Page 76 - สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

บทที่ 5

ผลสำเร็จของการจัดการดินที่มีผลกระทบจากเกลือ

ดินที่มีผลกระทบจากเกลือ เป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อเกษตรกรรมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

มีผลกระทบต่อผลผลิตทางการเกษตรและคุณภาพชีวิตของเกษตรกรทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม กรมพัฒนา
ที่ดินได้ให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาดินที่มีผลกระทบจากเกลือเป็นอย่างยิ่ง โดยการดำเนินงานพัฒนาพื้น
ที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม ฉบับที่ 5 และ 6 เน้นการเพิ่มผลผลิตข้าวใน
พื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือระดับเค็มน้อย ซึ่งเป็นที่ลุ่มเหมาะสำหรับการทำนา โดยใช้เทคโนโลยีง่าย ๆ

ลงทุนน้อย เกษตรกรนำไปปฏิบัติได้ สามารถเพิ่มผลผลิตข้าวจาก 100-150 กิโลกรัมต่อไร่ เป็น 300-500
กิโลกรัมต่อไร่ ต่อมาในช่วงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 7 เน้นการทำแผนที่กำหนดพื้นที่ปลูกป่าเพื่อป้องกันการเพิ่มขึ้น
ของดินที่มีผลกระทบจากเกลือในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในขณะที่ช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมฉบับที่
8 ได้มีการบูรณาการกับส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมป่าไม้ กรมส่งเสริมการเกษตร กรมส่งเสริมสหกรณ์

กรมวิชาการเกษตร เพื่อดำเนินงานป้องกันการแจกกระจายดินที่มีผลกระทบจากเกลือด้วยการปลูกไม้ยืนต้นโต
เร็วในพื้นที่เนิน การเพิ่มผลผลิตข้าวและพืชทนเค็มในพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือระดับเค็มน้อยและปาน
กลาง และดำเนินการแก้ไขพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือระดับเค็มจัด
จากผลสำเร็จของการดำเนินงานโครงการสำคัญในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อพัฒนาพื้นที่ดินที่มี

ผลกระทบจากเกลือ ได้แก่ การจัดการดินที่มีผลกระทบจากเกลือในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ การจัดการดินที่มี
ผลกระทบจากเกลือระดับลุ่มน้ำในเขต/นอกเขตชลประทาน (ทุ่งเมืองเพีย จังหวัดขอนแก่น) และการแก้ไข
ปัญหาดินที่มีผลกระทบจากเกลือในพื้นที่อำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา สำหรับผลการดำเนินการส่งเสริม

การพัฒนาพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ ทุ่งเมืองเพีย จังหวัดขอนแก่น และอําเภอ
บัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา มีรายละเอียดดังนี้

5.1 การจัดการดินที่มีผลกระทบจากเกลือในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้
5.1.1 สภาพทั่วไปพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้
ทุ่งกุลาร้องไห้ เป็นส่วนหนึ่งของแอ่งโคราช (Khorat Basin) ที่ตั้งอยู่ในเขตที่ราบสูงโคราช

(Khorat Plateau) มีสภาพพื้นที่เป็นแบบกระทะหงาย คือรอบ ๆ ชายทุ่งจะเป็นส่วนที่สูง และลาดเทลงสู่
ส่วนกลาง (broad depression) และพื้นที่ทั้งหมดจะลาดเทจากทิศตะวันตกไปทิศตะวันออก มีความสูงจาก
ระดับน้ำทะเลปานกลาง ระหว่าง 123-130 เมตร บริเวณต่ำสุดของพื้นที่อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง
115 เมตร และส่วนที่สูงที่สุด 144 เมตร

สำหรับธรณีวิทยาบริเวณทุ่งกุลาร้องไห้ จัดอยู่ในหินมหายุคมีโซโซอิก (กลุ่มหินโคราช)
โดยมีหมวดหินที่สำคัญ ได้แก่ หมวดหินมหาสารคาม (KTms) ที่ประกอบด้วยหินทรายแป้ง หินดินดาน และหิน
ทรายซึ่งมีสีแดงแบบอิฐ สีแดงปนม่วง มีทั้งชั้นบางและหนา นอกจากนี้ยังมีเกลือหิน (Rock salts) โพแทช

(Potash) ยิปซัม (Gypsum) และแอนไฮไดรต์ (Anhydrite) เนื่องจากสะสมตัวในสภาพแวดล้อมที่มีน้ำทะเล
ท่วมล้นเข้ามา หรืออาจซึมเข้ามาท่วมขังบริเวณแอ่งสะสมตัวบนพื้นทวีปที่มีสภาพภูมิอากาศแห้งแล้งมาก
ส่วนบริเวณที่ราบหรือราบลุ่มเป็นตะกอนน้ำพา (Qa) ที่อยู่ในยุคควอเทอร์นารี
ทุ่งกุลาร้องไห้ มีเนื้อที่ 2,107,690 ไร่ ครอบคลุมรอยต่อ 5 จังหวัด ได้แก่ ร้อยเอ็ด สุรินทร์
ยโสธร ศรีสะเกษ และมหาสารคาม (ภาพที่ 5.1) ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทางการเกษตร แต่มีข้อจำกัด

หลายประการ เช่น ดินเป็นทรายจัด ขาดความอุดมสมบูรณ์ บางแห่งเป็นดินที่มีผลกระทบจากเกลือ ช่วงต้นฤดู
เพาะปลูกและช่วงก่อนเก็บเกี่ยวข้าวมีน้ำท่วม แต่ระหว่างฤดูเพาะปลูกมีฝนทิ้งช่วง ทำให้ต้นข้าวขาดน้ำ ชะงักการ

62 สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน