Page 139 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

พื้นที่แปลงสาธิตการทำเกษตรทฤษฎีใหม่ในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด ซึ่งดำเนินการในพื้นที่ลุ่มต่ำมีน้ำท่วมขัง
ลักษณะดินเป็นดินเปรี้ยวจัด และบางส่วนเป็นดินอินทรีย์ เมื่อมีการบริหารจัดการพื้นที่ในรูปแบบการทำเกษตร

ทฤษฎีใหม่ มีการปรับสภาพพื้นที่ให้เหมาะสมกับการปลูกพืชแต่ละชนิด อาทิ การขุดคูยกร่องสำหรับการปลูกพืชผัก
พืชไร่ ไม้ผล การปรับสภาพพื้นที่เป็นแปลงขังน้ำสำหรับปลูกข้าว การขุดสระน้ำเพื่อเป็นแหล่งเก็บกักน้ำและเลี้ยง
ปลา พบว่าในระยะแรกดินยังคงมีสภาพเป็นดินเปรี้ยวจัด และมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ (ตารางที่ 8.2) รวมถึงสภาพ
น้ำในสระน้ำและร่องสวนที่มีค่าความเป็นกรด-ด่าง (พีเอช) เฉลี่ย 3.8 ซึ่งเป็นกรดจัด

ตารางที่ 8.2 ความอุดมสมบูรณ์ของดินก่อนการดำเนินงาน (พ.ศ. 2537)

สมบัติทางเคมี ชุดดินมูโนะ ชุดดินระแงะ ชุดดินนราธิวาส ระดับ

pH 1:1 H O 3.3 3.4 3.0 เป็นกรดรุนแรง
2
OM (%) 4.13 4.98 4.52 สูง-สูงมาก

-1
Avail. P (mg kg ) 7 9 5 ต่ำ
Avail. K (mg kg ) 15 10 9 ต่ำมาก
-1

ที่มา: ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (2562)

การจัดการพื้นที่ในแปลงสาธิตการทำเกษตรทฤษฎีใหม่ในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด ได้ดำเนินการโดยนำหลักการ
จาก “โครงการแกล้งดิน” มาปรับใช้ในการพัฒนาพื้นที่ ทั้งการปรับสภาพดินและการปรับสภาพน้ำในสระน้ำและ
ร่องสวน การปรับสภาพดินนั้นเน้นการใช้วัสดุปูน อาทิ หินปูนบด ปูนขาว ในการปรับสภาพดิน ให้มีค่าความเป็น
กรด-ด่างเหมาะสมกับการปลูกพืชในแต่ละชนิด ควบคู่กับการควบคุมระดับน้ำใต้ดินเพื่อป้องกันการเกิดกรดเพิ่มเติม
ในขณะเดียวกัน มีการบำรุงดินโดยใช้ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก ปุ๋ยพืชสด รวมถึงการใช้ปุ๋ยเคมีสำหรับพืชบางชนิด เช่น

นาข้าว ทำให้ในปี พ.ศ. 2562 ดินมีความอุดมสมบูรณ์เพิ่มขึ้น (ตารางที่ 8.3)
ส่วนการปรับสภาพน้ำในสระน้ำและร่องสวนนั้น ได้ดำเนินการตรวจสอบค่าความเป็นกรดเป็นด่าง อย่าง
ต่อเนื่อง โดยในร่องสวนเมื่อพบว่า ค่าความเป็นกรดเป็นด่างของน้ำมีค่าต่ำกว่า 5.0 ได้ทำการระบายน้ำออก แล้วนำ

น้ำดีจากอ่างเก็บน้ำใกล้บ้านมาเติมให้อยู่ในระดับเหนือชั้นความเป็นกรด (ชั้นไพไรต์) ใต้ดิน เพื่อป้องกันการเกิดกรด
เพิ่ม ส่วนในสระน้ำมีการหว่านหินปูนบดเพื่อปรับสภาพน้ำในอัตรา 5 ตันต่อไร่ หลังจากมีการตรวจเช็คและปรับ
สภาพน้ำมาอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 8 ปี (ตั้งแต่ พ.ศ. 2537-2544) ทำให้น้ำมีสภาพดีขึ้น โดยปัจจุบันค่าความเป็น
กรดเป็นด่างของน้ำมีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย โดยมีค่าเฉลี่ยอยู่ระหว่าง 5.0-6.5 ซึ่งเป็นค่าที่สามารถน้ำไปใช้

ทางการเกษตรได้

สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย 127
กรมพัฒนาที่ดิน