Page 92 - สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย
P. 92
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
ปัญหาด้านดินเค็มอย่างรุนแรง เกษตรกรไม่สามารถใช้ประโยชน์ เพื่อการเพาะปลูกได้อย่างเต็มที่ มีน้ำซับที่เป็น
น้ำเค็มไหลออกมาจากน้ำใต้ดิน โดยเฉพาะอย่างยิ่งพื้นที่ที่เป็นที่นา ไม่สามารถใช้ปลูกข้าวได้ตามปกติ และทำ
ให้ผลผลิตเสียหายเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ นอกจากนี้น้ำเค็มดังกล่าวยังไหลลงไปตามที่ลุ่มปะปนกับแหล่งน้ำตาม
ธรรมชาติทำให้พื้นที่ทำนาและแหล่งน้ำตามธรรมชาติที่น้ำเค็มไหลผ่านมีสภาพเป็นดินเค็มขยายพื้นที่เพิ่มขึ้น
ภาพที่ 5.8 แหล่งต้มเกลือสินเธาว์บ่อกระถิน อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น
สภาพภูมิประเทศ ส่วนใหญ่มีลักษณะค่อนข้างราบเรียบ ความลาดชันประมาณ 1-2 เปอร์เซ็นต์
บริเวณสูงสุดของพื้นที่อยู่ทางด้านทิศตะวันออก ซึ่งเป็นสันปันน้ำของพื้นที่ลุ่มน้ำจิ๋วโดยสูงจากระดับน้ำทะเล
ปานกลางประมาณ 160-163 เมตร จากบริเวณนี้พื้นที่จะค่อย ๆ ลดระดับลงไปทางทิศตะวันตก จนถึงจุดต่ำสุด
บริเวณบ้านขามเรียนและสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางประมาณ 156 เมตร การลดระดับของพื้นที่ค่อนข้าง
สม่ำเสมอ บางแห่งจะพบเนินดินเล็ก ๆ
แหล่งน้ำธรรมชาติ
ทุ่งเมืองเพียมีแหล่งน้ำธรรมชาติที่สามารถใช้ประโยชน์ได้น้อยมาก ส่วนใหญ่เป็นลำห้วยเล็ก ๆ
เช่น ห้วยบ่อกระถิน ห้วยบ้านดู่ ห้วยขามเรียน ส่วนหนองน้ำธรรมชาติมีสภาพตื้นเขิน ได้แก่ หนองใหญ่
เกษตรกรขาดแคลนน้ำเพื่อการอุปโภค บริโภคและเพื่อทำเกษตรกรรม
ทรัพยากรดินและการใช้ประโยชน์ที่ดิน
จากแผนที่ความเหมาะสมของดินกับพืชเศรษฐกิจมาตราส่วน 1:5,000 พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่ม
ชุดดินที่ 20 (ภาพที่ 5.9) ได้แก่ ชุดดินร้อยเอ็ดที่มีคราบเกลือ ชุดดินกุลาร้องไห้ ชุดดินทุ่งสัมฤทธิ์ กลุ่มชุดดินที่ 4
ได้แก่ ชุดดินราชบุรี กลุ่มชุดดินที่ 35 ได้แก่ ชุดดินสตึก จากการสำรวจและจำแนกดินอย่างละเอียดของฝ่ายวาง
แผนการใช้ที่ดิน สำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 5 ขอนแก่น พบว่า เนื้อดินบนเป็นดินร่วนปนทราย ดินชั้นกลางเป็น
ดินร่วนเหนียวถึงดินเหนียว ดินชั้นล่างมีเนื้อดินเป็นดินร่วนเหนียวปนทราย มีความเป็นกรดเป็นด่าง 8.0
ตลอดหน้าตัดดิน มีวัตถุต้นกำเนิดดินเป็นตะกอนลำน้ำพา การระบายน้ำค่อนข้างเลว เป็นดินลึกมาก
ความอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติค่อนข้างต่ำถึงต่ำ สภาพการใช้ประโยชน์ที่ดินเกือบทั้งหมดใช้ในการทำนาปลูก
ข้าวเหนียวพันธุ์ กข6 และเป็นการทำนาปี บางแห่งเป็นเนินดินเล็ก ๆ เกษตรกรใช้ปลูกพริก ข้าวโพด พืชสวน
ครัวและไม้ผลชนิดต่าง ๆ ให้ผลผลิตดีพอสมควร บางปีเกษตรกรไม่สามารถได้ผลผลิตจากการปลูกข้าว
เนื่องจากแห้งแล้งและดินที่มีผลกระทบจากเกลือระดับเค็มจัด (ภาพที่ 5.10)
76 สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
