Page 42 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

2) P-IIIa เป็นดินที่เหมาะสมกับการทำนาปานกลาง โดยมีความเป็นกรดเป็นอุปสรรคในการปลูกข้าว
จะต้องมีการจัดการดินเป็นพิเศษเพื่อปลูกข้าว หน้าดินลึก การระบายน้ำเลว มีความเป็นกรดสูง ค่าความเป็นกรด

เป็นด่างของดินแห้งมีค่าต่ำกว่า 4.5 ข้าวตอบสนองต่อการใส่ปุ๋ยต่ำ นอกจากจะมีการใส่ปูน ผลผลิตข้าวได้ประมาณ
144-240 กิโลกรัมต่อไร่
3) P-IVa เป็นดินที่ไม่เหมาะสมสำหรับทำนา เพราะดินมีความเป็นกรดรุนแรงมากจนเป็นเหตุให้เกิดปัญหา
ทำให้ผลผลิตต่ำมาก บางพื้นที่ถูกทิ้งให้ว่างเปล่าโดยปราศจากการปลูกข้าว โดยส่วนใหญ่จะให้ผลผลิตข้าวเพียง 48-
96 กิโลกรัมต่อไร่เท่านั้น ค่าความเป็นกรดเป็นด่างของดินแห้งต่ำกว่า 4 ซึ่งยากต่อการปรับปรุงแก้ไข จะต้องมีการ

จัดการดินอย่างระมัดระวังเป็นพิเศษ

3.3 หลักเกณฑ์การจำแนกความเหมาะสมของพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด

1) ความลึกของจาโรไซต์ (depth of jarosite) เป็นเกณฑ์หลักที่ใช้เป็นตัวจำกัดที่เกี่ยวข้องกับความเป็น
กรดของดินที่มีต่อการปลูกข้าวคือ ระดับความลึกของสารประกอบจาโรไซต์หรือ basic ferric sulfate โดยเกิดจาก
ปฏิกิริยาของซัลฟูริกแอซิดในแร่อะลูมินัมซัลเฟต ซึ่งจะพบในชั้นที่มีความเป็นกรดที่มีพีเอช 5.0-3.5 หรือน้อยกว่า
ในระยะเริ่มต้นฤดูฝนถ้าพบจาโรไซต์อยู่ใกล้ดินชั้นบนมากเท่าไร จะมีผลต่อความเป็นกรดของดินชั้นบนมากเท่านั้น

ทั้งนี้ เพราะว่าระดับน้ำใต้ดินจะสูงขึ้น และจะนำเอากรดจากชั้นล่างขึ้นสู่ชั้นหน้าดิน เฉลียว และคณะ (2525) ได้
ศึกษาและรายงานถึงความสัมพันธ์ระหว่างความลึกของชั้นจาโรไซต์กับชั้นความเหมาะสมของดินเปรี้ยวจัดของ
ประเทศไทย และได้ปรับปรุงข้อมูลใหม่ตาม Soil Taxonomy ของ USDA ดังนี้คือ
- ชั้นจาโรไซต์ ที่ระดับความลึกน้อยกว่า 50 เซนติเมตรจากหน้าดิน ชั้นความเหมาะสมของดิน จัด

อยู่ชั้น P-IVa
- ชั้นจาโรไซต์ ที่ระดับความลึกระหว่าง 50-100 เซนติเมตรจากหน้าดิน ชั้นความเหมาะสมของ
ดิน จัดอยู่ในชั้น P-IIIa
- ชั้นจาโรไซต์ ที่ระดับความลึกมากกว่า 100 เซนติเมตรจากหน้าดิน ชั้นความเหมาะสมของดินจัด

อยู่ในชั้น P-IIa
2) ชั้นความเป็นกรดของดิน (acidity classes) Osborne (1984) ได้ใช้สมบัติทางเคมีของดินในความ
ลึกจากหน้าดินระยะ 1 เมตร มาวินิจฉัยการแบ่งชั้นสมรรถนะของดินเปรี้ยวจัด โดยใช้ค่า base saturation, AI
-
saturation, extr. Ca, total S และ extr. SO 4 จากการใช้ค่าวิเคราะห์ทางเคมีต่างๆ เหล่านี้ สามารถแบ่งดินกรด
จัดออกเป็น 5 ชั้นด้วยกัน คือ
Class I: พีเอชเป็นกลางถึงกรดอ่อน การจัดการโดยไม่ต้องใส่ปูน เป็นดินที่เกิดจากตะกอนใหม่
พบบริเวณพื้นที่ที่มีความลาดชันต่ำ เป็นดินที่เกิดจากตะกอนของน้ำทะเลหรือตะกอนน้ำจืด ไม่มีฤทธิ์เป็นกรด การ
จำแนกคล้ายกับลักษณะที่ได้จำแนกตามความเหมาะสมของดินแบบเก่า ดินชุดนี้ ได้แก่ ชุดดินบางกอกและชุดดิน

ราชบุรี เป็นต้น
Class II: พีเอชเป็นกรดอ่อน (slightly) การจัดการบางครั้งไม่ตอบสนองต่อปูน ที่พบบริเวณที่มี
ความลาดชันต่ำ หรือบริเวณที่น้ำทะเลเคยท่วมถึงมาก่อน เป็นดินที่เกิดจากการสะสมของตะกอนน้ำกร่อยและที่ราบ

ลุ่มน้ำขึ้นถึง ซึ่งสารไพไรต์ถูกออกซิไดซ์ในชั้นดินที่ลึก และสารต่างๆ ที่เกิดจากผลของการออกซิเดชั่นจะถูกชะล้าง
ลงไปในดินชั้นล่างต่ำกว่า 1 เมตร หรือถูกทำให้เป็นกลางโดย CaSO4 ดินในชั้นนี้จะครอบคลุมพื้นที่เป็นบริเวณกว้าง

30 สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน