Page 30 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
P. 30
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
1.3 ดินเกิดมาได้อย่างไร 1.4.2 วัตถุต้นกำเนิดดิน
เราทราบหรือไม่ว่า ทำไมบนพื้นผิวโลกจึงมีดินเกิดขึ้นมากมายหลายชนิด ทั้งคล้ายคลึงและแตกต่างกัน วัตถุต้นกำเนิดดินเป็นวัตถุที่เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงและ
ภูมิอากาศ วัตถุต้นกำเนิด สภาพพื้นที่ ชีวภาพ พัฒนาแล้วเกิดเป็นดิน อาจจะเกิดจากการสลายตัวผุพังโดยตรง
(สิ่งมีชีวิต) และระยะเวลา เป็น 5 ปัจจัยสำคัญ จากหิน แร่ และซากสิ่งมีชีวิต ในบริเวณนั้น ๆ หรือถูกเคลื่อน
ที่ควบคุมกระบวนการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในดิน ทำให้ ย้ายมาจากที่อื่นโดยน้ำ ลม หรือธารน้ำแข็ง หรือสะสมบริเวณ
เกิดดินที่มีลักษณะและสมบัติแตกต่างกันมากมาย เชิงเขา โดยแรงโน้มถ่วงของโลกวัตถุต้นกำเนิดดินมีอิทธิพล
หลายชนิด ต่อลักษณะและสมบัติต่าง ๆ ของดินที่เกิดขึ้น เช่น เนื้อดิน สีดิน
การเกิดของดินจะขาดปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งไม่ได้ ชนิดและปริมาณธาตุอาหารในดินวัตถุต้นกำเนิดดินที่ผุพัง
เพียงแต่อิทธิพลของปัจจัยทั้ง 5 มีอิทธิพลในช่วงเวลา สลายตัวมาจากหินทราย จะให้ดินเนื้อหยาบ เนื้อดินเป็นดินทราย
ที่แตกต่างกัน บางช่วงเวลาปัจจัยหนึ่งอาจมีบทบาท สีจาง ธาตุอาหารพืชน้อย ความอุดมสมบูรณ์ต่ำ ส่วนดินที่เกิดจาก
ในการควบคุมลักษณะและสมบัติของดินมากกว่า การสลายตัวของหินเนื้อละเอียด จะให้ดินเนื้อละเอียด เนื้อดิน
ปัจจัยอื่น ๆ เช่น ดินที่เพิ่งเริ่มเกิด วัตถุต้นกำเนิดดินจะมีบทบาทสำคัญมากกว่าปัจจัยอื่น ทำให้ลักษณะและ เป็นดินเหนียวหรือดินร่วนปนดินเหนียว สีดำ สีน้ำตาล สีเหลือง
สมบัติของดินคล้ายกับวัตถุต้นกำเนิดดิน ซึ่งเราสามารถสังเกตได้ง่าย เมื่อเวลาผ่านไป บทบาทของวัตถุต้น หรือสีแดง มีความอุดมสมบูรณ์ตั้งแต่สูงจนถึงต่ำ ขึ้นอยู่กับชนิด
กำเนิดดินจะน้อยลง บางครั้งไม่สามารถจำแนกชนิดของวัตถุต้นกำเนิดดินได้ ของวัตถุต้นกำเนิดดิน และระยะเวลาในการเกิดดิน
1.4.3 สภาพภูมิประเทศ
1.4 ปัจจัยกำเนิดดิน
สภาพภูมิประเทศ หมายรวมถึง ความสูงต่ำ ความลาดชัน และทิศทางของความลาดชัน
1.4.1 ภูมิอากาศ ที่มีอิทธิพลต่ออุณหภูมิดินและความชื้นในดิน ระดับน้ำใต้ดิน การเจริญเติบโตของพืชพรรณ การผุพังสลายตัว
อุณหภูมิและหยาดน้ำฟ้า เช่น ฝน ของหิน แร่ การไหลบ่าและไหลซึมของน้ำ การชะล้างพังทลายของดิน การทับถมของอินทรียวัตถุในดิน
น้ำค้าง หิมะ จะควบคุมปฏิกิริยาที่เกิดขึ้น โดยทั่วไป ดินที่พบบริเวณที่มีความลาดชันมาก ๆ มักจะเป็นดินตื้น ชั้นดินบนบาง บางแห่งอาจไม่มีชั้นดินบน
ในดิน ทำให้หิน แร่ และเศษซากของสิ่งมีชีวิต เลยก็ได้ มีโอกาสเกิดการชะล้างหน้าดินมาก ต่างจากดินที่อยู่บริเวณเชิงเนินที่มักจะมีดินชั้นบนหนาและลึก
ต่าง ๆ ผุพังสลายตัว เกิดการเปลี่ยนแปลง มากกว่า
และเคลื่อนย้ายสารต่าง ๆ ในดินโดยทั่วไป
การสลายตัวผุพังของหิน แร่และอินทรียวัตถุ
ในพื้นที่เขตร้อน เช่น
ประเทศไทยจะเกิดขึ้นและสูญเสีย
รวดเร็วกว่าในเขตอบอุ่นหรือเขตหนาวดินใน
เขตร้อนจึงมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำกว่า
นอกจากนี้ภูมิอากาศยังมีความสำคัญ
ต่อการเจริญเติบโตและกิจกรรมต่าง ๆ ของสิ่งมีชีวิตทั้งบนดินและในดิน
คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
2 กรมพัฒนาที่ดิน
