Page 82 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
P. 82
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
2) ดินโซดิก (Sodic soil)
ดินที่มีโซเดียมสะสมในปริมาณมาก ทำให้โครงสร้างดินถูกทำลาย เกิดปัญหาความแน่นทึบ
และแข็ง โดยอนุภาคดินเหนียวที่อิ่มตัวด้วยโซเดียมจะเกิดการฟุ้งกระจาย ไปอุดอยู่ตามช่องว่าง ดินจึงแน่น
ทึบเกิดเป็นชั้นดาน ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการงอกของเมล็ดพืชและการชอนไชของรากพืช โซเดียมยังทำให้
อินทรียวัตถุในดินเกิดการฟุ้งกระจายและละลายมากับน้ำขึ้นสู่ผิวดินเมื่อน้ำระเหย เกิดคราบสีดำบนผิวดิน
จึงเรียกดินนี้ว่าดินเค็มดำ (Black alkali หรือ Solonetz)
3) ดินเค็มโชดิก (Saline sodic soil)
ดินที่มีทั้งเกลือและโซเดียมสะสมในปริมาณมาก จึงมีปัญหาทั้ง 2 ประการ คือ พืชดูดน้ำและธาตุ
อาหารจากดินไม่ได้ และดินแน่นทึบและแข็งเมื่อแห้งดินเค็มโซดิกที่มีพัฒนาการสูง มีกระบวนการ ชะละลาย
ภายในดินเกิดขึ้นมาก เกลือจะถูกชะล้างออกไป ความเค็มจะลดลงมากเหลือแต่โซเดียม จึงกล่าวได้ดินเค็มโซ
ดิกที่มีพัฒนาการมาก จะเปลี่ยนไปเป็นดินโซดิก
สภาพแวดล้อมการเกิดดินที่มีผลกระทบจากเกลือ
ดินที่มีผลกระทบจากเกลือไม่ได้พบในทุกที่ เอิบ (2550) กล่าวว่า การเกิดดินนี้จะต้องมี
สภาพแวดล้อมเฉพาะ โดยองค์ประกอบแวดล้อมที่ทำให้เกิดดินที่มีผลกระทบจากเกลือ ประกอบด้วย
- สภาพภูมิอากาศแห้งแล้ง
ดินที่มีผลกระทบจากเกลือ พบมากในสภาพที่มีภูมิอากาศแบบกึ่งชื้น (sub-humid) ค่อนข้าง
แห้งแล้ง (semi-arid) และแห้งแล้ง (arid) มีน้ำฝนไม่สม่ำเสมอในช่วงปี สภาพธรรมชาติมีน้ำไม่เพียงพอที่จะ
ชะละลายเกลือออกไปจากดิน
- แหล่งเกลือ
เกลือมีหลายแหล่ง ทั้งจากการผุพังของหินและแร่ที่มีเกลือเป็นองค์ประกอบ จากน้ำทะเล
ที่ตกค้างในแผ่นดิน บรรยากาศ และกิจกรรมของมนุษย์
- มีน้ำในดินที่ทำให้เกิดการเคลื่อนย้ายและสะสมเกลือ
การเคลื่อนที่ของสารละลายในดินที่มีเกลือมีความสัมพันธ์กับน้ำฝนและการคายระเหย
ของน้ำจากดิน
- สภาพพื้นที่เหมาะสมต่อการสะสมของเกลือ
การสะสมของเกลือในดิน มักเกิดในบริเวณที่ลุ่มที่มีระดับน้ำใต้ดินตื้น มีการคายระเหยน้ำ
จากดินมากกว่าปริมาณน้ำฝน หรือบริเวณที่มีระดับน้ำใต้ดินแปรปรวนตามฤดูกาล เกลือจะสะสมอยู่ในชั้นดิน
ที่น้ำซาบซึมลงไปถึง
ลักษณะบ่งชี้ทางกายภาพของพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือ สามารถสังเกตได้ด้วยสายตา
เช่น ผิวดินไม่มีสิ่งปกคลุม ผิวดินมีคราบเกลือหรือผลึกเกลือสีขาว และอาจมีสีคล้ำจากคราบเกลือที่ผสมกับ
54 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน
