Page 78 - สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ทำนบ ฝายทดน้ำ หรือการขุดสระขนาดใหญ่ ไม่ประสบความสำเร็จ และไม่คุ้มค่ากับการลงทุน เนื่องจากแหล่ง พื้นที่น้ํา 61,839 19,125 12,259 30,163 292 7,117 3,847 3,270 4,296 3,587 709 140,605 - 213,857
น้ำดังกล่าวมีความสามารถในการเก็บกักน้ำได้น้อยและมีระดับน้ำตื้น อีกทั้งมีการสูญเสียน้ำจากการระเหยและ

การซึมของน้ำในฤดูแล้งระหว่างเดือนพฤศจิกายน ถึง เดือนเมษายนในปริมาณมากกว่า 1,000 มิลลิเมตร
ประกอบกับการก่อสร้างแหล่งน้ำขนาดใหญ่จะต้องมีการเวนคืนที่ดินของราษฎรเป็นบริเวณกว้าง และส่งผล พื้นที่ เบ็ดเตล็ด 3,825 3,825 - - - - - - - - - - 140,605 1,616 - 144,430
กระทบในการจัดตั้งชุมชนใหม่ ดังนั้นการลงทุนด้านการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่จึงต้องยกเลิกไป อย่างไรก็ตาม

การพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็กเพื่อจัดหาน้ำไว้เสริมการทำนาในฤดูการทำนายังคงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อให้
เกษตรกรได้มีโอกาสเพาะปลูกให้ได้ผลดีอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ดินที่มีศักยภาพ ทางการเกษตร ปานกลางถึงสูงใน พื้นที่ลุ่ม 24,417 - - - 21,936 2,481 13,241 11,606 1,635 12,178 10,760 1,418 140,605 1,616 360 360 190,801
6) สมบัติของดินในเขตทุ่งกุลาร้องไห้มีคุณภาพต่ำมาก คือ ขาดทั้งอินทรียวัตถุ และธาตุอาหาร
ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช อีกทั้งมีพื้นที่ถึงร้อยละ 20 ที่มีปัญหาดินที่มีผลกระทบจากเกลือ และ
ในขณะฝนทิ้งช่วง ทำให้มีการสะสมไอออนของอลูมิเนียมที่เป็นพิษในพืชออกมาอีกด้วย จึงส่งผลให้ผลผลิตของ ดินที่มีศักยภาพ ทางการเกษตร ปานกลางถึงสูง ในพื้นที่ดอน 205,143 19,125 950 47,673 137,103 292 60,053 19,178 40,875 - 140,605 - 405,801

ข้าวนาปี ได้รับผลผลิตเฉลี่ย 175 กิโลกรัมต่อไร่
(1) ดินที่มีปัญหาในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้
ทุ่งกุลาร้องไห้ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด 5 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดร้อยเอ็ด สุรินทร์ ศรีสะเกษ ดินที่มีความ อุดมสมบูรณ์ ต่ําในพื้นที่ลุ่ม ที่ไม่เป็นกรด 181,467 80,327 950 28,604 71,294 292 95,891 95,891 35,071 28,692 6,379 140,605 14,545 2,265 105 2,160 455,299

มหาสารคาม และยโสธร มีทั้งหมด 2,107,690 ไร่ (ตารางที่ 5.1) พบว่า ในพื้นที่ทั้งหมดนั้นเกิดปัญหาดินมีความ
อุดมสมบูรณ์ต่ำทั้งหมด 1,588,126 ไร่ ซึ่งแบ่งเป็น 1) ดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำในพื้นที่ดอนที่เป็นกรด จำนวน
675,289 ไร่ 2) ดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำในพื้นที่ลุ่มที่ไม่เป็นกรด จำนวน 455,299 ไร่ 3) ดินมีความอุดมสมบูรณ์ ดินที่มีความ อุดมสมบูรณ์ ต่ําในพื้นที่ลุ่ม ที่เป็นกรด 94,412 57,376 1,425 5,448 30,163 24,649 23,014 1,635 14,637 8,966 5,671 140,605 38,788 825 105 720 275,128
ต่ำในพื้นที่ลุ่มที่เป็นกรด จำนวน 275,128 ไร่ และ 4) ดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำในพื้นที่ดอนที่ไม่เป็นกรด จำนวน

