Page 98 - การประเมินคุณภาพดินและสมรรถนะความอุดมสมบูรณ์เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางของประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ความตองการของชุมชน เพื่อใหไดเขตอนุรักษดินและน้ำที่มีการบริหารจัดการเชิงระบบ เกษตรกรสามารถใช
ประโยชนพื้นที่การเกษตรไดอยางมีประสิทธิภาพและเหมาะสมตามศักยภาพของที่ดิน โดยสามารถสรุปผลการ
จัดทำแผนบริหารจัดการปองกันการชะลางพังทลายของดินและฟนฟูพื้นที่เกษตรกรรมมาตรการดานอนุรักษดิน

และน้ำ ดังนี้ 1) การวิเคราะหสภาพแวดลอมและศักยภาพ (SWOT) 2) การประเมินสถานภาพทรัพยากรดิน
และน้ำเชิงระบบ สำหรับปองกันการชะลางพังทลายของดินในพื้นที่ลาดชัน ประกอบดวย ดานทรัพยากรดิน
ดานทรัพยากรน้ำ ดานการใชที่ดิน ดานการชะลางพังทลายของดิน รวมถึงดานเศรษฐกิจเละสังคม และ
3) จัดทำแผนปฏิบัติการของพื้นที่ลุมน้ำในพื้นที่ลาดชัน โดยใชมาตรการอนุรักษดินและน้ำเพื่อปองกันกา

รชะลางพังทลายของดิน

การปองกัน แกไข และลดสภาพปญหาดังกลาว พื้นที่ลาดชันสูงควรเรงฟนฟูปรับปรุงสภาพดินที่
เสื่อมโทรม เลือกมาตรการอนุรักษดินและน้ำอยางเหมาะสมตามสภาพพื้นที่ เพื่อชวยลดปญหาการชะลาง
ของดินในพื้นที่ลาดชันได เชน การทำคูรับน้ำรอบขอบเขา ขั้นบันไดดิน และปลูกพืชตามแนวระดับและมีทาง
เบนน้ำออกจากแปลงสูสระเก็บกักน้ำที่ถูกตอง การปลูกหญาแฝกเปนวิธีการหนึ่งเพื่อรักษาหนาดินชะลอการ

ไหลของน้ำในพื้นที่เกษตรกรรมไมใหเกิดการกัดเซาะและชวยเก็บรักษาน้ำไวในดิน บริเวณที่ลาดชันนอยควร
ฟนฟูปรับปรุงบำรุงดินที่เสื่อมโทรมโดยการปลูกพืชคลุมดิน ปลูกพืชตางชนิดบนพื้นที่เดียวกัน ขวางความชัน
ของพื้นที่ หรือตามแนวระดับเปนแถบโดยสลับหมุนเวียนกันไป สิ่งสำคัญอีกประการ คือ การสรางการรับรูให

ประชาชนในพื้นที่ไดตระหนักถึงผลกระทบที่เกิดขึ้น และผลักดันการมีสวนรวมของคนในชุมชนและเครือขายให
เกิดความหวงแหนผืนปาทำการเกษตรควบคูไปกับการดูแลรักษาปา เพื่อใหเกิดความยั่งยืนในการอยูรวมกัน
ของคนกับธรรมชาติในพื้นที่ลุมน้ำตอไป

5.5.3 จัดทำแผนบริหารจัดการปองกันการชะลางพังทลายของดินและฟนฟูพื้นที่เกษตรกรรม
เพื่อลดผลกระทบตอการสูญเสียดินและการสะสมตะกอนในแหลงน้ำในพื้นที่ลุมน้ำ

จัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อปองกันการชะลางพังทลายของดินและฟนฟูพื้นที่เกษตรกรรม

แบงออกเปน 2 ระยะ คือ ระยะ 4 ป และระยะ 1 ป เพื่อเปนเครื่องมือในการขับเคลื่อนโครงการปองกันการ
ชะลางพังทลายของดินและฟนฟูพื้นที่เกษตรกรรมดวยระบบอนุรักษดินและน้ำ ใหสามารถนำไปสูการวางแผน
การกำหนดมาตรการและบริหารจัดการพื้นที่เกษตรกรรรมที่มีความเสี่ยงตอการชะลางพังทลายของดินและ
พื้นที่ดินเสื่อมโทรม นำไปสูการใชประโยชนอยางสูงสุดและยั่งยืน รวมทั้งสามารถแปลงไปสูการปฏิบัติไดอยาง

เปนรูปธรรม ตามระบบการบริหารเชิงยุทธศาสตรที่สอดคลองกับประเด็นปญหาและบูรณาการการดำเนินงาน
ของหนวยงาน โดยผานกระบวนการมีสวนรวมจากภาคีผูมีสวนไดสวนเสียที่เกี่ยวของ โดยการนำขอมูลผลการ
ประเมินการสูญเสียดิน 3 ระดับ (ระดับรุนแรง ปานกลาง และนอย) ขอมูลสภาพดินปญหาของพื้นที่ และการ

ขาดแคลนน้ำ มาใชในการบริหารจัดการสูการกำหนดมาตรการและกิจกรรมในระดับพื้นที่ เพื่อเปนตนแบบการ
บริหารจัดการทรัพยากรดินระดับลุมน้ำและครอบคลุมการแกไขและปองกันการชะลางพังทลายของดินและ
ฟนฟูพื้นเกษตรกรรมครอบคลุมทั้งลุมน้ำ