Page 54 - การประเมินคุณภาพที่ดินด้านกายภาพสำหรับการวางแผนการใช้ที่ดินลุ่มน้ำสาขาคลองพระสทึง

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
44

ปริมาณน้ าฝนที่ตกลงมาในแต่ละพื้นที่ จะมีส่วนหนึ่งซึมซาบลงไปในดินสู่เบื้องล่าง

เมื่อดินอิ่มตัวด้วยน้ าแล้วส่วนที่เหลือจะไหล่บ่าออกไปจากพื้นที่ ปริมาณน้ าฝนที่เหลืออยู่ในดินซึ่งพืช

สามารถน าไปใช้เป็นประโยชน์ได้ เรียกว่าฝนใช้การ( effective rainfall) จากรายงานของ
KudReservior Project ได้แสดงวิธีประเมินค่า Effective Rainfall จากปริมาณน้ าฝนที่ตกลงมาในแต่ละ

เดือนดังนี้

จ านวนน้ าฝนรายเดือน (มม.) ฝนใช้การ (%)

<10 0
11-100 80

101-200 70

201-250 60

251-300 55
>300 50

ค่าของ Effective Rainfall ที่ค านวณหาได้ในช่วงฤดูปลูกพืช จะมีค่าใกล้เคียง

กับ water in growing period

4) ความเป็นประโยชน์ของออกซิเจนต่อรากพืช (Oxygen availability)

คุณลักษณะที่ดินที่เป็นตัวแทนได้แก่ สภาพการระบายน้ าของดิน ทั้งนี้เพราะพืชโดยทั่วๆ

ไป รากพืชต้องการออกชิเจนในขบวนการหายใจ ดังนั้นเมื่อพิจารณาถึงปัจจัยของดินที่มีสภาพการ

ระบายน้ าดี จะมีการถ่ายเทอากาศระหว่างเหนือผิวดินกับภายในดินได้ดี ส่วนในดินที่มีสภาพการ
ระบายน้ าเลว การถ่ายเทอากาศเป็นไปได้น้อย ท าให้ปริมาณก๊าชออกชิเจนในดินที่ถูกรากพืชดูดไปมี

ปริมาณลดลงในขณะที่ก๊าชคาร์บอนไดออกไซด์ในดินที่ได้จากขบวนการหายใจเพิ่มขึ้น ซึ่งจะมี

ผลกระทบกระเทือนต่อการเจริญเติบโตของรากพืชและอาจตายได้ในภาวะที่รากพืชขาดก๊าชออกชิเจน

อย่างรุนแรงและเป็นเวลานานพอ
ส าหรับพืชไร่และไม้ผลไม่สามารถเจริญเติบโตได้ในสภาพที่มีการแช่ขังของน้ าเป็น

เวลานานตั้งแต่ 5 – 14 วันขึ้นไป ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดพืช ในสภาพน้ าแช่ขังปริมาณออกชิเจนในดินมี

น้อยมากหรือไม่มี รากพืชจะขาดก๊าชออกชิเจนอย่างรุนแรงและถ้าเป็นเวลานานพอพืชจะตายได้
ส าหรับข้าวชอบสภาพที่มีการแช่ขังของน้ าเป็นระยะเวลานาน ต้องการดินที่มีการระบาย

น้ าเลว ทั้งนี้เพราะข้าวมีอวัยวะพิเศษที่สามารถดูดออกชิเจนจากน้ าที่แช่ขัง จึงท าให้สามารถ

เจริญเติบโตได้ดี