Page 54 - การประเมินคุณภาพดินและสมรรถนะความอุดมสมบูรณ์เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางของประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

5.2 สภาพปญหา ขอจำกัด และศักยภาพของดินในพื้นที่ลุมน้ำภาคกลาง

1) ปญหาความอุดมสมบูรณของดินคอนขางต่ำ

ดินที่มีความอุดมสมบูรณต่ำ เมื่อพิจารณาจากหลักเกณฑการประเมินความอุดมสมบูรณของดินนั้น

กรมพัฒนาที่ดินใชเกณฑการประเมินจากคาวิเคราะหดิน 5 รายการ คือ รอยละปริมาณอินทรียวัตถุ
ปริมาณฟอสฟอรัสที่เปนประโยชน ปริมาณโพแทสเซียมที่เปนประโยชน ความจุแลกเปลี่ยนแคตไอออน
และอัตรารอยละความอิ่มตัวเบส ซึ่งแตละรายการจะมีเกณฑประเมินเปนคาสูง ปานกลาง ต่ำ เนื่องจาก

สภาพทางธรรมชาติ โดยดินมีวัตถุตนกำเนิดดินที่มีแรธาตุอาหารตามธรรมชาติต่ำ ประกอบกับมีการใช
ประโยชนที่ดินอยางตอเนื่องติดตอกันเปนเวลานาน โดยไมไดมีการปรับปรุงบำรุงดินเทาที่ควรทำให
ดินเสื่อมโทรมความอุดมสมบูรณลดลงอยางตอเนื่องสงผลใหพืชเจริญเติบโตชา ผลผลิตตกต่ำคุณภาพไมดี
สภาพปญหานี้พบกระจายครอบคลุมพื้นที่ลุมน้ำปาสัก โดยเฉพาะเนื้อดินที่เปนดินรวนหยาบและมีการใชที่ดิน
อยางเขมขนและการจัดการดินไมเหมาะสม

2) ปญหาขอจำกัดของดินทางดานการเกษตร
ปญหาดินตื้นถึงชั้นหินพื้น ดินลึกลึกไมเกิน 50 ซม. จากผิวดิน สวนใหญมีเนื้อดินเปนดินรวนหรือ

ดินรวนปนทรายแปง บางบริเวณอาจพบเศษหินลอยอยูบนหนาดิน ถือเปนอุปสรรคตอการเจริญเติบโตของพืช
ดานการชอนไชของรากพืช ทำใหการเกาะยึดตัวของดินไมดียากแกการไถพรวน เกิดการชะลางพังทลายไดงาย
พบกระจายตัวอยูในพื้นที่ที่มีความลาดชันสูง เนินเขา หรือภูเขา ปญหาดินเปรี้ยวจัด ซึ่งสวนใหญพบบริเวณที่

ราบลุมของภาคกลางเกิดจากอิทธิพลของตะกอนน้ำผสมกับตะกอนทะเลในสภาพน้ำกรอย ปญหาดินเค็มและ
การรุกของล้ำของน้ำทะเล โดยสงผลกระทบตอการใชที่ดินทางการเกษตร โดยเฉพาะไมผล นาขาว หรือพืชผัก

3) ปญหาการชะลางพังทลายของดิน

ปญหาการชะลางพังทลายของดินเปนปญหาที่สำคัญที่สงผลใหทรัพยากรที่ดินเสื่อมโทรม เนื่องจาก
ทำใหเกิดการสูญเสียหนาดิน การสูญเสียธาตุอาหารและอินทรียวัตถุในดิน สงผลใหความอุดมสมบูรณของดิน
ลดลง โดยเฉพาะอยางยิ่งในพื้นที่ที่มีการใชที่ดินในการปลูกพืชอยางเขมขนในรอบป รวมทั้งในพื้นที่ที่มีการใช

เครื่องจักรกลในการไถพรวนดิน สงเสริมใหเกิดการพังทลายของดินในพื้นที่ ผลจากการชะลางพังทลายของดิน
จะสงผลกระทบตอสิ่งแวดลอมทั้งในพื้นที่ที่เกิดการชะลางพังทลายของดินและพื้นที่โดยรอบ ทำใหผลผลิตตอ
หนวยพื้นที่ลดลง เนื่องจากความอุดมสมบูรณลดลง และเกิดการตื้นเขินของแมน้ำลำคลองจากมีการสะสมของ
ตะกอนดิน ทำใหศักยภาพในการเก็บกักน้ำของแหลงน้ำต่ำลง ปญหาเหลานี้จะสงผลกระทบตอการเพาะปลูก

ในฤดูกาลถัดไป การเกิดการชะลางพังทลายของดินในพื้นที่นี้ สวนใหญเกิดจากรูปแบบของการปลูกพืช ที่เปน
การปลูกพืชเชิงเดี่ยวอยางตอเนื่องติดตอกันเปนเวลานาน ตองใชเครื่องมือในการเตรียมดิน การไถพรวนดิน
ทำใหโครงสรางดินถูกทำลาย ดินแตกกระจายซึ่งงายตอการถูกพัดพาไปกับน้ำ ประกอบกับไมมีการปองกันที่ดี
ไมมีการอนุรักษดินและน้ำที่เหมาะสม พื้นดินขาดสิ่งปกคลุม ผิวหนาดินไดรับการปะทะกับฝนและลมโดยตรง

ทำใหเกิดการพัดพาไปไดงายและมากขึ้น

4) ปญหาภัยแลง

ปญหาการขาดแคลนน้ำในพื้นที่ลุมน้ำภาคกลาง เปนปญหาที่มีสาเหตุมาจากธรรมชาติ ไดแก สภาพ
ลมฟาอากาศที่จะทำใหเกิดฝนตกนอย ขาดพื้นที่เหมาะสมสำหรับทำเปนแหลงเก็บกักน้ำตนทุน นอกจากนั้นยัง
เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดลอม ทำใหเกิดความเสียสมดุลดานระบบนิเวศวิทยา เชน การบุกรุกพื้นที่

ปาไม ซึ่งเปนแหลงเก็บกักน้ำตามธรรมชาติ เปลี่ยนเปนพื้นที่เกษตรกรรมทำใหในชวงหนาฝนน้ำไหลหลาก