Page 64 - โครงการอนุรักษ์ดินและน้ำ : บริบทแห่งการพัฒนาพื้นที่สูงที่ยั่งยืน

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
9-2

9. ปัจจัยหลักที่ส าคัญประการหนึ่งในการจัดท าระบบอนุรักษ์ดินและน้ า คือ “การมีส่วนร่วมของผู้ใช้
ประโยชน์ในที่ดิน” จากการส ารวจความเห็นของเกษตรกรที่ท ากินอยู่บนพื้นที่ลุ่มน้ าชั้นที่ 1 และชั้นที่ 2
รวม 6 จังหวัด โดยสถานีพัฒนาที่ดินน่าน พะเยา เชียงราย สุราษฎร์ธานี กระบี่ และตรัง ในช่วงต้นเดือน

พฤษภาคม 2563 พบว่าเกษตรกรมีความประสงค์ที่จะให้ภาครัฐเข้ามาด าเนินการจัดท าระบบอนุรักษ์ดินและน้ า
โดยที่เกษตรกรได้คุ้นเคยกับมาตรการอนุรักษ์ดินและน้ า ทั้งมาตรการวิธีกลและมาตรการวิธีพืช เช่น เกษตรกรใน
พื้นที่ภาคเหนือส่วนใหญ่ ขอรับการสนับสนุนในการจัดท า “คูรับน ้าขอบเขา” และเกษตรกรในภาคใต้ส่วนใหญ่
ขอรับการสนับสนุนในการจัดท า “ขั นบันไดดิน” ซึ่งเป็นมาตรการที่กรมพัฒนาที่ดินได้ด าเนินการมาอย่างต่อเนื่อง
ดังกล่าวข้างต้น

10. ผลจากการส ารวจความเห็นของเกษตรกรที่ท ากินอยู่บนพื้นที่ลุ่มน้ าชั้นที่ 1 และชั้นที่ 2 อีกประการหนึ่ง
คือ “เกษตรกรรับรู้ถึงความเสื่อมโทรมจากการชะล้างพังทลายของดิน” โดยได้ให้ข้อสังเกตถึงความเสี่ยงจากการใช้
ที่ดินโดยไม่มีมาตรการอนุรักษ์ดินและน้ า ซึ่งได้ประมวลไว้ในตารางที่ 9-1

ตารางที่ 9-1 ความเสี่ยงจากการใช้ที่ดินโดยไม่มีการอนุรักษ์ดินและน ้า และสถานภาพหลังการจัดท้าระบบ
อนุรักษ์ดินและน ้า

ความเสี่ยงจากการใช้ที่ดิน
กรณีไม่มีระบบอนุรักษ์ดินและน ้า สถานภาพหลังการจัดท้าระบบอนุรักษ์ดินและน ้า
1. เกิดความเสื่อมโทรมของดิน จากการชะล้างพังทลายของ 1. มีแผนการใช้ที่ดินที่มีผลต่อการใช้ที่ดินเพื่อการเกษตรที่
ดินอินทรียวัตถุและธาตุอาหารพืชลดลง ยั่งยืนและสอดคล้องกับแผนพัฒนาอาชีพเฉพาะพื้นที่
2. มีการปลูกพืชเชิงเดี่ยว เป็นการท าการเกษตรที่ไม่ยั่งยืน 2.ลดการชะล้างพังทลายของดิน โดยมาตรการวิธีกลและ
3. ปลูกพืชได้ครั้งเดียว เฉพาะในฤดูฝน วิธีพืช
4. แห้งแล้งมากในช่วงฤดูแล้ง สูญเสียน้ าในดินจากการ 3. มีแหล่งน้ าเพื่อการเกษตร
ระเหยของน้ า และขาดอินทรียวัตถุในการอุ้มน้ า 4. มีระบบกระจายน้ าที่ใช้ระบบประหยัด คือ ระบบท่อและ
5. มีโอกาสเกิดดินถล่ม ระบบสูบน้ าด้วยแสงอาทิตย์
6. มีปัญหาหมอกควันจาการเตรียมพื้นที่เพาะปลูก 5. บางพื้นที่สามารถปลูกพืชได้ 2 ครั้ง
7. ปัญหาต่างๆ ที่มีอยู่ปัจจุบันยังคงมีอยู่ 6. บางพื้นที่ปลูกไม้ยืนต้นที่มีผลตอบแทนสูง เช่น อะโวคาโด
แมคคาเดเมีย แทนการปลูกพืชไร่
“นโยบายของรัฐตามมติคณะรัฐมนตรี วันที่ 26 7. มีการปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง
พฤศจิกายน 2561 กรณีลุ่มน้้าชั้นที่ 1 และชั้นที่ 2 รวมทั้ง 8. ลดปัญหาหมอกควัน
ค้าสั่ง คทช. ในการพัฒนาอาชีพก้าหนดให้มีการอนุรักษ์ 9. ลดปัญหาความแห้งแล้ง เนื่องจากมีแหล่งน้ า พื้นที่ป่าไม้
ดินและน้้า” และไม้ยืนต้นเพิ่มขึ้น

10. มีโครงสร้างพื้นฐานที่อ านวยความสะดวกในพื้นที่ เช่น
ถนน แหล่งน้ า ระบบไฟฟ้าแสงอาทิตย์