Page 67 - รายงานการสำรวจดินและสภาพการใช้ที่ดิน ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลสามพระยา อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

56 ร า ย ง า น การส�ารวจดิน

ทิศเหนือ เขากะปุก เขาน้อย และเขาทอง อยู่บริเวณตอนกลางของพื้นที่ สภาพพื้นที่ในภาพรวมมีความสูงจาก
ระดับทะเลปานกลางโดยเฉลี่ยประมาณ 20 ถึง 70 เมตร มีทิศทางการลาดเทต�่าลงมาสู่บริเวณที่เป็นห้วย ส�าหรับ

ภูเขามีความสูงจากระดับทะเลปานกลาง 110 ถึง 290 เมตร ถัดจากเขาลงมามีลักษณะเป็นพื้นที่ลาดชันเชิงเขา
ส�าหรับพื้นที่ลาดชันเชิงเขากระปุกบางแห่งมีลักษณะภูมิประเทศแบบแบดแลนด์ คือเป็นพื้นที่ที่มีการชะล้าง

พังทะลายอย่างรุนแรงมาแล้วในอดีต ข้อมูลจากแผนที่ธรณีวิทยาของบริเวณหุบกระพง-หัวหิน มาตราส่วน
1:250,000 ของกรมทรัพยากรธรณี พบว่า ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายฯ ประกอบด้วยลักษณะทางธรณีวิทยา

ได้แก่ตะกอนยุคควอเทอร์นารี (ตะกอนเศษหินเชิงเขา ตะกอนผุพังอยู่กับที่ : Qc) และหินแกรนิต มีอายุตั้งแต่
ยุคครีเทเชียส ดังนั้นพื้นที่ของศูนย์ฯ ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เหลือค้างจากการกัดกร่อน (erosional surface) โดยมี

หินแกรนิต (Granite) และแกรนิตหินไนส์ (Granite gneiss) เป็นหินพื้นฐานและปรากฎเป็นเขาโดด (monadnock)
สูงชัน ถัดจากเขาโดดลงมาเป็นพื้นที่เชิงเขา (foot slope) ที่เกิดจากการผุพังสลายตัวอยู่กับที่และเกิดจากการ

เคลื่อนย้ายมาในระยะทางใกล้ๆ ของหินแกรนิต ถัดจากพื้นที่เชิงเขาเป็นพื้นที่ลูกคลื่นลอนลาด ซึ่งเป็นพื้นที่เหลือ
ค้างจากการกัดกร่อนจากหินแกรนิต

ทรัพยากรดินที่พบในศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชด�าริ จ�าแนกออกได้เป็น 3 ชุดดิน
(soil series) 8 ดินคล้ายชุดดิน (soil variant) ซึ่งทั้งหมดได้จ�าแนกต่อไปถึงระดับประเภทดินได้จ�านวนทั้งหมด 18

ประเภท หรือ 18 หน่วยแผนที่ดิน และมีพื้นที่อื่นๆ อีก 2 ประเภท ดินที่พบภายในศูนย์ฯ สามารถแบ่งได้ตามสภาพ
ปัญหาของดิน โดยแบ่งออกได้เป็น 6 กลุ่ม คือ 1) พื้นที่ที่พบดินมีปัญหาเป็นทรายจัดได้แก่หน่วยแผนที่ 8 9 10

17 และ 18 มีเนื้อที่ 4,533 ไร่ หรือร้อยละ 46.39 ของพื้นที่ 2) พื้นที่ที่มีชั้นดานที่เป็นชั้นที่อัดตัวแน่นในระดับความลึก
2 ระดับด้วยกัน ได้แก่ที่ระดับความลึกน้อยกว่า 50 เซนติเมตร และที่ระดับความลึก 50-100 เซนติเมตร ท�าให้ไป

ขวางกั้นการไหลซึมน�้าของดิน การถ่ายอากาศในชั้นดินล่างถัดไปและขัดขวางการชอนไชของรากพืช ได้แก่หน่วย
แผนที่ 2 และ 3 มีเนื้อที่ 1,119 ไร่ หรือร้อยละ 11.45 ของพื้นที่ 3) ดินเป็นดินตื้นถึงชั้นหินพื้นภายใน 50 เซนติเมตร

และเศษหินปนในเนื้อดิน ซึ่งเกิดจากการผุพังสลายตัวอยู่กับที่ของหินแกรนิตได้แก่หน่วยแผนที่ 11 12 13 14
15 และ 16 มีเนื้อที่ 926 ไร่ หรือร้อยละ 9.48 ของพื้นที่ 4) พื้นที่ที่มีการชะล้างพังทลายรุนแรงมาก หรือพื้นที่มี

ภูมิประเทศแบบแบดแลนด์ (bad land) มีเนื้อที่ 73 ไร่ หรือร้อยละ 0.75 ของพื้นที่ 5) ดินมีความอุดมสมบูรณ์ต�่า
ซึ่งดินทุกหน่วยในพื้นที่ศูนย์ฯ ล้วนแล้วแต่มีความอุดมสมบูรณ์ต�่าทั้งสิ้น 6) ดินในพื้นที่ที่มีความลาดชันสูงหรือเป็น

พื้นที่ที่มีความลาดชันมากกว่า 35 เปอร์เซ็นต์ หรือพื้นที่ลาดชันเชิงซ้อน มีเนื้อที่ 900 ไร่ หรือร้อยละ 9.21 ของพื้นที่
จากการที่ิี่พบดินในพื้นที่ศูนย์ฯ ส่วนใหญ่เป็นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต�่า เนื้อดินเป็นทราย ดินมีชั้นดินดาน

และเป็นดินตื้นปนเศษหิน จึงท�าให้มีข้อจ�ากัดในการท�าเกษตรกรรม พื้นที่ส่วนใหญ่จึงเหมาะสมส�าหรับการปลูก
หญ้าเลี้ยงสัตว์ ปลูกไม้โตเร็ว หรือส่วนป่า ซึ่งสอดคล้องกับแนวพระราชด�าริ เมื่อวันที่ 5 เมษายน 2526 ความว่า

“…ให้ท�าการพัฒนาพื้นที่แห่งนี้ อันหมายถึงพื้นที่ในเขตพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน

เพื่อฟื้นฟูสภาพแวดล้อมให้กลับคืนโดยเร็วโดยเฉพาะการปลูกป่า รวมทั้งจัดหาแหล่งน�้า
เพื่อสร้างความชุ่มชื้นให้กับพื้นที่และสนับสนุนกิจกรรมการพัฒนาการเกษตร โดยจัดราษฎรให้เข้ามี

ส่วนร่วมในบางกิจกรรม และพัฒนาองค์กรของประชาชนให้สามารถพึ่งพาตนเองได้เพื่อพัฒนาชุมชน
ของตนต่อไป โดยให้จัดตั้งในลักษณะของศูนย์ศึกษาการพัฒนา และที่ได้มีพระราชวินิจฉัยคัดเลือก

พื้นที่ เนื่องด้วยเป็นพื้นที่หลวงที่อยู่ในความดูแลของส�านักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์…”