Page 57 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย
P. 57
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
บทที่ 4 ปัญหาและผลกระทบของดินเปรี้ยวจัด
4.1 ปัญหาของดินเปรี้ยวจัด
จากการเกิดดินเปรี้ยวจัดที่มีการทับถมของตะกอนน้ำกร่อย ซึ่งตะกอนที่มาทับถมนั้นจะมีเกลือซัลเฟตของ
แมกนีเซียม โซเดียม โพแทสเซียม และเหล็กปะปนมากับตะกอนดิน แล้วเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีจนก่อให้เกิด
การสะสมสารไพไรต์ในดิน เมื่อดินอยู่ในสภาพแห้ง สารไพไรต์จะถูกออกซิเดชัน จนเกิดกรดกำมะถันในชั้นดิน จาก
สภาพความเป็นกรดของดินมีผลต่อการละลายของธาตุบางชนิดในดินออกมามากจนเป็นพิษต่อพืชที่ปลูก รวมทั้งมี
ผลต่อการตรึงธาตุอาหารหลักของพืชด้วย และมีผลกระทบและข้อจำกัดการใช้ประโยชน์ที่ดิน
4.1.1 ปัญหาทางด้านเคมี
1) ความเป็นกรดของดิน (soil acidity) โดย Brady and Weil (2008) รายงานว่าความเป็นกรด
หรือปริมาณไฮโดรเจนไอออน (H ) ที่มีความเข้มข้นสูงในสารละลายดินจะมีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช โดยดินมี
+
พีเอชต่ำกว่า 4.0-4.5 ไฮโดรเจนไอออน (H ) จะทำให้เนื้อเยื่อของรากพืชถูกทำลาย การแตกแขนงของรากพืชถูก
+
ยับยั้ง และกรณีที่ความเป็นกรดรุนแรงมากเนื้อเยี่อบริเวณปลายรากจะตายจนส่งผลให้พืชตายได้ (นงคราญ, 2557)
เมื่อระดับพีเอชต่ำกว่า 2.0 ต้นกล้าของพืชโดยเฉพาะข้าวจะไม่สามารถเจริญเติบโตได้ (ไพบูลย์ และลัดดาวรรณ,
2530) (ภาพที่ 4.1) ในพืชตระกูลถั่ว ไฮโดรเจนไอออน (H ) จะทำลายจุลินทรีย์กลุ่มไรโซเบียมซึ่งจะช่วยเพิ่มการ
+
ตรึงไนโตรเจนให้กับพืชตระกูลถั่ว (Brady and Weil, 2008)
ภาพที่ 4.1 ข้าวที่ปลูกในดินเปรี้ยวจัดได้รับผลกระทบจากความเป็นกรดในดิน
ในดินที่มีพีเอชต่ำซึ่งมีไฮโดรเจนไอออนในสารละลายดินมากจะยับยั้งการดูดธาตุประจุบวกอื่นๆ เช่น
โพแทสเซียม แคลเซียม และแมกนีเซียม เป็นต้น ส่งผลให้พืชดูดใช้ธาตุประจุบวกเหล่านี้ได้น้อยลง จนอาจแสดง
อาการขาดธาตุอาหารเกิดขึ้น นอกจากนี้ ความเป็นกรดของดินในดินกรดทั่วๆ ไปมีผลทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง
ของธาตุอาหารพืชในดิน ทำให้ธาตุบางชนิดละลายเพิ่มมากขึ้นโดยเฉพาะเหล็ก แมงกานีส และอะลูมินัม แต่ความ
เป็นประโยชน์ของไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม แมกนีเซียม และกำมะถันลดลง (ภาพที่ 4.2) แต่
ในดินเปรี้ยวจัดจะยังคงมีกำมะถันที่เป็นประโยชน์สูง รวมทั้งความเป็นพิษของคาร์บอนไดออกไซด์และ
ไฮโดรเจนซัลไฟด์จะรุนแรงที่ระดับพีเอชต่ำๆ อย่างไรก็ตาม เมื่อมีการขังน้ำพีเอชของดินจะสูงขึ้น เนื่องจากต้องใช้
สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย 45
กรมพัฒนาที่ดิน
