Page 97 - การประเมินคุณภาพดินและสมรรถนะความอุดมสมบูรณ์เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางของประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

5.5 แนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรดินและน้ำพื้นที่ลุมน้ำภาคกลาง

5.5.1 แนวทางการจัดการทรัพยากรดินและที่ดินในพื้นที่เกษตรที่มีขอจำกัดทางการเกษตร

การจัดการดินและที่ดินที่มีขอจำกัดทางเกษตรและมีคุณภาพของดินต่ำ โดยมีแนวทางจัดการ
แกไขขอจำกัดของดินตามชั้นสมรรถนะความอุดมสมบูรณของดิน และกำหนดพื้นที่เปาหมายและจัดทำ
แผนการบริหารจัดการทรัพยากรดินที่มีคุณภาพของดินต่ำ เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดความเสื่อมโทรมของ

ทรัพยากรดินทั้งความเสื่อมโทรมทางดานกายภาพและทางเคมีของดิน ซึ่งจะสงผลกระทบตอการเพิ่มขึ้นระดับ
คุณภาพและความอุดมสมบูรณของดิน นอกจากนั้นแลว ยังตองมีการบริหารจัดการพื้นที่และวางแผนการทำ
การเกษตรอยางชาญฉลาดบนขอจำกัดของทรัพยากรดิน โดยการบริหารจัดการพื้นที่แปลงเกษตรแบบ

ผสมผสานจากเดิมที่มีการปลูกพืชเชิงเดี่ยวและประสบปญหาภัยแลง วางแผนการใชที่ดินโดยมาตรการอนุรักษ
ดินและน้ำรวมกับการพัฒนาที่ดิน ปรับปุงบำรุงดินดวยพืชปุยสด (ปอเทือง) และเพิ่มมูลคาสินคาดวยเครือขาย
การตลาดและสรางแบรนดที่ยึดหลัก ปลูกได ขายเปน เนนแปรรูป และจัดทำเขตการจัดการดินและอนุรักษ
ฟนฟูทรัพยากรดินพื้นที่ลุมน้ำตามศักยภาพของดินในการผลิตพืชอยางยั่งยืน รวมถึงการเพิ่มผลผลิตพืช
เศรษฐกิจที่สำคัญในพื้นที่ลุมน้ำปาสักใหสูงขึ้น นำไปสูการคาดการณและลดความเสี่ยงในการผลิตพืชทางการ

เกษตรจากสภาวะการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทที่รุนแรงเพิ่มมากขึ้นในปจจุบัน
การจัดทำแผนบริหารจัดการทรัพยากรดินและน้ำในพื้นที่ลุมน้ำภาคกลาง และกำหนดดัชนีชี้วัด
คุณภาพดินสำหรับดินที่มีขอจำกัดทางการเกษตร และกำหนดมาตราการในการติดตามตรวจสอบสถานการณ

คุณภาพดิน (soil quality monitoring and assessment) ตามรูปแบบการจัดการดินและการเปลี่ยนแปลง
การใชประโยชนที่ดิน ทั้งในระยะสั้น1-3 ป และระยะยาว 5-10 ป รวมถึงมาตรการในการการจัดการดิน
และการปรับปรุงบำรุงดินใหเหมาะสมกับแตละสภาพพื้นที่และการใชที่ดิน รวมกับการใชเทคโนโลยีพัฒนาที่ดิน
ของกรมฯ ใหเกิดประสิทธิภาพสูงสุด เพื่อเพิ่มและรักษาระดับคุณภาพของดินใหสามารถใชทรัพยากรดินและที่ดิน

ไดอยางยั่งยืน รวมทั้งออกมาตรการในการควบคุม ปองกัน และลดความเสื่อมโทรมของดินและที่ดินในระดับ
พื้นที่ลุมน้ำได

5.5.2 แนวทางการปองกันการชะลางพังทลายและฟนฟูพื้นเกษตรกรรมดวยระบบอนุรักษดินและน้ำ

การชะลางพังทลายของดินในแตละพื้นที่จะมีระดับความรุนแรงแตกตางกันไป ขึ้นอยูกับ
ลักษณะของดินเองและปจจัยจากภายนอก โดยปกติแลวการชะลางพังทลายของดินจะเกิดขึ้นโดยมีฝนเปน
ปจจัยหลัก แตโดยธรรมชาติแลวจะเกิดไมรุนแรงบนพื้นที่ที่มีความลาดชันนอยและมีสิ่งปกคลุมผิวดิน หรือพื้นที่

ที่มีความลาดชันสูงแตมีสิ่งปกคลุมผิวดินหนาแนน จนเม็ดฝนไมสามารถกระทบสูพื้นดินได แตจะเกิดรุนแรงมาก
ขึ้นถาพื้นที่มีความลาดชันมากขึ้นและไมมีสิ่งปกคลุมผิวดิน โดยมีกิจกรรมการใชที่ดินของมนุษยเปนตัวเรงให
เกิดความรุนแรงมากขึ้น การชะลางพังทลายของดินนอกจากมีผลกระทบตอสิ่งแวดลอมแลวยังสงผลเสีย

ทางดานเศรษฐกิจอีกดวย
การกำหนดพื้นที่เปาหมายและจัดทำแผนการบริหารจัดการปองกันการชะลางพังทลายของดิน

และฟนฟูพื้นที่เกษตรกรรมดวยระบบอนุรักษดินและน้ำ โดยการนำฐานขอมูลดานทรัพยากรดิน ประกอบดวย
ดินปญหาและการชะลางพังทลายของดิน เปนตัวกำหนดพื้นที่เปาหมายจากสภาพปญหาสำหรับนำไปใชในการ
บริหารจัดการ โดยเนนกระบวนการมีสวนรวมของชุมชน บูรณาการขอมูลเชิงสหวิชาการเพื่อใชในการพัฒนา

และวางแผนการใชที่ดิน กำหนดมาตรการดานการอนุรักษดินและน้ำใหสอดคลองกับสภาพปญหาของพื้นที่และ