Page 58 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ไฮโดรเจนไอออนในปฏิกิริยารีดักชันที่เกิดขึ้น โดยพีเอชค่อยๆ เพิ่มขึ้น และมักมีค่าไม่เกิน 6 (ทัศนีย์, 2550) ปัญหา
ความเป็นกรดของดินเปรี้ยวจัดเมื่อนำมาใช้ทำนาจึงลดลง

ภาพที่ 4.2 การเปลี่ยนแปลงพีเอชของดินกับความเป็นประโยชน์ของธาตุอาหารพืช

ที่มา: Roques et al. (2013)

2) ความเป็นพิษของอะลูมินัม (aluminum toxicity) อะลูมินัมเป็นธาตุที่เป็นองค์ประกอบของ

เปลือกโลกประมาณร้อยละ 8.2 โดยมากเป็นอันดับ 3 รองจาก ออกซิเจน (47.4%) และซิลิคอน (27.7%) (Sparks,
2003) อะลูมินัมส่วนใหญ่จะเกิดพันธะกับออกซิเจนเช่นเดียวกับซิลิคอน และได้เป็นแร่อะลูมิโนซิลิเกตชนิดต่างๆ
อะลูมินัมเป็นองค์ประกอบของแร่เฟลด์สปาร์ (feldspar) ไมกา (mica) และแร่ดินเหนียว (aluminosilicate clay)
รวมทั้งอะลูมินัมที่อยู่ในรูปออกไซด์และไฮดรอกไซด์ อะลูมินัมที่เป็นองค์ประกอบของแร่เหล่านี้ไม่ได้เป็นพิษต่อพืช

แต่ในสภาพที่ดินเป็นกรด ทำให้อะลูมินัมละลายได้ดีและอยู่ในรูปไอออนซึ่งเป็นพิษกับพืช คือ ไทรวาเลนต์อะลูมินัม
3+
+
ไอออน (Al ) และโมโนไฮดรอกซิลอะลูมินัมไอออน (Al(OH)2 )
รูปของอะลูมินัมจะเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพความเป็นกรดด่างของดิน กล่าวคือดินที่มีสภาพเป็น
กรดหรือพีเอชต่ำ อะลูมินัมส่วนใหญ่จะละลายอยู่ในรูปอะลูมินัมไอออน และเมื่อพีเอชสูงขึ้นหรือมีไฮดรอกไซด์

ไอออนเพิ่มขึ้น อะลูมินัมก็จะตกตะกอนกับไฮดรอกไซด์ไอออน โดยเมื่อพีเอชต่ำกว่า 4.7 อะลูมินัมส่วนใหญ่อยู่ในรูป
3+
+
อะลูมินัมไอออน (Al ) และโมโนไฮดรอกซิลอะลูมินัมไอออน (Al(OH)2 ) ซึ่งเป็นรูปที่เป็นพิษกับพืช เมื่อพีเอช 4.7-
+
6.5 พบในรูปไดไฮดรอกซิลอะลูมินัมไอออน (Al(OH)2 ) เมื่อพีเอช 6.5-8.0 พบในรูปอะลูมินัมออกไซด์ (Al(OH)3)
1-
และหากมีพีเอชสูงกว่า 8.0 จะพบอะลูมินัมในรูปอะลูมิเนตไอออน (Al(OH)4 ) (ภาพที่ 4.3)

46 สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน