Page 89 - สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

5.1.4 ผลสำเร็จของการพัฒนาพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือ
1) โครงสร้างพื้นฐานทำให้เกษตรกรใช้ประโยชน์ที่ดินได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถลด

การชะล้างพังทลายของหน้าดิน ลดการสูญเสียธาตุอาหารพืชในดิน ดินมีความชุ่มชื้น สามารถกักเก็บน้ำได้มาก
ขึ้นและยาวนานกว่าเดิม เกษตรกรสามารถบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ตนเองได้ ทำให้ผลผลิตต่อไร่เพิ่มขึ้น ต้นทุน
การผลิตลดลง เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น ทำให้ข้าวหอมมะลิ105 เป็นข้าวคุณภาพดีที่มีสมบัติเฉพาะและได้ขึ้น

ทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ในปี 2546 และเป็นแหล่งผลิตข้าวที่สำคัญของประเทศส่งจำหน่ายทั้ง
ภายในและภายนอกประเทศ และได้ผลผลิตที่สูงกว่าผลผลิตข้าวในอดีต
2) หลังจากเกษตรกรได้รับการปรับปรุงพื้นที่นาในพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือบางแห่ง ช่วย
บรรเทาสภาวะน้ำท่วม และสามารถระบายน้ำออกจากพื้นที่นาข้าวได้ภายใน 3 วัน ทำให้ผลผลิตลดความ
เสียหายลงได้ สามารถปลูกข้าวหอมมะลิที่มีคุณภาพสูงเป็นที่ต้องการของตลาดทั้งในและต่างประเทศ จึงทำให้

เป็นข้าวพันธุ์ที่นิยมปลูกของพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ และเป็นพืชจำเพาะในท้องถิ่นที่มีชื่อเสียงทั่วโลก นอกจากนั้น
โครงการปรังปรุงพื้นที่นายังมีกิจกรรมที่เพิ่มแหล่งน้ำผิวดิน โดยมีแหล่งน้ำขนาดเล็ก สระน้ำในไร่นานอกเขต
ชลประทาน แหล่งน้ำชุมชน การขุดลอกลำน้ำธรรมชาติ หนองน้ำ ทำให้เกษตรกรสามารถใช้แหล่งน้ำที่มีอยู่กับ

พืชชนิดอื่น ๆ และใช้เพื่อ การสาธารณูปโภคพื้นฐานได้ อีกทั้งในช่วงสภาวะฝนแล้ง โดยสูบน้ำที่เก็บกักอยู่ใน
แหล่งน้ำมาใช้ในพื้นที่การเกษตรสามารถลดความเสียหายจากผลผลิตลงได้ร้อยละ 5-30 ด้านการคมนาคมใน
พื้นที่โดยการนำดินที่ได้จากการขุดคลองระบายน้ำ ลำน้ำธรรมชาติ มาก่อสร้างเป็นถนนในไร่นา หรือทา ง
ลำเลียง เพื่อใช้เป็นเส้นทางขนส่งผลผลิต และใช้สัญจรตลอดปี ทำให้สามารถลดเวลาที่ใช้ในการเดินทางลงจาก

เดิม 1-3 ชั่วโมง
3) ผลต่อการเปลี่ยนแปลงสมบัติของดิน คุณภาพดินเปลี่ยนแปลงดีขึ้น ระดับความเค็มของดิน
ลดลงอย่างต่อเนื่อง จนไม่มีผลกระทบต่อการผลิตข้าว และระดับอินทรียวัตถุในดินเพิ่มขึ้นร้อยละ 25

4) สามารถลดต้นทุนการผลิตถึงร้อยละ 10.36 (ต้นทุนการผลิตข้าวเฉลี่ย 2,624 บาทต่อไร่
ปี 2557) โดยมีรายได้สูงสุดเฉลี่ย 12,725 บาทต่อครัวเรือน ในปี 2524 และเกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นเป็น
รายได้สูงสุดเฉลี่ย 62,102 บาทต่อครัวเรือน ใน ปี 2562
5) เกษตรกรมีความพึงพอใจต่อกิจกรรมต่าง ๆ ที่กรมพัฒนาที่ดินได้นำไปสนับสนุน ได้แก่
การขุดลอกแหล่งน้ำผิวดินเพื่อกักเก็บน้ำ การขุดลอกแหล่งน้ำผิวดินเพื่อการระบายน้ำและเพื่อลำเลียงน้ำ

(คลองซอย ท่อส่งน้ำ) ระบบส่งน้ำเพื่อการเกษตร (ท่อส่งน้ำจากแหล่งน้ำ) การทำทางลำเลียง เพื่อสะดวกใน
การขนส่งผลผลิต การทำท่อลอดเพื่อการระบายน้ำ และนำน้ำเข้าแปลงเพาะปลูก การทำอาคารบังคับน้ำ/

อาคารทางแยกน้ำ (จันทร์เรียง และรัตนะ, 2559)
5.1.5 สภาพปัญหาการผลิตทางการเกษตรในปัจจุบัน

ผลจากการพัฒนาทุ่งกุลาร้องไห้นับตั้งแต่ ปี 2524 จนถึงปัจจุบัน ทำให้การพัฒนาทุ่งกุลาร้องไห้
สำเร็จในหลายด้านโดยเฉพาะอย่างยิ่ง การบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตร และการปรับปรุงพื้นที่นา
ปัจจุบันพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ เป็นแหล่งผลิตข้าวหอมมะลิคุณภาพดีของประเทศ มีพื้นที่ปลูกข้าวหอมมะลิ
รวม 1,276,103 ไร่ ผลผลิตรวม 411,493 กิโลกรัม ผลผลิตเฉลี่ย 322 กิโลกรัมต่อไร่ อย่างไรก็ตามปัญหาอีก

หลายอย่างยังคงมีอยู่ และต้องการการแก้ไขอย่างจริงจัง และต่อเนื่อง ดังนี้
1) ปัญหาทรัพยากรดิน ได้แก่ ปัญหาดินกรดมีเนื้อที่ 950,417 ไร่ ดินทราย มีเนื้อที่ 726,805 ไร่
ดินที่มีผลกระทบจากเกลือ มีเนื้อที่ 219,667 ไร่ ซึ่งเป็นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำรวม 1,525,238 ไร่ ร้อยละ
72.37 ของพื้นที่ ทุ่งกุลาร้องไห้

สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย 73
กรมพัฒนาที่ดิน