Page 121 - สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

บทที่ 6

สรุป

สถานการณ์และการจัดการดินที่มีผลกระทบจากเกลือของโลก
การประเมินพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือโดยองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ พบว่า

ดินที่มีผลกระทบจากเกลือเมื่อประเมินที่ความลึกดิน 0-30 เซนติเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 2,648.1 ล้านไร่ และ
เมื่อประเมินที่ความลึกดิน 30-100 เซนติเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 5,202.5 ล้านไร่ นอกจากนั้นการประเมิน
ยังแสดงผลของข้อมูลของดินเค็ม ดินโซดิก และดินเค็มโซดิก ในภาพรวมว่า พื้นที่ประมาณ 360.1 ล้านไร่ หรือ
85 เปอร์เซ็นต์ในดินชั้นบนเป็นดินเค็ม พื้นที่ประมาณ 42.4 ล้านไร่หรือ 10 เปอร์เซ็นต์เป็นดินโซดิก และพื้นที่

ประมาณ 21.2 ล้านไร่ หรือ 5 เปอร์เซ็นต์เป็นดินเค็มโซดิก ทำให้เกิดความไม่สมดุลของธาตุอาหารในดิน และ
ดินปลดปล่อยธาตุบางชนิดที่เป็นพิษต่อพืช ดินสูญเสียโครงสร้างเกิดการอัดตัวแน่นของดิน ซึ่งการเสื่อมโทรม
ของดินนี้ทำให้คุณภาพและสมดุลของน้ำในธรรมชาติความสามารถในการผลิตมวลชีวภาพ การกักเก็บคาร์บอน
ความหลากหลายทางชีวภาพ และนิเวศบริการโดยรวมของดินถูกทำลาย และท้ายที่สุดส่งผลกระทบต่อการ

เจริญเติบโตของผลผลิตของพืช ความมั่นคงด้านอาหาร และการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดในระบบนิเวศ
การจัดการดินที่มีผลกระทบจากเกลือ โดยการสร้างความตระหนักถึงปัญหาและผลกระทบต่อ
การเกษตรและสิ่งแวดล้อม นับเป็นแนวทางที่เหมาะสมในการจัดการปัญหาความเสื่อมโทรมของดินที่มีสาเหตุ

มาจากเกลือในดิน โดยประเทศส่วนใหญ่มีการศึกษาการใช้วัสดุปรับปรุงบำรุงดินต่อการแก้ปัญหา ดินที่มี
ผลกระทบจากเกลือมากที่สุด เป็นการปรับปรุงสมบัติทางกายภาพ เคมี และชีวภาพ ได้แก่ การใช้อินทรียวัตถุ
ถ่านชีวภาพ ปุ๋ยหมัก ยิปซัม ถ่านหินฝุ่น และแร่ซีโอไลต์ ตามด้วยมาตรการระบบระบายเกลือทั้งบนดินและใต้
ดิน การจัดการระบบการให้น้ำ การใช้พืชทนเค็ม จุลินทรีย์ทนเค็ม การจัดระบบการใช้ที่ดิน มาตรการทาง
นโยบายภาครัฐและการมีส่วนร่วม ในการกำหนดการใช้ทรัพยากรดินและน้ำในพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือ

มีการกำหนดวิธีการจัดการดินที่มีผลกระทบจากเกลือทั้งวิธีกลและวิธีพืชในพื้นที่ เพื่อควบคุมเกลือขึ้นสู่ผิวดิน
อย่างรัดกุมรอบคอบ ตลอดจนเป็นกลไกกำหนดแผนการพัฒนาระบบชลประทานในพื้นที่การเกษตร

ดินที่มีผลกระทบจากเกลือของประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดินมีฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการสะสมเกลือในดิน จำนวน 2 ชุด ได้แก่

1) แผนที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือ โดยพิจารณาดินที่เกิดกระบวนการสะสมเกลือ (salinization)
ตามระบบอนุกรมวิธานดิน จากฐานข้อมูลทรัพยากรดินของกองสำรวจดินและวิจัยทรัพยากรดิน (2561) พบว่า
ดินที่จำแนกเป็นดินที่มีผลกระทบจากเกลือ จำนวน 12 ชุดดิน เนื้อที่ 5,039,545 ไร่ แจกกระจายอยู่ใน 33

จังหวัด ในภาคตะวันออก ภาคกลาง ภาคใต้ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยดินที่มีผลกระทบจากเกลือ
ชายทะเล แจกกระจายอยู่ในพื้นที่ชายทะเลทั้งอ่าวไทยและอันดามัน ในภาคตะวันออก ภาคกลาง และภาคใต้
รวม 24 จังหวัด เนื้อที่ 2,780,586 ไร่ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบแจกกระจายใน 9 จังหวัด มีเนื้อที่
2,258,959 ไร่ นอกจากนี้ยังพบดินที่เกี่ยวข้องกับการสะสมเกลือเนื่องจากพบคราบเกลือผิวดิน จำนวน 7

ชุดดิน แจกกระจายอยู่ใน 8 จังหวัด เนื้อที่ 210,392 ไร่ ดังนั้น จึงมีเนื้อที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือ
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และดินที่มีคราบเกลือบนผิวดินภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 2,469,891ไร่
สรุปข้อมูลพื้นที่ดินเค็มในประเทศไทย ซึ่งเป็นพื้นที่ดินเค็มที่ได้รับผลกระทบจากเกลือ พบในภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือ และพื้นที่ชายฝั่งทะเล มีเนื้อที่รวมทั้งสิ้น 5,250,447 ไร่

102 สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน