Page 52 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

4.2 บทบาทของธาตุอาหารพืช
บทที่ 4
4.2.1 ธาตุอาหารหลัก
ธาตุอาหารพืช ปุ๋ย และวัสดุปรับปรุงดิน ธาตุอาหารหลัก หมายถึง ธาตุอาหารพืชที่ต้องการในปริมาณมาก และไม่ค่อยเพียงพอต่อความ

ต้องการของพืช ได้แก่ ธาตุไนโตรเจน (N) ธาตุฟอสฟอรัส (P) และธาตุโพแทสเซียม (K)
4.1 ธาตุอาหารพืช
ตาราง แสดงธาตุอาหารหลัก
4.1.1 ธาตุอาหาร ธาตุอาหารพืช ประโยชน์ อาการพืชเมื่อขาดธาตุอาหาร/ มีธาตุอาหารมากเกินไป
ธาตุอาหาร หมายถึง ธาตุที่สามารถเป็นอาหารแก่พืช เพื่อการดำรงชีวิตและให้ผลผลิตได้ มีอยู่ 1) ธาตุอาหารหลัก

จำนวน 16 ธาตุ ประกอบด้วย 3 ธาตุ ที่ได้ในรูปของก๊าซและน้ำ ได้แก่ ธาตุคาร์บอน (C) ธาตุไฮโดรเจน (H) และ ธาตุไนโตรเจน - เป็นองค์ประกอบของโปรตีน - การเจริญเติบโตช้า ลำต้นแคระแกร็น กิ่งก้านลีบเล็ก

ธาตุออกซิเจน (O) ส่วนอีก 13 ธาตุนั้น พืชต้องการในปริมาณมากน้อยแตกต่างกันไป ที่ได้จากการ สลายตัวผุพัง (Nitrogen : N) คลอโรฟิลล์ กรดนิวคลิอิก ล้มง่าย ใบล่างมีสีเหลืองซีด ใบร่วงเร็วก่อนกำหนด
หรือสะสมมาจากส่วนที่เป็นหิน แร่ธาตุและอินทรียวัตถุ ได้แก่ ธาตุไนโตรเจน (N) ธาตุฟอสฟอรัส (P) - กรดอะมิโน เอนไซม์ วิตามินและ ไม่ต้านทานต่อโรค แก่เร็ว ออกดอกช้าและดอก
ช่วยในการแบ่งเซลล์ ไม่สมบูรณ์ ผลผลิตต่ำและคุณภาพของผลผลิตไม่ดี
ธาตุโพแทสเซียม (K) ธาตุแคลเซียม (Ca) ธาตุแมกนีเซียม (Mg) ธาตุกำมะถัน (S) ธาตุเหล็ก (Fe) ธาตุแมงกานีส
- ทำให้พืชตั้งตัวได้เร็ว ส่งเสริมการ - การใส่ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไป จะทำให้การเจริญ
(Mn) ธาตุสังกะสี (Zn) ธาตุทองแดง (Cu) ธาตุโบรอน (B) ธาตุโมลิบดินัม (Mo) และธาตุคลอรีน (Cl)
เจริญเติบโตของยอดอ่อน ใบและ เติบโตทางใบมากกว่าทางราก
การสูญเสียธาตุอาหารในดินมีอยู่หลายทาง เช่น ติดไปกับผลผลิต ถูกชะล้างไปกับดิน ถูกชะพาลงไปใต้ดิน กิ่งก้านแข็งแรงดี มีสีเขียวเข้ม

หรือถูกตรึงอยู่ในรูปที่พืชไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ ดังนั้นจำเป็นต้องหามาตรการจัดการที่เหมาะสมมาใช้ ช่วยควบคุมการออกดอก ดอก
เช่น จัดระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ ปรับปรุงบำรุงด้วยอินทรียวัตถุ เช่น ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก ปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยชีวภาพหรือ สมบูรณ์และเพิ่มผลผลิต

น้ำหมักชีวภาพ เพื่อรักษาความอุดมสมบูรณ์ของดินและรักษาศักยภาพการผลิตของดินไว้ไม่ให้เสื่อมลง ธาตุฟอสฟอรัส - มีผลต่อความหวานของไม้ผลและ - พืชจะชะงักการเติบโต ทำให้ลำต้นแคระแกร็น
ปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ได้แก่ แสงแดด อุณหภูมิในดินและในอากาศ ความชื้นหรือ ปริมาณ (Phosphorus : P) พืชผัก สำคัญต่อกระบวนการ เนื่องจากลดการสังเคราะห์คลอโรฟิลล์และการสร้าง

น้ำในดิน อากาศและการระบายอากาศในดิน สมบัติทางด้านกายภาพของดิน (เนื้อดิน ความร่วนซุยของดิน สังเคราะห์ด้วยแสง โปรตีน และ ฮอร์โมน พืชใบล่างมีสีแดงเข้ม แผ่นใบและเส้นใบแห้ง
สารอินทรีย์ที่เกี่ยวข้องกับการถ่าย ตายเป็นจุด ๆ ออกดอกช้า
การระบายน้ำของดิน) สมบัติทางด้านเคมีของดิน (ความเป็นกรดเป็นด่างของดินและความเค็มของดิน) และสมบัติ
ทอดพันธุกรรม - หากมีธาตุฟอสฟอรัสมากไป จะทำให้การตรึง
ทางด้านชีวภาพของดิน (จุลินทรีย์และสัตว์ในดิน) โรคและแมลง รวมถึงการจัดการดิน ปัจจัยเหล่านี้มีอิทธิพลมาก - ช่วยสร้างรากฝอย รากแขนง และ คาร์บอนไดออกไซด์และการสังเคราะห์แป้งลดลง

หรือน้อยแตกต่างกันไปตามความต้องการของพืชแต่ละชนิด เช่น พืชบางชนิดต้องการดินที่มีน้ำขัง พืชบางชนิด เพิ่มประสิทธิภาพในการดูดธาตุ ทำให้บริเวณเนื้อใบระหว่างเส้นใบตาย

ต้องการดินที่ไม่มีน้ำขัง พืชบางชนิดเจริญเติบโตได้ดีในดินที่เป็นกรด เป็นกลางหรือ เป็นด่าง เป็นต้น กระตุ้นการออกดอกเพิ่มความ
4.1.2 ธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณมาก ต้านทานต่อโรคและแมลง

มีทั้งหมด 9 ธาตุ ได้แก่ ธาตุโพแทสเซียม - กระตุ้นเอนไซม์ที่ใช้ในกระบวนการ - ใบล่างเริ่มมีสีเหลืองซีดแล้วเป็นสีน้ำตาล และแห้งตาย
1.) ธาตุอาหารพืชที่ได้ในรูปของก๊าซ และน้ำ มี 3 ธาตุ ได้แก่ ธาตุคาร์บอน (C) ธาตุไฮโดรเจน (H) (Potassium : K) สังเคราะห์ด้วยแสงและหายใจ ช่วย เนื้อใบเป็นจุด ๆ รากพืชโตช้า ลำต้นอ่อนแอ ผลไม่โต
เพิ่มคุณภาพด้านความหวานของไม้ เมล็ดลีบ เหี่ยวเฉาง่าย และผลไม้รสชาติไม่ดี
และธาตุออกซิเจน (O) มีปริมาณมากและไม่ขาดแคลน ธาตุอาหารเหล่านี้มีความสำคัญที่เป็นโครงสร้างของพืชใน ผลและพืชผัก ช่วยเพิ่มความแข็ง - หากมีธาตุโพแทสเซียมมากไป พืชจะนำโพแทสเซียม

รูปองค์ประกอบของคาร์โบไฮเดรต น้ำตาลและกรดอินทรีย์ เพื่อใช้ในการสร้างพลังงาน แรงและต้านทานต่อโรค ไปสะสมไว้ในใบมาก มีผลต่อการดูดธาตุแคลเซียม
2.) ธาตุอาหารพืชที่ได้จากดิน มี 6 ธาตุ มีปริมาณมากหรือน้อยแตกต่างกันไปตามสภาพ และแมกนีเซียมได้น้อย

แวดล้อมและการใช้ที่ดิน
4.1.3 ธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณน้อย

ธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณน้อย หรือเป็นธาตุอาหารเสริม แต่พืชก็ขาดไม่ได้ 8 ธาตุ ได้แก่

ธาตุเหล็ก (Fe) ธาตุแมงกานีส (Mn) ธาตุสังกะสี (Zn) ธาตุทองแดง (Cu) ธาตุโบรอน (B) ธาตุโมลิบดินัม (Mo)
ธาตุคลอรีน (Cl) และนิเกิล (Ni)

คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
24 กรมพัฒนาที่ดิน