate soil) หรือบางครั้งเรียกว่า ดินกรดกำมะถัน เป็นดินปัญหาที่สำคัญ

ชนิดหนึ่งของประเทศ จัดเป็นดินที่มีศักยภาพในการผลิตทางการเกษตรต่ำเมื่อเปรียบเทียบกับดินทั่วไป

เนื่องจากดินเปรี้ยวจัดเป็นดินที่มีกรดกำมะถันเกิดขึ้นในดิน ทำให้ดินนั้นเป็นกรดจัดหรือเป็นกรดรุนแรงมาก
จนส่งผลกระทบและเป็นอันตรายต่อพืช พบในบริเวณที่ราบลุ่มชายฝั่งทะเลที่มีหรือเคยมีน้ำทะเลหรือมีน้ำ

กร่อยท่วมถึงในอดีต ได้แก่ ที่ราบลุ่มภาคกลาง เช่น จังหวัดนครนายก พระนครศรีอยุธยา ปทุมธานี สระบุรี
สมุทรปราการ นครปฐม สุพรรณบุรี นนทบุรี นครปฐม กรุงเทพมหานคร ราชบุรี เพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์

รวมทั้งที่ราบลุ่มชายฝั่งทะเลภาคใต้และภาคตะวันออก เนื้อที่รวมประมาณ 5,423,641 ไร่ทั่วประเทศ
ตาราง เนื้อที่ดินเปรี้ยวจัดในรายภาคของประเทศไทย

ประเภทดินเปรี้ยวจัด ภาคกลาง (ไร่) ภาคตะวันออก (ไร่) ภาคใต้ (ไร่) รวม (ไร่)

1. ดินเปรี้ยวจัดในระดับตื้น 236,755 113,692 360,692 711,139

2. ดินเปรี้ยวจัดในระดับลึกปานกลาง 1,716,368 408,515 711,810 2,836,693

3. ดินเปรี้ยวจัดในระดับลึก 1,236,857 356,519 271,510 1,864,886

4. ดินเปรี้ยวจัดในระดับตื้นและ 2,689 8,234 - 10,923
เป็นดินเค็ม

รวม 3,192,669 886,960 1,344,012 5,423,641

ที่มา: กรมพัฒนาที่ดิน (2561)

40 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน