Page 10 - การจัดการดินเพื่อปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ในกลุ่มชุดดินที่ 52 จังหวัดสระแก้ว โครงการนำร่องการผลิตพืชตามเขตการใช้ที่ดินพืชเศรษฐกิจเพื่อพัฒนาขีดความสามารถรถการแข่งขันในประชาคมอาเซียน

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
4

การจ าแนกความเหมาะสมของที่ดิน (Land suitability classification) จากหลักการของ
FAO (1983) ได้จ าแนกอันดับความเหมาะสมของที่ดินออกเป็น 4 ชั้น (class) คือ S1 หมายถึง ชั้นที่มี
ความเหมาะสมสูง (highly suitable) S2 หมายถึง ชั้นที่มีความเหมาะสมปานกลาง (moderately
suitable) S3 หมายถึง ชั้นที่มีความเหมาะสมเล็กน้อย (marginally suitable) และ N หมายถึง ชั้นที่

ไม่มีความเหมาะสม (not suitable)
คุณภาพที่ดินที่น ามาใช้ประเมินความเหมาะสมของที่ดิน มี 12 ชนิด ประกอบด้วย 1) ระบบ
อุณหภูมิ (Temperature regime) คุณลักษณะที่ดินที่เป็นตัวแทน ได้แก่ ค่าอุณหภูมิเฉลี่ยในฤดูปลูก
(mean temperature in growing period) เพราะอุณหภูมิมีอิทธิพลต่อการงอกของเมล็ด การออก

ดอกของพืชบางชนิด และมีส่วนสัมพันธ์กับขบวนการสังเคราะห์แสงซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการ
เจริญเติบโตของพืช 2) ความชุ่มชื้นที่เป็นประโยชน์ต่อพืช (Moisture availability) คุณลักษณะที่ดิน
ที่เป็นตัวแทน ได้แก่ ระยะเวลาการท่วมขังของน้ าในฤดูฝน ปริมาณน้ าฝนเฉลี่ยในรอบปีหรือ ความ
ต้องการน้ าในช่วงการเจริญเติบโตของพืช นอกจากนี้ควรพิจารณาถึงการกระจายของน้ าฝนในแต่ละ

พื้นที่ และลักษณะของเนื้อดิน ซึ่งเป็นผลต่อความจุในการอุ้มน้ าที่เป็นประโยชน์ต่อพืช 3) ความเป็น
ประโยชน์ของออกซิเจนต่อรากพืช (Oxygen availability) คุณลักษณะที่ดินที่เป็นตัวแทน ได้แก่
สภาพการระบายน้ าของดิน ทั้งนี้เพราะพืชโดยทั่วๆ ไปรากพืชต้องการออกซิเจนในการหายใจ ส าหรับ

พืชไร่และไม้ผลไม่สามารถเจริญเติบโตได้ในสภาพที่มีการแช่ขังของน้ าเป็นเวลายาวนานตั้งแต่ 5-15
วันขึ้นไป ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดพืช ในสภาพน้ าแช่ขังปริมาณออกซิเจนในดินมีน้อยมากหรือไม่มี รากพืช
จะขาดออกซิเจนอย่างรุนแรงและถ้าเป็นเวลานานพืชที่ปลูกจะตายได้ภายใต้สภาพน้ าขัง ส าหรับข้าว
ชอบสภาพที่มีการแช่ขังของน้ าเป็นเวลานาน ต้องการดินที่มีการระบายน้ าเลว ทั้งนี้เพราะข้าวมีกาย
วิภาคที่สามารถดูดออกซิเจนจากน้ าที่แช่ขัง จึงท าให้สามารถเจริญเติบโตได้ดี 4) ความเป็นประโยชน์

ของธาตุอาหาร (Nutrient availability) คุณลักษณะที่ดินที่เป็นตัวแทน ได้แก่ ปริมาณธาตุอาหารพืช
ในดิน ในที่นี้พิจารณาเฉพาะธาตุอาหารหลัก คือ ธาตุไนโตรเจน ธาตุฟอสฟอรัส และธาตุโพแทสเซียม
ซึ่งเป็นธาตุอาหาร ที่ส าคัญต่อการเจริญเติบโตของพืชทุกชนิด ประกอบกับการพิจารณาถึงปฏิกิริยา

ดินซึ่งจะมีผลต่อลักษณะทางเคมีของธาตุอาหารพืชในดินที่จะอยู่ในรูปที่พืชสามารถน าธาตุนั้นไปใช้ได้
หรือไม่ นอกจากนั้นปฏิกิริยาดินจะมีผลต่อกิจกรรมของจุลินทรีย์ดิน ซึ่งมีส่วนส าคัญในขบวนการย่อย
สลายอินทรียวัตถุด้วย 5) ความจุในการดูดยึดธาตุอาหาร (Nutrient retention capacity)
คุณลักษณะที่ดินที่เป็นตัวแทน ได้แก่ ความจุในการแลกเปลี่ยนประจุบวก (cation exchange

capacity) และความอิ่มตัวด้วยด่าง (base saturation) โดยที่ปัจจัยทั้งสองนี้มีผลทางอ้อมต่อ
การเจริญเติบโตของพืชในเรื่องปริมาณธาตุอาหารที่ดินสามารถดูดยึด และการปลดปล่อยธาตุอาหารที่
เป็นประโยชน์ต่อพืช 6) สภาวะการหยั่งลึกของราก (Rooting conditions) คุณลักษณะที่ดินที่เป็น
ตัวแทน ได้แก่ ความลึกของดิน ความลึกของระดับน้ าใต้ดิน และ ชั้นการหยั่งลึกของราก (root

penetration classes) ความลึกของดินจะมีส่วนสัมพันธ์กับความลึกของระบบรากพืชในการหยั่งเพื่อ
หาอาหารและยึดล าต้น ดินที่มีความลึกมากโอกาสที่รากจะเจริญเติบโตก็เป็นไปได้ง่าย นอกจากนี้
ระดับน้ าจากใต้ดินจะเป็นตัวควบคุมการเจริญเติบโตของรากพืชด้วย ถ้าระดับน้ าใต้ดินตื้นโอกาสที่
รากพืชจะเจริญเติบโตไปสู่เบื้องล่างก็เป็นไปได้ยากเพราะดินข้างล่างจะขาดออกซิเจน ความยากง่ายต่อ

การหยั่งลึกของรากในดิน มีปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ลักษณะเนื้อดิน โครงสร้างดิน การเกาะตัวของดิน