Page 40 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

บทที่ 3 การจำแนกดินเปรี้ยวจัด

3.1 การจำแนกดินเปรี้ยวจัดตามระบบ Soil Taxonomy ของ USDA
ดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย ได้จำแนกตามขั้นตอนของระบบการจำแนก Soil Taxonomy ของ USDA
(1975) เป็น 2 อันดับ คืออินเซปติซอลส์ (Inceptisols) และ เอนติซอลส์ (Entisols) พื้นที่ดินเปรี้ยวส่วนใหญ่อยู่ใน
อันดับอินเซปติซอลส์ ซึ่งดินในอันดับนี้พบในบริเวณที่ราบเรียบน้ำท่วมถึง ดินมีการระบายน้ำเลว วัตถุต้นกำเนิดเป็น

ตะกอนน้ำกร่อยและน้ำทะเล หรือเป็นตะกอนจากลำน้ำเป็นส่วนใหญ่ จากการศึกษาดินและกำหนดลักษณะดินของ
ประเทศไทย พบว่าดินเปรี้ยวจัดที่อยู่ในอันดับนี้ จำแนกอยู่ในกลุ่มดิน 2 กลุ่ม (เอิบ, 2533) ซึ่งมีลักษณะดังนี้
1) Sulfaquepts เป็นดินที่เกิดจากการทับถมของตะกอนน้ำกร่อย มีการระบายน้ำเลว และระดับน้ำใต้ดิน
อยู่ตื้น เมื่อมีการระบายน้ำออก ดินกลุ่มนี้จะมีสภาพเป็นกรดจัดและเป็นพิษต่อพืช พบในบริเวณที่ลุ่มต่ำชายฝั่ง

ทะเล หรือปากแม่น้ำที่ตะกอนคาร์บอเนตต่ำ ส่วนใหญ่ดินมีสีเทาเข้มและมีจุดประสีเหลืองฟางของจาโรไซต์ ซึ่งเป็น
ชั้นซัลฟิวริกภายในระดับความลึก 50 เซนติเมตรจากผิวหน้าดิน ดินกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ใช้ในการทำนาและให้ผลผลิตต่ำ
2) Tropaquepts เป็นดินที่พบในที่ราบลุ่ม ส่วนใหญ่เกิดในบริเวณที่น้ำทะเลเคยท่วมถึงและที่ราบน้ำท่วม

ในปัจจุบัน ลักษณะเนื้อดินเป็นดินละเอียด คือเป็นดินเหนียว หรือดินร่วนเหนียว ดินมีการระบายน้ำเลว หรือ
ค่อนข้างเลว ซึ่งดินเปรี้ยวในกลุ่มดินนี้ได้จำแนกอยู่ในกลุ่มดินย่อย Sulfic Tropaquepts ซึ่งมีลักษณะเด่นคือ ดิน
เป็นกรดจัด พีเอชอยู่ระหว่าง 3.5-5.5 จะพบสารสีเหลืองฟางของจาโรไซต์ ซึ่งเป็นชั้นซัลฟิวริกในระดับความลึก 50-
150 เซนติเมตรจากผิวดิน พื้นที่ส่วนใหญ่ใช้ในการทำนา และให้ผลผลิตต่ำ ชุดดินในกลุ่มดินย่อยนี้ ได้แก่ ชุดดิน
ชะอำ ชุดดินรังสิต ชุดดินองครักษ์ ชุดดินเสนา และชุดดินธัญบุรี

สำหรับดินอันดับเอนติโซลส์ เป็นดินในที่ราบน้ำทะเลท่วมถึงปัจจุบันเกิดจากตะกอนของน้ำทะเล (Marine
sediments) มีสภาพการระบายน้ำเลวมาก มีสารประกอบพวกกำมะถันสูง (sulfidic materials) และพบในความ
ลึก 50 เซนติเมตรจากผิวดินบน สีของดินมีสีเทาหรือเทาอมน้ำเงิน เกิดขึ้นในความลึก 50 เซนติเมตร เช่นเดียวกัน

พบบริเวณที่ราบชายฝั่งทะเลของภาคตะวันออกและภาคใต้ ส่วนใหญ่เป็นป่าชายเลน และพบว่าส่วนใหญ่ใช้
ประโยชน์ในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ทำนาเกลือ และยกร่องปลูกพืชทนเค็ม ดินเปรี้ยวจัดที่อยู่ในอันดับเอนติซอลส์
จะอยู่ในกลุ่มดิน Sulfaquents คือเป็นดินที่มีสารประกอบกำมะถันอยู่สูงภายในความลึก 50 เซนติเมตรจากผิวดิน
เมื่อดินอยู่ในสภาพน้ำขัง ปฏิกิริยาของดินจะเป็นกลางหรือด่าง พอระบายน้ำออกให้ดินแห้งจะเกิดออกซิเดชันของ
ซัลไฟด์ดิน จะมีปฏิกิริยาเป็นกรดจัด พีเอชต่ำกว่า 4.0 และมีสารสีเหลืองฟางข้าวของจาโรไซต์เกิดขึ้น จึงเรียกดิน

กลุ่มนี้ว่าดินที่มีศักยภาพเป็นดินเปรี้ยวจัดแฝง (potential acid sulfate soil) ในปัจจุบัน ดินพวกนี้ปกคลุมด้วยป่า
ชายเลน การใช้ประโยชน์ควรเน้นหนักทางด้านการเพาะเลี้ยงสัตวน้ำ หรือปลูกพืชที่ต้องการน้ำมาก สามารถทนเค็ม
และเปรี้ยวได้ดี (Breemen and Pons, 1978) ได้แก่ชุดดินบางปะกง ตะกั่วทุ่ง เป็นต้น จากการจำแนกและกำหนด

ลักษณะดินตามขั้นตอนของการจำแนกระบบ Soil Taxonomy สามารถสรุปดินเปรี้ยวชุดดินต่างๆ ที่จำแนกใน
ระดับ Soil family (ตารางที่ 3.1)

28 สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน