Page 350 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

ปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการทําเกษตรทฤษฎีใหม่ของเกษตรกรหมู่บ้านขยายผล

จังหวัดฉะเชิงเทรา
Factors Affecting the Participation in “ New Theory” of Agriculturists at Extension
Village in Chachoengsao Province

จารุวรรณ ศรีฟ้า
สํานักงานพัฒนาที่ดินเขต 2 กรมพัฒนาที่ดิน

บทคัดย่อ

การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการทําเกษตรทฤษฎีใหม่ ของเกษตรกร
หมู่บ้านขยายผล จังหวัดฉะเชิงเทรา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยพื้นฐานส่วนบุคคล ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ
และปัจจัยด้านการทําการเกษตร และการปฏิบัติตามเกษตรทฤษฎีใหม่ ของเกษตรกรหมู่บ้านขยายผล
จังหวัดฉะเชิงเทรา 2) การมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการทําเกษตรทฤษฎีใหม่ และ 3) ความสัมพันธ์ระหว่าง

ปัจจัยพื้นฐานส่วนบุคคล ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ ปัจจัยด้านการทําการเกษตร และการปฏิบัติตามเกษตรทฤษฎี
ใหม่ กับการมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการทําเกษตรทฤษฎีใหม่ ประชากร คือเกษตรกรหมู่บ้านขยายผล
การดําเนินงานศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดําริจังหวัดฉะเชิงเทรา จํานวน 490
ราย กลุ่มตัวอย่าง ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน จํานวน 220 คน การวิเคราะห์ข้อมูลจากสถิติ

เชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าต่ําสุด ค่าสูงสุด และใช้สถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ ค่าไคสแควร์
ผลการศึกษาพบว่า 1) เกษตรกรส่วนใหญ่ ร้อยละ 67.30 เป็นเพศหญิง อายุโดยเฉลี่ย 55.60 ปี เคย
เข้ารับการฝึกอบรมเกี่ยวกับโครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ จํานวน 168 คน คิดเป็นร้อยละ 76.40 รายได้รวมใน
ภาคเกษตรเฉลี่ย 115,190.45 บาท ลักษณะดินที่ทําการเกษตรส่วนใหญ่ ร้อยละ 42.70 เป็นดินร่วนปนทราย

เกษตรกรร้อยละ 91.80 ไม่มีแหล่งน้ําใช้เพื่อการเกษตร และร้อยละ 37.30 ใช้น้ําจากสระน้ําเพื่อการเกษตร
การปฏิบัติตามเกษตรทฤษฎีใหม่ เกษตรกรปฏิบัติขั้นที่ 1 ในระดับมาก ( x =0.95) ขั้นที่ 2 ในระดับมาก
( x =0.68) ขั้นที่ 3 ในระดับปานกลาง ( x =0.52) 2) การมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการทําเกษตรทฤษฎีใหม่

พบว่า เกษตรกรมีส่วนร่วมตัดสินใจ อยู่ในระดับปานกลาง ( x =0.66) เกษตรกรมีส่วนร่วมในการปฏิบัติ อยู่ใน
ระดับปานกลาง ( x =0.66) เกษตรกรมีส่วนร่วมรับผลประโยชน์ อยู่ในระดับมาก ( x =0.88) และเกษตรกร
มีส่วนร่วมประเมินผลอยูในระดับมาก ( x =0.68) 3) ปัจจัยพื้นฐานของเกษตรกรด้านหนี้สิน วิธีการปรับปรุงดิน
การเข้ารับการฝึกอบรม และการศึกษาดูงานเกี่ยวกับเกษตรทฤษฎีใหม่ของเกษตรกร มีความสัมพันธ์ต่อการมี
ส่วนร่วมตัดสินใจในการทําเกษตรทฤษฎีใหม่ ในขณะที่ปัจจัยพื้นฐานของเกษตรกรด้านประสบการณ์การทํา

การเกษตร การเป็นสมาชิกกลุ่มของเกษตรกร มีความสัมพันธ์ต่อการมีส่วนร่วมปฏิบัติในการทําเกษตรทฤษฎี
ใหม่ รวมทั้งปัจจัยด้านหนี้สิน การปรับปรุงดิน การเข้ารับการฝึกอบรม และการศึกษาดูงานเกี่ยวกับเกษตร
ทฤษฎีใหม่ของเกษตรกร ก็มีความความสัมพันธ์ต่อการมีส่วนร่วมปฏิบัติในการทําเกษตรทฤษฎีใหม่ ด้วยเช่นกัน

สําหรับปัจจัยที่สัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมรับผลประโยชน์ ได้แก่ ปัจจัยด้านรายจ่ายของเกษตรกร นอกจากนี้
ประสบการณ์การทําการเกษตร ปัจจัยด้านหนี้สิน การเข้ารับการฝึกอบรม และการศึกษาดูงานเกี่ยวกับเกษตร
ทฤษฎีใหม่ของเกษตรกร มีความสัมพันธ์ต่อการมีส่วนร่วมประเมินผลในการทําเกษตรทฤษฎีใหม่ของเกษตรกร
และปัจจัยพื้นฐานของเกษตรกร ที่มีความสัมพันธ์ต่อการมีส่วนร่วมทั้ง 4 ระดับ คือ มีส่วนร่วมตัดสินใจ มีส่วนร่วม

ปฏิบัติ มีส่วนร่วมรับผลประโยชน์ และมีส่วนร่วมประเมินผล ได้แก่ การพบปะเจ้าหน้าที่ภาครัฐเกี่ยวกับเกษตร
ทฤษฎีใหม่ การรับข่าวสารเกี่ยวกับเกษตรทฤษฎีใหม่ และความพอเพียงของแหล่งน้ําเพื่อการเกษตร ในขณะที่
การปฏิบัติตามเกษตรทฤษฎีใหม่ขั้นที่ 1 และขั้นที่ 2 ก็มีความสัมพันธ์ต่อการมีส่วนร่วมทั้ง 4 ระดับด้วยเช่นกัน

312