182,410 ไร่ นอกจากนั้น ยังพบว่าดินมีพื้นที่ที่มีศักยภาพทางการเกษตร ปานกลางถึงสูงในพื้นที่ดอน จำนวน ในพื้นที่ดอนที่ ไม่เป็นกรด 11,998 3,825 8,173 23,014 23,014 5,713 3,587 2,126 140,605 1,080 1,080 182,410
405,801 ไร่ พื้นที่ที่มีศักยภาพทางการเกษตรปานกลางถึงสูงในพื้นที่ลุ่ม 190,801 ไร่ พื้นที่ที่เหลือ คือพื้นที่น้ำ ดินที่มีความ อุดมสมบูรณ์ต่ํา

จำนวน 213,857 ไร่ และพื้นที่เบ็ดเตล็ด 144,430 ไร่ (ตารางที่ 5.1)
ดินที่มีความอุดม สมบูรณ์ต่ําในพื้นที่ ดอนที่เป็นกรด 160,277 57,376 950 13,621 87,746 584 306,285 303,015 3,270 62,722 59,178 3,544 140,605 8,081 5,400 5,400 675,289

ดินทราย จัดในพื้นที่ ลุ่ม 21,259 15,300 475 5,484 - - 140,605 8,081 - 161,864

สภาพแห้งแล้ง น้ำท่วมขัง ดินทรายจัด ในพื้นที่ดอน 232,919 141,528 4,275 20,431 65,809 876 164,932 164,932 24,731 23,313 1,418 140,605 56,565 1,754 314 1,440 564,941
ภาพที่ 5.2 สภาพปัญหาในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้

จากปัญหาดินที่มีผลกระทบจากเกลือที่มีพื้นที่ 373,693 ไร่ หรือร้อยละ 17.73 ของพื้นที่ ดินที่มี ผลกระทบ ดินเค็มบก จากเกลือ 48,377 38,251 1,900 8,226 30,685 30,685 - 140,605 11,313 - 219,667
(ศิริชัย และประสงค์, 2517) จนปัจจุบันได้แก้ปัญหาการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ดินขาดความอุดมสมบูรณ์ ตารางที่ 5.1 ทรัพยากรดินที่มีปัญหาในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้
ดินทรายจัด ดินที่มีผลกระทบจากเกลือบางส่วน ขาดแคลนนํ้าในต้นฤดูฝน และนํ้าท่วมในปลายฤดูเพาะปลูก พื้นที่ (ไร่) ร้อยละ 1,069,361 459,009 11,402 136,210 457,924 4,816 725,867 675,182 50,685 159,348 138,083 1,265 140,605 140,605 12,509 628 11,881 2,107,690

ของทุ่งกุลาร้องไห้ จนสามารถทำให้เกษตรกรในพื้นที่ใช้ประโยชน์ในการเพิ่มผลผลิตภาคเกษตรกร ได้แก่ เพิ่ม
การผลิตพืช ปศุสัตว์ และประมง ในปัจจุบันพบว่าพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือมีพื้นที่ 219,667 ไร่ (ตารางที่
5.1) คิดเป็นร้อยละ 10.42 ของพื้นที่ โดยมี 2 จังหวัด คือ ศรีสะเกษ และยโสธร ที่ไม่พบปัญหาพื้นที่ดินที่มี

ผลกระทบจากเกลือ และจากการพัฒนาพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือที่ผ่านมาได้นำเทคโนโลยีในการจัดการ จังหวัด อ.เกษตรวิสัย อ.ปทุมรัตต์ อ.โพนทราย อ.สุวรรณภูมิ อ.ชุมพลบุรี มหาสารคาม อ.พยัค ภูมิพิสัย อ.มหาชนะชัย ผลรวมทั้งหมด
ดินที่มีผลกระทบจากเกลือในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้จนประสบผลสำเร็จรวมทั้งเกษตรกรในพื้นที่มีรายได้ ร้อยเอ็ด อ.หนองฮี สุรินทร์ อ.ท่าตูม ศรีสะเกษ อ.ราษีไศล อ.ศิลาลาด ยโสธร อ.ค้อวัง

64 สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน