Page 138 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

บทที่ 7

หญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ

7.1 หญ้าแฝกในประเทศไทย

ในปี 2534 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้ทรง

มีพระราชดำริให้หน่วยงานต่าง ๆ ศึกษาวิจัยการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ ซึ่งกรมพัฒนาที่ดิน
ได้ดำเนินการศึกษาการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำในรูปแบบต่าง ๆ ตั้งแต่นั้นมา

หญ้าแฝก จำแนกได้ 2 ชนิด คือหญ้าแฝกลุ่ม และหญ้าแฝกดอน จากการคัดเลือกพบว่า พันธุ์หญ้าแฝก
ที่มีลักษณะเด่น และน่าสนใจในการนำมาใช้ประโยชน์ในการอนุรักษ์ดินและน้ำ มีทั้งหมด 28 พันธุ์ (รวมพันธุ์

ศรีลังกา) เป็นหญ้าแฝกดอน 17 พันธุ์ หญ้าแฝกลุ่ม 11 พันธุ์ จากการศึกษาเปรียบเทียบการเจริญเติบโต ได้แก่
การแตกกอ เส้นผ่าศูนย์กลางกอ และความสูง (เมื่ออายุ 90 วันหลังจากปลูกในช่วงฤดูฝน) สามารถคัดเลือก

พันธุ์ที่มีการเจริญเติบโตเหมาะสมกับสภาพท้องถิ่นที่เป็นดินทราย ดินร่วนเหนียว และดินลูกรัง ที่กรมพัฒนา
ที่ดินแนะนำและรณรงค์ส่งเสริม จำนวน 10 พันธุ์

ภาพแสดงหน่อและรากที่แตกจาก

ภาพแสดงหญ้าแฝกระยะที่ออกดอก ข้อก้านดอก

7.2 สมบัติที่ดีของหญ้าแฝก
7.2.1 หญ้าแฝกมีการแตกหน่อรวมเป็นกอ และเบียดกันแน่น

กอมีความแข็งแรง ตั้งตรง และไม่แผ่ขยายด้านข้าง

7.2.2 หญ้าแฝกเป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว แต่อายุยืนอยู่ได้หลาย
ปี เพราะมีการแตกหน่อใหม่ และไม่ต้องดูแลมาก

7.2.3 หญ้าแฝกมีข้อที่ลำต้นถี่ และเกิดจากการย่างปล้อง
สามารถขยายพันธุ์ โดยใช้หน่อได้ตลอดปี

7.2.4 หญ้าแฝกส่วนใหญ่ไม่ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด
ทำให้สามารถควบคุมการแพร่ขยายได้

ภาพแสดงลักษณะรากหญ้าแฝก

110 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน