Page 122 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
P. 122
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
ภาคผนวกที่ 5 กำรกลับปุ๋ย
ปุ๋ยหมักสูตรพระราชทาน ทุก 30 วัน ควรกลับกองปุ๋ย โดยเอาชั้นบนสุดของกองน าไปเกลี่ยในอีกส่วนของคอกเป็นชั้นล่างสุด
แล้วเอาชั้นสองเกลี่ยทับแล้วรดน้ า ควรกลับปุ๋ย (ทุก 30 วัน) จนกว่าซากพืชจะเปื่อยผุหมดทั้งกอง กินเวลา
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทาน 3-4 เดือน เมื่อปุ๋ยใช้ได้ สังเกตจากความร้อนในกองจะใกล้เคียงกับความร้อนของอากาศ ปุ๋ยหมักจะเป็นสี
วิธีการท าปุ๋ยหมักเป็นองค์ความรู้ให้กับปวงชนชาวไทย โดยเฉพาะพี่น้องเกษตรกรชาวไทย ทั้งประเทศ น้ าตาลแก่ เอาตะแกรงร่อนปุ๋ยหมักเก็บไว้
ดังพระราชด าริ
"ต้นไม้ทุกชนิดต้องการอาหารเพื่อการเจริญเติบโต พูดง่ายๆ เราต้องใส่ปุ๋ย ไร่ นา สวนของเรา กำรใช้และประโยชน์
พืชผลจึงจะงามดี เดี๋ยวนี้ปุ๋ยที่ซื้อตามท้องตลาดแพงเหลือเกินนี่! เรามาท าปุ๋ยหมักใช้เองดีกว่า" ประหยัดการใช้ปุ๋ยเคมีได้ครึ่งหนึ่ง ท าให้ดินร่วน อุดมสมบูรณ์ เพิ่มธาตุไนโตรเจน ไม่เป็นอันตราย
รักษาความชุ่มชื้นของดิน
วิธีท า ของที่ต้องเตรียม หมำยเหตุ ถ้าที่เป็นดินทรายใช้อิฐกรุในหลุม จะท าให้ได้ผลดีขึ้น
1. ซากพืช ได้แก่ ใบไม้ ผักตบชวา หญ้าแห้ง ล าต้นถั่ว ล าต้นข้าวโพด ใบและต้นมันส าปะหลัง
กระดูกปอ ตามที่มี สับเป็นท่อนๆ สั้นๆ ให้เปื่อยเร็ว กรมพัฒนาที่ดิน ได้สนองพระราชด าริโดยได้ท าการศึกษา คิดค้น นวัตกรรม วิจัยจุลินทรีย์ที่เป็น
2. ก) ปุ๋ยคอก คือ มูลสัตว์ ขี้วัว ขี้ควาย ขี้เป็ด ขี้ไก่ ขี้ค้างคาว อะไรก็ได้ ประโยชน์ทางการเกษตร ผลิตสารเร่งซุปเปอร์ พด.1 เพื่อช่วยให้เกษตรกรสามารถผลิตปุ๋ยหมักได้ใน
ข) ปัสสาวะคน หรือสัตว์ ระยะเวลาสั้น ประหยัด สะดวก ง่าย ตรงกับความต้องการของเกษตรกร แต่มีปัญหาในเรื่องปริมาณธาตุ
ค) กากเมล็ดนุ่น, กากถั่ว, ซากต้นถั่วชนิดต่างๆ (พืชตระกูลถั่ว) อาหารหลักในปุ๋ยหมัก ไม่เพียงพอกับความต้องการธาตุอาหารของพืช ดังนั้น ในปี 2551 กรมพัฒนาที่ดิน
3. ดินร่วนพอสมควร ถ้าเป็นหน้าดินยิ่งดี ได้มีการศึกษาวิจัยต่อยอดเพื่อเพิ่มปริมาณธาตุอาหารในปุ๋ยหมักให้มากขึ้น เพื่อตอบสนองความต้องการของ
เกษตรกร จึงได้ผลิตเป็นปุ๋ยอินทรีย์ที่มีธาตุอาหารสูง โดยใช้วัตถุดิบที่มีปริมาณธาตุอาหารสูง เช่น มูลไก่ มูล
การกองปุ๋ย สุกร มูลนกกระทา มูลกระบือ มูลวัว กระดูกป่น และหินฟอสเฟต ท าให้สามารถลดต้นทุนการผลิต ลดการ
