Page 14 - รายงานการสำรวจดินเขตพัฒนาที่ดินลุ่มน้ำคลองแม่ยะมา - คลองม่วง ลำดับที่ ตก.6 (2556) ลุ่มน้ำสาขาคลองวังเจ้า (รหัส 0618) ลุ่มน้ำหลักแม่น้ำปิง (รหัส 06) พื้นที่ดำเนินการ บ้านเด่นวัว หมู่ที่ 4 ตำบลเชียงทอง อำเภอวังเจ้า จังหวัดตาก
P. 14
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
6
3.2.2 ธรณีสัณฐานวิทยา (geomorphology) หมายถึง สาขาธรณีวิทยาที่ว่าด้วยพื้นผิวของ
โลกซึ่งประมวลเอาทั้งรูปร่างธรรมชาติ กระบวนการก าเนิดและการพัฒนาตัว ตลอดจนความเปลี่ยนแปลงที่
ประสบในปัจจุบัน (อภิสิทธิ์, 2530) โดยสภาพทางธรณีสัณฐานนับว่าเป็นปัจจัยส าคัญที่ควบคุมการเกิดดินที่
ปกคลุมพื้นผิวโลกเพราะกระบวนการเกิด และวิวัฒนาการด้านธรณีวิทยาจะมีส่วนสัมพันธ์กับการพัฒนาการ
ของชั้นดิน ลักษณะดิน และสมบัติของดินที่เกิดบนสัณฐานต่างๆ จึงมีความแตกต่างกันออกไป และมีผลต่อ
การใช้ประโยชน์ที่ดินของมนุษย์เพื่อกิจกรรมต่างๆ สภาพทางธรณีสัณฐานยังมีส่วนสัมพันธ์กับระดับน้ าใต้ดิน
ความชื้นในดิน การระบายน้ าของดิน ระดับความรุนแรงของการชะล้างพังทลายของหน้าดิน (อภิศักดิ์,
2541)
3.3 ดินและการใช้ที่ดิน
3.3.1 ดิน (soils) การให้ค านิยามของดินขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์และประโยชน์ที่จะได้รับจาก
การศึกษาดิน การศึกษาดินแบ่งออกได้เป็น 2 แนวทาง (คณาจารย์ภาควิชาปฐพีวิทยา, 2541) คือ
1) ปฐพีวิทยาธรรมชาติ (pedology) ศึกษาเกี่ยวกับการก าเนิดดิน การจ าแนกและการ
ตรวจลักษณะดิน โดยเน้นในสภาพเทหวัตถุธรรมชาติมากกว่าการใช้ที่ดินเพื่อการปลูกพืชแนวทางการศึกษา
เช่นนี้ จะเกิดประโยชน์โดยตรงต่อวิศวกรมากกว่าเกษตรกร ดังนั้นในแนวทางนี้ ดินจึงหมายถึง เทหวัตถุ
ธรรมชาติ ที่ปกคลุมผิวโลกอยู่บางๆ เกิดขึ้นจากผลของการแปรสภาพหรือผุพังของหินและแร่ และ
อินทรียวัตถุผสมคลุกเคล้ากัน
2) ปฐพีวิทยาสัมพันธ์ (edaphology) ศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่างดินกับสิ่งมีชีวิต
โดยเฉพาะพืช การใช้ที่ดินเพื่อการปลูกพืช รวมทั้งสมบัติของดินที่มีผลต่อการให้ผลผลิตของพืช ดังนั้น
ความหมายหรือค าจ ากัดความของดิน คือ เทหวัตถุที่เกิดตามธรรมชาติรวมกันขึ้นเป็นชั้น (profile) จาก
ส่วนผสมของแร่ธาตุต่างๆ ที่สลายตัวเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยกับอินทรียวัตถุที่เปื่อยผุพังอยู่รวมกันเป็นชั้นบางๆ
ห่อหุ้มผิวโลก และเมื่อมีอากาศและน้ าเป็นปริมาณที่เหมาะสมแล้วจะช่วยค้ าจุนพร้อมทั้งช่วยในการยังชีพ
และการเจริญเติบโตของพืช
3.3.2 การใช้ที่ดิน (land used) หมายถึง การใช้ที่ดินที่เป็นทรัพยากรขั้นพื้นฐานในการผลิต
อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค ตลอดจนใช้เป็นที่พักผ่อน ที่อยู่อาศัย กักเก็บน้ า หรือใช้ในกิจการอื่นๆ ที่มี
ความส าคัญต่อชีวิตความเป็นอยู่ของมวลมนุษย์ ทั้งนี้รวมถึงการใช้ที่ดินในปัจจุบันและการใช้ที่ดินในอนาคต
ด้วย (วิโรจ, 2531) ศูนย์ข้อมูลสารสนเทศ (2538) ให้ความหมายไว้ว่า การใช้ที่ดินเป็นกิจกรรมของมนุษย์บน
พื้นดินและสิ่งที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ ทั้งนี้รวมถึงสิ่งปกคลุมดินเพื่อที่จะสามารถจัดจ าแนกพื้นที่ได้ทั้งหมด
โดยทั่วไปแล้วล าดับชั้นและสิ่งปกคลุมดินมีด้วยกัน 3 ลักษณะ คือ โครงสร้างทางกายภาพที่มนุษย์สร้างขึ้น
ปรากฏการณ์ทางชีวภาพและการพัฒนาทุกประเภท ดรรชนี (2531) และสถิตย์ (2521) ได้กล่าวไว้ว่า การใช้
ที่ดิน หมายถึง การน าที่ดินมาใช้บ าบัดความต้องการของมนุษย์ในด้านต่างๆ เช่น เกษตรกรรม อุตสาหกรรม
พาณิชยกรรม และที่อยู่อาศัย เป็นต้น
3.3.3 การจ าแนกดิน (soil classification) หมายถึง ศาสตร์ที่ว่าด้วยการแจกแจงดินชนิด
ต่างๆ ออกเป็นหมวดหมู่ในระดับต่างๆ ของความคล้ายคลึงกันของสมบัติของดินและลักษณะการเกิดของ
