Page 15 - ผลกระทบระยะยาวของการปลูกยางพาราต่อสมบัติดินและความหลากหลายทางชีวภาพในดิน Long Term Impact of Rubber Plantation on Soil Properties and Biodiversity

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

1

บทที่ 1

บทนำ

บทนำต้นเรื่อง

ประเทศไทยเริ่มมีการปลูกยางพาราเป็นครั้งแรก ตั้งแต่ปี พ.ศ.2444 และมีการขยาย

พื้นที่ปลูกอย่างต่อเนื่องจนเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ.2534 จนถึงปัจจุบัน

ประเทศไทยมีอัตราการผลิตและการส่งออกยางธรรมชาติมากที่สุดในโลก (กรมวิชาการเกษตร, 2553)
จากข้อมูลพื้นที่ปลูกยางพาราในประเทศไทย โดยสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (2562) พบว่า ในปี

พ.ศ. 2561 ประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกยางพาราเฉพาะพื้นที่ที่สามารถกรีดยางได้รวมทั้งสิ้น 19,973,345

ไร่ อยู่ในภาคใต้ จำนวน 12,028,858 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 60.22 ของพื้นที่ปลูกยางพาราที่สามารถกรีด
ได้ทั้งประเทศ และจากการเปรียบเทียบข้อมูลพื้นที่ปลูกยางพาราทั้งประเทศ พบว่า ในช่วง 10 ปี

ย้อนหลัง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2552-2561 ประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกยางพาราที่สามารถกรีดได้เพิ่มขึ้น
จาก 13.74 ล้านไร่ ในปี พ.ศ. 2552 เป็น 19.97 ล้านไร่ในปี พ.ศ. 2561 โดยมีพื้นที่ปลูกยางพาราที่

สามารถกรีดได้เพิ่มขึ้นคิดเป็น 45.34 เปอร์เซ็นต์ ในขณะที่ราคายางพาราที่เกษตรกรขายได้ลดลงจาก

58.47 บาทต่อกิโลกรัม อยู่ที่ 40.96 บาทต่อกิโลกรัม อย่างไรก็ตาม พบว่า ราคายางพาราที่เกษตรกร
ขายได้มีความผันผวนในแต่ละปี โดยมีราคาเพิ่มขึ้นสูงสุดในปี พ.ศ. 2554 อยู่ที่ 124.16 บาทต่อ

กิโลกรัม ซึ่งการเพิ่มขึ้นของราคายางพารานี้จึงเป็นแรงจูงใจให้แก่เกษตรกรในการขยายพื้นที่ปลูก
ยางพารา และเป็นสาเหตุให้เกิดปัญหาการบุกรุกพื้นที่ป่าเพื่อปลูกยางพาราเพิ่มขึ้น ซึ่งนอกจากจะ

ส่งผลกระทบโดยตรงต่อสิ่งแวดล้อม โดยก่อให้เกิดการลดลงของความหลากหลายทางชีวภาพในระบบ

นิเวศธรรมชาติแล้ว (ชนวน, 2535) ยังส่งผลกระทบต่อความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินอีกด้วย
เนื่องจากเป็นสาเหตุให้เกิดการสูญเสียธาตุอาหารในดินจากการเกิดการชะล้างดิน (Lawrence et al.,

2007) โดยเฉพาะ การปลูกพืชในระบบพืชเชิงเดี่ยว แม้ว่าในปัจจุบันจะมีการส่งเสริมให้มีการปลูก

ยางพาราในระบบวนเกษตรภายใต้แนวคิดเกษตรกรรมยั่งยืน ซึ่งเป็นระบบการเกษตรที่สัมพันธ์กับ
สิ่งแวดล้อม (อาทิตยา, 2561) เพื่อให้เกิดสมดุลในระบบนิเวศเกษตร

ความหลากหลายทางชีวภาพในดินจึงเป็นปัจจัยหนึ่งที่เป็นตัวขับเคลื่อนที่สำคัญของ
ระบบนิเวศเกษตร และเป็นตัวชี้วัดสำคัญของผลกระทบของระบบนิเวศเกษตรจากการเปลี่ยนแปลง

การใช้ประโยชน์ที่ดิน (Yin et al., 2019) เนื่องจากสิ่งมีชีวิตในดินมีบทบาทต่อกระบวนการต่างๆ ที่

เกิดขึ้นในระบบนิเวศดิน ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้ล้วนส่งผลต่อความอุดมสมบูรณ์ของดิน (Villenave et al,
2004)