1. กองในหลุม ต้องขุดหลุมขนาดกว้างราว 1 เมตร ยาว 1 เมตร ลึก 1 เมตร ระวังดินพังทลายลงใน ใช้ปุ๋ยเคมี สามารถปรับปรุงสมบัติทางกายภาพ ชีวภาพ ทางเคมีในดินให้เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของ
หลุม ถ้ามีการระบายน้ าได้ยิ่งดี พืช จากผลการทดลอง พบว่า สามารถเพิ่มผลผลิตพืชได้ 20-30 เปอร์เซ็นต์ ต่อมากระทรวงเกษตรและ
2. กองในคอก ปรับดินบริเวณที่จะกองปุ๋ยหมักให้แน่น ใช้ไม้ไผ่หรือไม้อื่นที่หาได้ กั้นเป็นคอกกว้าง สหกรณ์ได้น าความกราบบังคมทูล สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยาม
2 เมตร ยาว 4 เมตร สูง 1 เมตร แบ่งคอกเป็น 2 ส่วน ครึ่งหนึ่งไว้ใส่ปุ๋ยหมัก อีกครึ่งหนึ่งไว้กลับกองปุ๋ย ท า บรมราชกุมารี ขอพระราชทานพระราชานุญาตน าสูตรปุ๋ยดังกล่าวไปขยายผลเพื่อเป็นทางเลือกให้แก่
หลังคาใบจาก หรือใบมะพร้าวคลุมหลังคา ถ้ามีถุงพลาสติกคลุม กันฝนชะปุ๋ยก็ดี เกษตรกรปรับใช้ในการท าการเกษตรแบบพึ่งพาตนเอง
3. เอาซากพืชที่เตรียมไว้ กองเกลี่ยในคอก (หรือในหลุม) ให้เป็นชั้น เหยียบตามขอบให้แน่นขนาด นอกจากนี้ กรมพัฒนาที่ดิน ยังมีแผนงานส่งเสริมการผลิตปุ๋ยสูตรพระราชทานที่มีธาตุอาหารสูง
คนเหยียบแล้วไม่ยุบอีก ชั้นหนึ่งๆ สูงราว 1 คืบครึ่ง (30 ซม.) รดน้ าให้ชุ่ม แล้วเอาปุ๋ยคอกโรยทับให้ทั่วกัน โดยมีการอบรม สาธิต ส่งเสริม ให้องค์ความรู้ รวมทั้งสนับสนุนวัตถุดิบ/ปัจจัยการผลิต เพื่อผลิตปุ๋ยสูตร
สูง 2 องคุลี (5 ซม.) ถ้ามีปุ๋ยเคมี (สูตร 16-20-0 หรือ 14-14-14, แอมโมเนียมซัลเฟตหรือยูเรีย) ก็โรยบางๆ พระราชทานที่มีธาตุอาหารสูง ให้กับกลุ่มเกษตรกรเพื่อลดการใช้สารเคมีทางการเกษตร และหมอดินอาสา
ให้ทั่ว แล้วทับด้วยดินละเอียด หนาประมาณ 1 องคุลี สลับด้วยซากพืช แล้วรดน้ าท าเป็นชั้นๆ อย่างนี้จนปุ๋ย ในปีงบประมาณ 2557 กรมพัฒนาที่ดิน มีแผนด าเนินงานส่งเสริมการผลิตปุ๋ยสูตรพระราชทาน
เต็มคอก (น้ าที่รดจะผสมด้วยปัสสาวะด้วยก็ได้) จ านวน 1,000 ตัน โดยจัดท าเป็นโครงการน าร่องในพื้นที่ที่มีความเหมาะสม ซึ่งกรมฯ ได้มอบหมายให้
ส านักงานพัฒนาที่ดินเขต และสถานีพัฒนาที่ดินที่เกี่ยวข้อง ด าเนินการต่อไป
ข้อควรระวัง
1. อย่าให้มีน้ าขัง การรดน้ ามากไป จะท าให้ระบายอากาศไม่ดี
2. ปุ๋ยกองใหญ่ไป จะเกิดความร้อนสูง ปุ๋ยจะเสีย ถ้าในกองปุ๋ยมีความร้อนสูงไปให้เติมน้ าลงไปบ้าง
3. ปุ๋ยกองเล็กไป จะสลายตัวช้า
4. อย่าใช้ปุ๋ยเคมีพร้อมกับใส่ปูนขาว จะท าให้ธาตุไนโตรเจนสลายตัว
106 สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
