Page 253 - เขตการใช้ที่ดินพืชเศรษฐกิจมะขาม

ผ-7

ภาคผนวกที่ 2

มะขาม

ลักษณะทางพฤกษศาสตร

มะขามเปนพืชตระกูลถั่วชนิดหนึ่ง เปนไมยืนตนที่มีลักษณะตนเปนพุมรูปวงกลมขนาดใหญ

ทรงพุมอาจจะแผกวางถึง 20 เมตร ใหรมเงาหนาทึบ ลําตนสูงประมาณ 60 ฟุต เปลือกสีน้ําตาลออน
แตกสะเก็ดเปนรองเล็กๆ ใบจะเรียงตัวแบบสลับ ความยาวประมาณ 7 - 15 เซนติเมตร ใบยอยจะ

เรียงตัวเปนคู ประมาณ 10 - 20 คู เมื่อใบแกจะสลัดใบทิ้งแลวแตกใบออนขึ้นมาแทนในราวเดือน

มีนาคมถึงปลายเดือนเมษายน หลังจากนั้นตาดอกจะเจริญและพัฒนาเปนกิ่งและชอดอกที่สมบูรณ
ในเดือนพฤษภาคม ดอกจะบานในปลายเดือนพฤษภาคมถึงเดือนมิถุนายน ดอกมะขามเปนชอเล็กๆ

อยูปลายกิ่ง มีประมาณ 10 - 15 ดอก เปนดอกสมบูรณเพศ คือ มีเกสรตัวผูและตัวเมียอยูในดอกเดียวกัน

ชอดอกยาว 5 - 10 เซนติเมตร กลีบรองมีสีเหลืองออนคอนขางหนามีทั้งหมด 4 กลีบ กลีบดอก
สีชมพูปนขาวอยูภายในมี 3 กลีบ กลุมเกสรตัวผูรูปรางเปนหลอด สวนเกสรตัวเมียมี 3 กะเปาะ

แตละกะเปาะมีอับเรณูบรรจุอยู ฝกหรือผลมะขามมีความยาวตั้งแต 7.5 - 20 เซนติเมตร แตละขอ

จะคอดเล็กนอย มีเมล็ดสีดําหรือน้ําตาลเขมรูปคอนขางกลมหอหุมดวยเนื้อสีน้ําตาล คุณภาพของ
เนื้อที่ดีจะตองไมมีเปลือก ใบ และสิ่งเจือปน มีความชื้น 20 - 30 เปอรเซ็นต กรด 10 - 13 เปอรเซ็นต

น้ําตาล 10 - 30 เปอรเซ็นต และสารละลายอื่นๆ 3 - 4 เปอรเซ็นต สําหรับปริมาณกรดและน้ําตาล

ในฝกมะขามอาจเปลี่ยนแปลงได ขึ้นอยูกับพันธุ การดูแลรักษา และสิ่งแวดลอมอื่นๆ

ลักษณะของฝก พอแยกได 4 ชนิด คือ
1. ฝกดาบ มีลักษณะฝกคอนขางแบนและโคงเล็กนอยคลายดาบ

2. ฝกฆอง มีลักษณะฝกโคงวนมาเกือบจรดกัน มีลักษณะเหมือนฆองวง

3. ฝกดิ่ง มีลักษณะฝกเหยียดตรงคอนขางยาว

4. ฝกดูก มีลักษณะเปนปลองๆ ขอถี่ เปลือกนูนขึ้นมาเปนเหลี่ยมมองเห็นไดชัดเจน

ถิ่นกําเนิด
มะขามมีถิ่นกําเนิดในแถบรอนของทวีปแอฟริกาและแพรกระจายไปยังอินเดียและเอเชีย

สําหรับในประเทศไทยมีปรากฏอยูทั่วไปในแถบภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะ

ฝงแมน้ําโขง เชน จังหวัดแพร นาน เพชรบูรณ เลย หนองคาย และมุกดาหาร เปนตน

พันธุมะขาม
สามารถจําแนกมะขามออกเปนมะขามหวานและมะขามเปรี้ยว สําหรับมะขามหวานที่พบเห็น

และปรากฏอยูทุกวันนี้มีอยูมากกวา 20 พันธุ บางพันธุอาจจะมีลักษณะและรูปรางคลายคลึงกัน

เขตการใชที่ดินพืชเศรษฐกิจมะขาม สํานักสํารวจดินและวางแผนการใชที่ดิน