Page 69 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
P. 69
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
บทที่ 6
ผลส ำเร็จกำรจัดกำรควำมเสื่อมโทรมของที่ดินตำมแนวพระรำชด ำริเศรษฐกิจพอเพียง
การพัฒนาประเทศไทยได้ปรับเปลี่ยนจากการใช้ทรัพยากรธรรมชาติเพื่อเพิ่มผลผลิตสู่การ
ประยุกต์ใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เริ่มตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8
ต่อเนื่องถึงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 11 ที่ยึดคนเป็นศูนย์กลาง เพื่อสร้างความพร้อมให้สามารถรองรับการ
เปลี่ยนแปลงและรู้เท่าทันโลกาภิวัตน์ เน้นการแก้ปัญหาพื้นฐาน ลดความเหลื่อมล้ าของคนในสังคมไทย ซึ่ง
เป็นทิศทางการพัฒนาประเทศที่ถูกต้อง (ส านักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ,
2550) กรมพัฒนาที่ดินได้ยึดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักในการท างานของหน่วยงานทุกระดับ
ตลอดมา โดยเฉพาะการดูแลรักษาทรัพยากรดินของประเทศไทยที่มีอยู่อย่างจ ากัดด้วยความพอเพียง ใน
การน าหลักวิชาการและเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาใช้ด าเนินงาน การพัฒนาที่ดิน โดยเน้นการมีส่วนร่วม
ในทางปฏิบัติทุกขั้นตอน เพื่อป้องกันการชะล้างพังทลาย แก้ไขปัญหาดินเสื่อมโทรมให้อุดมสมบูรณ์ สามารถ
ใช้ประโยชน์ที่ดินได้อย่างยั่งยืน และขับเคลื่อนการท างานจนมีผลส าเร็จที่ชัดเจนยิ่งขึ้นในทุกระดับ ซึ่ง ภำพที่ 6.1 ตราสัญลักษณ์กรมพัฒนาที่ดิน
สามารถวิเคราะห์และสรุปผลการด าเนินงานตามตัวชี้วัด จากคุณลักษณะและเงื่อนไขที่ส าคัญตามหลัก
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล มีภูมิคุ้มกันที่ดี เงื่อนไขคุณธรรม กรมพัฒนาที่ดินมีภารกิจตามพระราชบัญญัติพัฒนาที่ดิน พ.ศ. 2551 ประกอบด้วย การก าหนด
เงื่อนไขความรู้ และเงื่อนไขปฏิบัติ แบ่งเป็น 3 ระดับ คือ 1) หน่วยงานรัฐระดับกรม 2) ระดับหน่วยงาน นโยบายและวางแผนการใช้ที่ดินในพื้นที่เกษตรกรรม การส ารวจและจ าแนกดิน การก าหนดบริเวณการใช้
ภายในกรมฯ 3) ระดับศูนย์เรียนรู้ของกรมฯ มีรายละเอียด ดังนี้ ที่ดิน การควบคุมการใช้ที่ดินบริเวณที่มีการใช้หรือท าให้เกิดการปนเปื้อนของสารเคมีหรือวัตถุอื่นใด การ
อนุรักษ์ดินและน้ า การปรับปรุงบ ารุงดิน การผลิตแผนที่และท าส ามะโนที่ดิน การให้บริการและถ่ายทอด
6.1 ผลส ำเร็จกำรจัดกำรที่ดินเสื่อมโทรมตำมแนวพระรำชด ำริฯ กรณีหน่วยงำนรัฐ: เทคโนโลยีด้านการพัฒนาที่ดิน ข้อมูลดิน การใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร และให้มีการ
กรมพัฒนำที่ดิน จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2506 เป็นกรมหนึ่งในสังกัดกระทรวง ใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างยั่งยืน ซึ่งกรมพัฒนาที่ดินได้ด าเนินการพัฒนาเพื่อแก้ไขปัญหาทรัพยากรที่ดิน ทั้ง
พัฒนาการแห่งชาติ ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง พ.ศ. 2506 จึงได้ถือเอาวันที่ 23 ปัญหาความเสื่อมโทรมของดิน และปัญหาการใช้ที่ดิน นับตั้งแต่เริ่มก่อตั้งกรมพัฒนาที่ดิน ในปี 2506 จนถึง
พฤษภาคม เป็นวันสถาปนากรมฯ ในปี 2515 ได้มีการยุบกระทรวงพัฒนาการแห่งชาติและมีการแบ่งส่วน ปัจจุบัน มากกว่า 61 ปี มีผลงานที่ส าคัญสรุปได้ ดังนี้
ราชการขึ้นใหม่ เพื่อให้เหมาะสมกับสถานการณ์ในเวลานั้น ให้กรมพัฒนาที่ดินโอนไปสังกัดกระทรวงเกษตร 6.1.1 ด้ำนกำรส ำรวจและจ ำแนกดิน
และสหกรณ์ และตามประกาศส านักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ 48 ลงวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2508 ก าหนด ภารกิจแรกที่เริ่มมาพร้อมกับการจัดตั้งกรมพัฒนาที่ดิน เป็นการส ารวจหาข้อมูลทาง
เครื่องหมายราชการกรมพัฒนาที่ดิน ให้เป็น “รูปพระอิศวรปำงประทำนพร” และมีภาพประกอบภายใน วิทยาศาสตร์ของดินในบริเวณใดบริเวณหนึ่ง แล้วบันทึกไว้ในรายงานผลการส ารวจและจ าแนกดิน
กรอบวงกลม อันแสดงความหมายเกี่ยวกับการพัฒนาที่ดิน ประกอบด้วย ดิน พืช ฝน แสงอาทิตย์ เบื้องล่าง ประกอบด้วยแผนที่ดินแสดงชนิดและการกระจายของดินในพื้นที่ส ารวจพร้อมกับค าบรรยายรายละเอียด
ของภาพมีตัวอักษรกรมพัฒนาที่ดิน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ที่ใช้อยู่มาจนถึงปัจจุบัน (กรมพัฒนาที่ดิน, 2553) ต่างๆ ซึ่งได้เริ่มด าเนินการครั้งแรกในประเทศไทยมาตั้งแต่ปี 2478 แผนที่ดินของประเทศไทยฉบับแรก
มาตราส่วน 1 : 2,500,000 ได้ถูกจัดพิมพ์ขึ้นในปี 2503 และมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องมาเป็นล าดับ จนถึง
ปัจจุบันได้มีการส ารวจข้อมูลดิน และจัดท าแผนที่ระดับกลุ่มชุดดินที่มีความละเอียดขนาดมาตราส่วน
1:25,000 ซึ่งเป็นแผนที่ดินที่ทันสมัยล่าสุด และด าเนินการทุกจังหวัดแล้ว
กรมพัฒนาที่ดินได้น าโปรแกรมประยุกต์ด้านระบบภูมิสารสนเทศเข้ามาใช้ในการวิเคราะห์
ผลการส ารวจและจ าแนกดิน เป็นข้อมูลเชิงพื้นที่เพื่อให้การน าเสนอชัดเจน ง่ายต่อการท าความเข้าใจ และ
น าไปใช้ประโยชน์ อาทิ 1) ข้อมูลดิน ได้แก่ ดินของประเทศไทย แผนที่ดิน กลุ่มชุดดินประเทศไทย โปรแกรม
ระบบฐานข้อมูลกลุ่มชุดดิน 2) ชั้นความเหมาะสมของดินส าหรับปลูกพืช ได้แก่ โปรแกรม Soil view และดิน
ไทย 3) ระบบภูมิสารสนเทศการจัดการดินปัญหา ได้แก่ แผนที่ดินปัญหาของประเทศไทย โปรแกรมสนับสนุน
การจัดการดินปัญหาในประเทศไทย โปรแกรมสนับสนุนการจัดท าหมู่บ้านพัฒนาที่ดิน โปรแกรมสนับสนุน
การก าหนดเขตปลูกพืชเศรษฐกิจ โปรแกรมสารสนเทศแหล่งน้ าขนาดเล็กและชลประทาน การตรวจสอบ
54 สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
